Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioNembrū primūIrca primum duo queruntur. Primum eſtvtrum penitendum ſit de peccato originali.Secūdum vtrū accedēs ad baptiſmū neceſſehabet prius penitere de actuali.lyticulus primusIrca primū ſic ad ꝑtē affirmatiuā Aug. de correptione gr̄a. Corripiat̉ in ſingulis quod eſtoīm. loquit̉ de originali. ſꝫ correptō maletis eſt penitētia vt habet̉ ſupra. Itē aug. in eodē. Corripiatur origo dānabilis: vt ex dolore correptōis volūtas regeneratōis oriat̉. Quid aūt eſt correptō doloris ꝙͣ penitētia. ita vt prius. Itē ab aug. habet̉ in eodē habētesoriginale debēt ſibi diſplicere. ſꝫ hmōi diſplicētia non eſt ſine pena: ergo habētes originale debēt penitere ſcꝫ penitētis ꝯtritōnis vel attritōnis. Itē de eo quo homo iuſte aruitur ab alio: iuſte arguit̉ a ſemetip̄o. Sed augu. dicit inli. de correptōe gr̄a. peccator originali eſt arguēdusrgo peccator debꝫ arguere ſeip̄m. ſꝫ homo de culpa arguitip̄m penitētiā. igit̉ ⁊cͣ. Itē ſicut ira zelū deteſtaturmo omnē iniuſticiā in alio: ita penitētiā omnē iniuſticiāin ſeip̄o. Sed originale eſt iniuſticia in homīe: ergo eſt deteſtanda penitētiaꝫ ⁊cͣ. Itē oīs qui vult deo recōciliari. neceſſe habet deteſtari omne qd̓ ſeꝑat ab eo. ſꝫ originaleſeꝑat. ⁊cͣ. Itē de peccato de quo iuſte punit̉ a deo debꝫpenitēs punire ſeip̄m. ſꝫ origīali iuſte punit̉ homo a deopena carētie. que eſt maxima pena: quia maximū damnū.ergo eo debet ſe punire. Contra. potētior eſt vis regeneratiua ſacramēti ꝙͣ vis ꝓpagatiua homīs corrupti. ſedꝓpagatōeꝫ ſine delectatōe volūtaria ratōnabili trāſfunditur originale. ergo ab oppoſitis īmo multo fortiꝰ ſacramētum ſine dolore volūtario ratōnabili delet̉. Itē om̄is penitentia eſt reſpectu voliti. non em̄ penitet homo de eo qd̓noluit. ſed originale nūqͣ fuit voluntariū: ergo de illo noneſt neceſſaria penitētia. Item omnis penitētia eſt ī actuvolente. ſed originale eſt in ꝑuulo in quo eſt morbꝰ remedium. ergo oportet ip̄m penitere: cum poſſit actuvelle. Itē omnis penitētia eſt reſpectu actus ꝓprij. penitet em̄ de eo qd̓ fecit de alieno. ſed originale eſt actumergo ⁊cͣ. Item baptiſmꝰ ordinat̉ ꝯtra originale.ſed ſunt duo remedia ꝯtra idem: penitētia non eſt remediū ꝯͣ originale. Rn̄ſio. dicēduꝫ de originali pct̄opliciter. ꝯmūiter ſpecialiter. ꝯmuniter vt eſtmorbꝰ. ſic ad eiꝰ delctōneꝫ requirit̉ aliquis actꝰ ex ꝑteeius in quo eſt: vt patet in ꝑuulo. Et eſt iterū loqui ſpecialiter ꝙͣtuꝫ ad adultos ſimplices. qui hmōi morbū ſe habere neſciūt. ꝙͣtuꝫ ad hoc oportet aliquis actꝰ deteſtationis interueniat. Et ē iteꝝ loqui ꝙͣtuꝫ ad adultos diſcretiores hmōi morbū ſe habere cognoſcūt. illis debꝫ diſplicere habēt peccatū originale: vniuerſalit̓ om̄e qd̓ ſeꝑata deo. īmo vt eſtimo neceſſe eſt eis diſpliceat: ex quo confurmipiutſtat illis illo ſeꝑant̉ a deo. de talibꝰ pōt intelligi illudauguſ. de correptōe gr̄a. Corripiat̉ origo dānabilis vt exdolore ⁊cͣ. nec credo correptio illa ſit correptio penitētievt obiectū eſt que ſit contritōeꝫ. confeſſionē ſatiſfactionem: ſed potius rep̄henſionis qua exiſtens in originali excitatur ad purgatōneꝫ baptiſmalē. ẜm illud auguſ. corripiatur origo ⁊cͣ. loquit̉ auguſ. in caſu. vt quādo aliquisnegligit̉ conſurgere ad baptiſmū vt purget̉ ab originali.vult ergo aug. vt talis rep̄hendat ſe ex tali negligētia. vt excitatus ex hmōi rep̄henſione accedat ad baptiſmuꝫ. Exhis patet rn̄ſio ad primo obiecta. quia nec correptio deloquit̉ auguſ. eſt correptio penitētie: ſed quedā rep̄henſioquā excitet̉ ad baptiſmū. vnde dolor correptōnis eſt afflictio penitētie: ſed diſplicentia ſtatus ꝓprij ex hoc ſeꝑatus eſt a deo. Prete. nec eſtimo in diffinitōne penitentieponat correptio ſed correctio. Ad hoc quod obijciturhmōi diſplicētia eſt ſine penitētia. Dicendū hoc ē fallum. eſt em̄ ſine penitētia ſacramētali. īmo ad eiꝰ purgatio.lxv.nem requirit̉ dolor