Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

tate ſola ſiue gr̄a. a qua poteſt egredi amor infinitꝰ necactio aliqua infinita. igit̉ veniale a mortali diſtat in infinitū. Item ꝯplacētia eſt quieta volūtas. ſed qn̄ volūtasquieſcit in creatura finit̉ in illa. tūc eſt mortale peccatū.Unde auguſ. de li. ar. Ue qui derelinquūt te duce oberrant in veſtigijs tuis qui nutꝰ tuos te amāt. ſed tantumpoſſet aliquis ꝓgredi in dilectōne veniali alicuiꝰ creaturevolūtas quieſceret in illa: tunc dilectio venialis fieretortalis. Item peccatū veniale ſuā habet quātitatemmortale ſuā. vnde vtrūqꝫ eſt quātū. Sed nulllū quātum eſtinfinitū maius alio: ergo quātitas venialis multiplicationeꝫ poteſt ꝑuenire ad quātitatē mortalis. tūc fiet mortale. Item vnum veniale diſponit ad caſum aliud pl̓ꝰdiſponit. ita multiplicata diſpoſitione inducitur neceſſitas. igitur vt videtur multiplicatio venialiū inducit mortale. illud autem qd̓ neceſſitatem inducit videtur eſſe mortale. Item veniale adiūctū mortali punietur eternaliterſi non aſſit penitentia. ergo ex veniali peccato contrahiturreatus eternꝰ. ergo fit mortale. mortalis em̄ reatustrahitur niſi ex mortali. Contra. in iuſta punitōne peccatorum ſicut ſe habet pena ad penā ſic ſe habet culpa adculpā. ſed a deo qui iuſte punit mortali inflligit̉ pena eter infinitā hana: veniali pena tꝑalis. ſed tꝑale ad eternbet ꝓportōeꝫ. tꝑale em̄ quātūcūqꝫ multiplicatū nūꝙͣ facieteternū. igit̉ veniale ſic habebit ad mortale. Item mortale veniale differunt genere vel ſpecie. ſed complacentiainꝙͣtum hmōi mutat ſpeciē rei ꝯplacite: ergo nunꝙͣ percomplacentiā fit peccatum veniale mortale. Item in rebus ratōne diſtinctōnis eſſentiarum eſt diſtinctō vltima.quod patet hoc ea que differunt differentijs: differunt ꝓprijs eſſentijs. ergo vt videtur nihil qd̓ ſua eſſentiadiffert ab alio poteſt fieri illud. ergo cum peccatum veniale ſua eſſentia differat a mortali. nullo modo poteſt veniale fieri mortale. Rn̄ſio. multiplex eſt genus venialispeccati. Eſt em̄ quoddā veniale ex ſubreptōne. ideo veniale: quia vitari poteſt. Eſt etiam quoddā veniale ex cogitatione ſiue delectatione vel conſenſu. ideo veniale: qꝛeſt in ſola cogitatōne nec ꝓgredit̉ in delectatōeꝫ vel cōſenſum. ſicut de peccato carnis quādo eſt in cogitatōe ſolum.Eſt quoddā veniale ex genere oꝑis. ſi fiat delectatōne conſenſu: ſicut eſt mendaciū pure iocoſum. hoc auteꝫ eſtveniale quia deordinat contra aliquod p̄ceptum. Cumergo querit̉ vtrum veniale fiat mortale. ſi intelligat̉ hecculpa eſſentiam fiat illa: nulla eſt queſtio quia hoc eſt īpoſſibile. Si intelligatur illud quod eſt al̓s veniale poſſit eſſe mortale: dico aliquod ſic aliquod non. Primumenim veniale quod cōmittitur ex ſubreptione etiam quotienſcunqꝫ multiplicaretur: nunꝙͣ fit mortale. Secūdo modo veniale delectatōnem moroſam vel conſenſum poteſtfieri mortale. non tamen in ſe quātūcūqꝫ multiplicaretur.Unde hmōi veniale ꝯplacentiam fit mortale ẜm ꝯpcentia dicit plenum ꝯſenſum vel in delectatōneꝫ vel in orTercio modo veniale qd̓ eſt delectatōnem citra deū: poteſt fieri mortale libidinem magnam. ſicut mendaciū iocōſum hoc fit mortale dum placet: ẜm placitū diciturquieta voluntas. quia iteratio actus diſponit ad libidinem ꝯplacentiam: hinc eſt qd̓ auguſ. dicit in pluribus locis. venialia dum placent fiunt mortalia. nec tamē iſtamultiplicata faciunt vnū mortale: ſed horum frequentia īducit placentiam libidinis quā ꝯcomitatur contemptus. Ad illa ergo que primo obijciuntur multa leuia vnūgrande efficiunt ⁊cͣ. Dicendum hoc non eſt aliqua leuia multiplicata faciunt vnum mortale: ſed talium multiplicatio diſponit inducit libidinem contemptuꝫ mortalem. Unde quia multa venialia diſponunt ad libidineꝫ contemptum: ideo auguſ. comꝑat ea beſtijs minutis:parat guttis: comꝑat arene: comꝑat ſcabiei. non ipſa inſe faciunt periculum mortis: ſed quia ad hoc ꝑducunt peraccidens. Ad horum euidentiam intelligamus aliquisnaturaliter inclinans deorſum fulciatur a fulciēte aliquoinfinite virtutis. adde ei lapidem iam ē