Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Nembrum primumIrca primū ꝓceditur ſic. oſtēditurtingat a vera penitētia cadere. exemplo dauid. de pct̄o mortis Urie penituit. cuiꝰetiā peītētiā dn̄s acceptauit. xij. reg. ij. pecimerādo ppl̓m. ij. reg. penl̓. Item auctoritacauit tn̄ enute dn̄i Ioh̓.v. dixit ꝑalitico. Uade ampliꝰ noli peccare ne deteriꝰ tibi aliꝗd cōtingat. Sed fuiſſet cōminatus malū ꝓpter recidiuū niſi poſſet cadere: ⁊cͣ. Iteꝫvidet̉ idem habet in li. ar. ẜm ſtatū vie et hocfirmato. ſꝫ tale eſt vertibile et vertibilitatē pt̄ cadere aſtatu gratie et iuſticie: penitētie. Itē gr̄a baptiſmalis ē maior ꝙͣ penitētie et cōfirmatōis ſimiliter. ſed poſtverā gr̄am baptiſmatis cōfirmatōis cōtingit cadere:et poſt gr̄am penitētie. Cōtra. amb̓. et aug. diffiniūtpenitētiam. ꝑpetrata mala plangere: et plangenda vltra ꝯmittere. ergo ſi cōmittit poſt plangēda prius penituit. ſi ergo penituit: patet vltra cōmittit. Iteꝫyſid̓. Inanis ē penitētia quā ſequēs culpa coinꝗnat. ergo ſi poſt peccat prima penitētia fuit inanis. ergo ab oppoſitis ſi fuerit vera poſtea peccauit. It̄ idē videt̉ offenſa ē infinita: ergo et ſatiſfactio ſi vera eſt debꝫ eſſeinfinita. ergo ſit infinita intenſione: ſaltem eſt infinita duratōne. ergo ſi ſemꝑ durat eſt vera penitētia nec ſatiſfactō. Item vere penitētis eſt ſemꝑ dolerede cōmiſſis et ſemꝑ peccatū deteſtari. ſed ſemꝑ deteſtātigr̄am impoſſibile eſt reſurge̓: ergo vere penitentē cum ſꝑdeteſtat̉ culpam impoſſibile ē cadere. Rn̄ſio. dicendūſicut errauerūt aliqui circa penitētiam: ſic circa carita.tem. dixerūt em̄ habens ſemel verā caritatē nūqͣ ꝑditeam: ſil̓r et habens veram penitētiam nunꝙͣ eam ꝑdit. ſꝫhoc eſt manifeſtꝰ error cōtra ſcripturā. Ratio aūt queiſtos decepit fuit. qꝛ cōſiderauerūt quid dicat̉ vel importet̉ hoc nomē verum: cum dicit̉ vera penitentia velvera caritas. ponētes illud ſolūmodo in his vere qd̓ deficit a fine. ſed aliter intelligēdum eſt. ſcꝫ veritaspenitētie dupliciter accipitur ſicut et cuiuſlibet v̓tutis.Uno em̄ modo dicit̉ virtus vera habꝫ verū v̓tutisvel nata eſt hr̄e quātum ē de ſe. hec veritas eſt de eſttia virtutis. Alio modo dicit̉ virtus vera que ꝑducit infinem. et hec veritas eſt eſſentialis virtuti ſed dīc virtutis ſtatum ſiue cōtinuationē. Scd̓m hoc dicendū. ſiprimo dicatur modo penitentia vera que verū virtutishabet actum: ſic de veritate penitētie eſt deteſtari maluꝫcōmiſſum et pro illo tꝑe nullū cōmittere. et de futuro proponere cōmittere. et ab om̄ibꝰ his poteſt homo cade̓.et ita a penitētia vera veritate primo dicta. Si aūt dicatur vera quia ꝑducit in finem vt ip̄a que eſt finalis ettinuata: ab hac contingit cadere. ſed hanc ē dicerehoīem habere: niſi finaliter ꝑ̄ſeueret ab illa cadat. Ad illud ergo qd̓ obijcitur primo. ad veritatem eiꝰſpectat plangenda cōmittere. dicendum ſi loquamur de veritate primo modo: ad veritatē ſpectatmittere tunc nec actu nec ꝓpoſito. ſed non poſt. et ſic accipitur in dictis diffinitionibꝰ. vel ſi accipiat̉ futuroſimpliciter: tunc erit penitentie dicte vere veritate ꝑſeuerantie ſiue ducente in finem. Et hoc patet illud yſidoquia dicitur inanis ꝓpter fruſtratione finis. Ad illd̓aūt quod obijcitur offenſa eſt