aliꝗs afflictiuꝰ. Ratō aūt quareeſt neceſſariꝰ dolor ſiue penitētia eſt. ex actu nr̄o ꝯmiſſum eſt. ſic licet in adulto ſit talis originalis diſplicentia tn̄ eſt penitētia: qqꝛ penitētia ſicut oſtēſuꝫ eſt. ꝓprie eſt reſpectu voliti. Adillud qd̓ obijcit̉. peccator eſt arguendus originali. Dicendū hoc eſt ratōne ꝯtractꝰ ip̄iꝰoriginalis ſed ratōne more in eodē. Unde arguēdus eſt noin ip̄o velit ꝑmanere. Ad illud quod obijcit̉. penitentia deteſtat̉ omnē iniuſticiā in ſeip̄o ⁊cͣ. Dicendū hoc debet intelligi de iniuſticia acta non ꝯtracta. ſimiliter eſt deira zelum. Ad illud quod obijcit̉. homo debet deteſtari omne quod ſeꝑat a deo. Dicendū intelligenduꝫ eſtde deteſtatōne diſplicētie. ſed ꝓpter hmōi deteſtatōem nondicit̉ quis penitēs. aūt intelligēduꝫ eſt de deteſtatōe penitentie niſi ſit introductū ex ꝓpria voluntate. Ad illudquod obijcit̉. penitēs debet punire ſe eo quo iuſte punitur a deo. Dicendū hoc generaliter intellectuꝫ eſt falſum. omnis iuſte punit̉ a dn̄o ꝓpter pct̄a pͥmoꝝ parentū:ſed hec eſt vera. omni voluntario ꝯmiſſo quo iuſte punit deꝰ ꝯmittēteꝫ: debet ip̄e punire ſe.Articulus ſecūdus Onſequēter querit̉ vtꝝ adultꝰ accedens ad baptiſmū neceſſe habeat pͥmū penitere de actuali ſic: videt̉ Act̉. ij. Penitemi baptizet̉ vnuſquiſqꝫ veſtrū. glo. dicturꝰ de baptiſmate p̄miſit lamētatōꝫvt priꝰ ſe aqua inflictōis infunderēt: poſt ſacramento baptiſmatis lauarent. Itē Math̓. iij. Exibant ad illū ⁊cͣ.glo. iam tūc exemplū baptizādis dabat̉ ꝯfitendi peccataꝓmittendi meliora. ergo ſi debeat ꝯfiteri ſimiliter cōteri ſatiſfacere. Itē ſuꝑ illud pͣs. In cubilibꝰ veſtris ꝯpugimini. ſacrificate ſacri. glo. vt extincto veteri homīe penitentiā: ſacrificiū iuſticie ẜm regeneratōeꝫ noui hominisofferat̉ deo. ſed regeneratō noui homīs fit baptiſmū: ergo penitētia p̄cedit baptiſmū. cum extinctio veteris hominis ad minꝰ ẜm natura regeneratōeꝫ noui p̄cedat. Iteꝫdn̄s ſaluator beatꝰ Ioh̓es baptiſta inceperūt p̄dicatōeꝫſuā a penitētia. ſꝫ ab eo debuerūt inciꝑe qd̓ eſt ſalutis initium. ergo ſi ita inceperūt ptꝫ debet homo acciꝑe penitentiam. Item prima ꝑſona corrupit naturā. ſed actuale ēcorruptio ꝑſone originale nature. ꝯtra actuale eſt penitentia: ergo preit baptiſmū. Item ꝑuulꝰ non habet niſioriginale: ſed adultus actuale cuꝫ originali. ſed qui habetampliorem morbū debet habere amplius remedium. cumergo baptiſmus ſit neceſſariꝰ ꝑuulo: aliquid vltra baptiſmum erit neceſſariū adulto. ſed hoc eſt niſi penitentia.ergo ⁊cͣ. Contra. baptiſmꝰ eſt ianua ſacramētoꝝ. ſed ianua eſt primo ante cuiꝰ ingreſſum ē ingreſſus ad aliud.ergo ante ip̄m nihil debet p̄mitti. ergo ⁊cͣ. Item penitentia eſt ſcd̓a tabula poſt naufragium vt dicit Hiero. dicitur ſcd̓a reſpectu prime que eſt baptiſmus. ergo non precedit illum. Item baptiſmus omneꝫ culpam delet. Undeuguſ. ad valentinum. Lauacro regeneratōnis omnia pecta hominū mundātur atqꝫ ſanantur. ſed ſuperfluum eſteſt facere plura quod poteſt fieri vnum. ergo ad emundationem eſt penitentia neceſſaria. Rn̄ſio. dicenduꝫ eſt loqui de penitentia vt eſt virtus: vt eſt ſacramentū.Si loquamur de penitentia vt eſt virtus. cuius actus eſtcontritio: neceſſe eſt precedat baptiſmum in adulto quihabet actuale peccatum. Nemo enim inchoare poteſt nouam vitam: niſi peniteat eum veteris vite. Si autem loqͣmur de penitentia vt eſt ſacramentum. ẜm homo confitetur recipit abſolutionem. dico non eſt neceſſe precedere ſed de congruo poteſt. Fit enim cōfeſſio ſacerdoti vt homo erubeſcat peccata ſua recognoſcat. vt de eoruꝫ remiſſione deo ingratus non exiſtat. ꝙͣtum ad hoc congruū eſtſed non oportet neqꝫ debet ſequi abſolutio nec ligatō. qui aoīno ſoluit̉ in baptiſmo. ergo penitētia ꝙͣtum ad contritionem p̄cedit neceſſario: ꝙͣtum ad confeſſionē de ꝯgruo: ꝙͣtūad abſolutōnem ſatiſfactōneꝫ neutro. qꝛ ſacramentum completū eſt in abſolutōne. quia ibi remittitur de pe