pōderoſior ꝙͣ pri magis tendēs deorſum. addas ei quot vis ponderoſa.vult adherere fulciente infinite virtutis cadet. ex neceſſitate dico. ſed tale fulciens animā eſt caritas. cuiꝰ virtusnulla violentia temptatōnis minuit̉ vt habet̉ ab Ambro.Adde igitur quot vis venialia. licet ex ſe animā dep̄manttamen hoc nūꝙͣ cadet in mortale anima ex neceſſitate dico ſed ſicut ibi ponderoſa addita ei qui ſupportat̉ illa poſſent facere in eo pronitatem ad deſerendū fulcientē ſe: ſic illa caderet occaſionaliter ſed ex neceſſitate: ſic hicidditio multiplex venialium facit in anima qn̄qꝫ tantānitatem ad deſerendū caritatem que ſupportat eam: quaſi voluntarie caritatem deſerit. licet ad hoc cogatur pervenialia. ſic occaſionaliter venialia peccat mortaliter faciunt damnuꝫ idem quod faceret mortale. ſic debentintelligi auctoritates predicte. Quod autem dicit̉ minuta occidunt hoc eſt accidens: quia inducūt libidinē mortalem. Ad illud quod obijcit̉ nihil ē adeo veniale ⁊cͣ.Dicendū hoc intelligit̉ de eodem ſpecie numero. verbigr̄a. Amas ridere venialiter. hoc ridere nūc veniale eſt.poſſet tn̄ amor alterius ridere nūero tantū intendi eſſetmortale. ly. qd̓ ergo habet ſimplicē relatōeꝫ ꝑſonalem. Ad illud qd̓ obijcit̉. amor creature poteſt creſcere ī tetantū adequabit̉ amori creatoris in te ⁊cͣ. Dicendū ſiquis eſt in caritate ꝙͣtūcunqꝫ amet creaturā aliquā: in infinitum plus amat deū ꝙͣ craturā illam. ergo qui eſt in caritate quātūcūqꝫ amet creaturā aliquā: in infinitū plꝰ amatdeum ꝙͣ creaturam illam. Cum ponitur illum fere tantuꝫamare creaturam quātuꝫ deum: patet nulla eſt hec poſitio. Pret. amor creature inordinatus eſt a voluntate ſola:amor dei a volūtate cum virtute quodāmodo infinita queeſt caritas. Sed ſicut ſe habet habitus ad habitū: ſic ſe habent adinuicem actus egredientes ex his. Sed voluntascum caritate in infinitum excedit voluntatē ſolam: igit̉ etactus eius actum volūtatis ſolius. Ad aliud dicenduꝫ comꝑatio illa eſt vſqꝫquaqꝫ vera? In hoc em̄ es ſimile. quia ſicut ibi tot poſſint gutte intrare rimas in nauem niſi exhaurirent̉ ex neceſſitate ſubmergerēt nauemhic aut ſic eſt de venialibꝰ. quātūcūqꝫ em̄ multiplicētur facerent vnū mortale: nec animā ꝑiclitari de neceſſitatedico niſi occaſionaliter vt p̄dictum eſt. In hoc tamē ſimileeſt. ſicut fluuiꝰ eſt magnus reſpectu gutte: ſic mortale reſpectu venialis. Pret. ꝙͣtū ad aliud poteſt intelligi iſtaparatio vt ex dictis patet. Ad illud qd̓ obijcitur.quo amas creaturam plus ꝙͣ deum. eſt amor in inꝙͣ amor quo diligis creaturam minꝰ ꝙͣ deum ⁊cͣ. Dicēdumypeccatum mortale eſt auerſio a bono incōmutabilierſio ad bonum ꝯmutabile. Unde ī peccato mortali ſunthec duo. auerſio aūt eſt quaſi nullus amor dei vl̓ minorecreature vel equalis. ꝯuerſio ad creaturam eſt maior amocreature ꝙͣ dei vel equalis. In beniali aūt ſunt duo. elōgatio a bono incōmutabili: hec elongatō eſt mīor amor deiꝙͣ eſſe deberet. ꝯuerſio ad bonū ꝯmutabile: hec conuerſio eſt maior amor creature ꝙͣ eſſe deberet. Unde auguſ. inencheri. c. lxxxj.. lxxxij. quādoqꝫ dicit veniale eſt minoramor dei: quandoqꝫ eſt maior creature amor ꝙͣ eſſe de beret. peccatum autē mortale potius efficit auerſio ꝙͣ cōuerſio. Unde cum aliquis amat creaturaꝫ plus ꝙͣ deum: iſtacōuerſio ſola non efficit mortale: ſed hec ꝯuerſio cum illaauerſione. debet em̄ homo deo ſolum amorē quātū datcreature: ſed tantū quātuꝫ poſſet ei voluntas cum caritatedare. ſed iſte eſt in infinituꝫ maior ꝙͣ amor quo quis amatcreaturam. ſic ergo patet infinita eſt ꝓportio diſtantiainter mortale veniale. obiectio aūt procedit ac ſi ſola conuerſio ad creaturam inordinata amorem faceret mortale. nūc autē ſic eſt: ſed potiꝰ hoc efficit ip̄a auerſio a deoque eſt amoris debiti deo ab ip̄o ſubtracto. Ad aliud qd̓dicitur. ꝯplacētia eſt quieta volūtas ⁊cͣ. Dicendū qn̄aliquis peccat venialiter nimis diligendo creatura. deinde creſcit amor ille vſqꝫ ad voluntatē quietā. ita amorille degenerat in libidine quā ꝯcomitat̉ cōtemptus mortalis: tūc ex nouo ꝯtemptū nouū orit̉ peccatū. Unde primū