infinita. dicendū deꝰremittit offenſam gratiam. ſed deletione temporaliexigit penam temꝑalem ſoluendam penitentiā. et id̓o oportꝫ ſit infinita. Ad illud qd̓ obijcitur ſemꝑdolere debet. dicendum ſemꝑ dolere debet habitu. ſedlicet quis habitu de peccato preterito doleat: nihil impedit quin actu cōmittat futurum. vel referendū eſt adpenitentiam finalē ſicut dictum eſt. De hac materia dictum eſt ſupra in notificatōne illiꝰ diffinitōis. Penitentia eſt penitenda cōmittere ⁊cͣ. Alebrum ſecundumOnſequēter querit̉ vtrum cōtingat penitētiam iterare. Et videt̉ ſic. exemplo dauid. qui pͥmo peccauit homicidio penituit. Rurſus numerādo ppl̓m penituit. etdn̄s vtrāqꝫ penitentiam acceptauit. Item auctoritateEzech̓. xviij. Si impiꝰ egerit penitētiam ab om̄ibꝰ peccatis ⁊cͣ. oīm iniquitatū eius qͣs oꝑatus eſt recordabor. ſed diſtinguit peccatore: ergo verū eſt de eo recidiuauit. qꝛ terminꝰ in conditionali ī antecedēte teneturvniuerſaliter. Itē eſto aliquis diu fuit in penitentiaꝓpter aliqd̓ peccatū poſtea lapſus ē in culpam. ſed conſtat peioris eſſet cōditionis ſi egiſſet penitentiā. ſedſi p̄cluſa eēt ſibi via reſurgendi penitentiam deterioris eēt cōditionis ꝙͣ ſi feciſſet penitentiā. ſed conſtat hoc ē verū: eſt tali p̄cluſa via hec. Item hocvidet̉ hoc. deus ꝓnior eſt ad miſerandū ꝙͣ ad ꝯdemnandū. ſed quātūcunqꝫ homo deo ſeruierit ſi penitet debono facto deus obliuiſcit̉ bonoꝝ: ſi penitet de maloremittit. Item ſi poteſt reſurge̓ ſecūdo. aut hoc ē qꝛ pt̄ ſecūdo penitere: aut qꝛ deus acceptat. prīomodo: qꝛ li. ar. eſt in nobis vertibile tota die verti videmꝰ. ſecūdo. Penitere em̄ ē cōteri huīliari depct̄o ẜm psͣ. Sacrificiū deo ſpūs ꝯtribulatꝰ cor ꝯtritumet humiliatū deus deſpicies. Cōtra. heb̓. vj. Impoſſibile eſt eos qui ꝓlapſi ſunt rurſus renouari ad penitentiā. Item ꝓuerb̓ .xxviij. ꝑuerſis gradit̉ vijs concidet ſemel. Item Ambro. in li. de vnica penitētia dīc. vnica eſt penitētia ſicut vnicū baptiſma. Item videt̉ ſacramentū penitentie habet effectum a xp̄i paſſione.vt baptiſmꝰ. ſed paſſio xp̄i ē vnica et āpliꝰ pt̄ pati: ignec penitētia iterari. et hoc ē qd̓ dicit apl̓s. heb̓. vj. Rurſum crucifigētes in ſibimetip̄is filiū dei. It̄ bapi iterat̉ nec iterari poteſt ne fiat cōtumelia ſacrat veniat in ꝯtemptū: pari rōne nec penitētia. Rn̄ſio.dd̓m error fuit maximꝰ penitētia poſſit iterari.qꝛ claudit viſcera dīne miſericordie. tūc om̄es pct̄oresvel fere oēs cogeret deſperare. et ideo dd̓m iteraridum ē in hac vita. ſed quotiēs pt̄ infra dicet̉. ſꝫ poſt hācvitā pt̄. Et qͣre penitētia poſſit debeat iterari etbaptiſmꝰ: ē triplex. Una ē qꝛ ī baptiſmo imprimit̉ caracter qui ē indelibilis: impenitētia. Secūda ratioqꝛ baptiſmꝰ ē ꝯtra morbū iterabilē qͣlis eſt morbꝰ orgīalis: ſꝫ penitētia ē ꝯtra morbū iterabilē qͣlis ē morbipct̄i actualis. vn̄ qꝛ medicīa debet aptari morbo: par⁊cͣ. Tercia ē. qꝛ baptiſmꝰ hꝫ totā efficaciā a paſſiorpenitētia: ſꝫ ab actu nr̄o. ita baptiſmꝰ iterat̉ ſic̄nec paſſio. penitētia v̓o iterat̉. ẜm volūtas nr̄a ꝯuertitur r̄uertit̉ Inde ē ī baptiſmo oīs pena remittit̉: ī penitētia. ſi baptiſmꝰ iteraret̉: daret̉ nob̓ occaſio pecādi. ſic ē ī penitētia qꝛ bn̄ punit. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ ī ꝯtrariū de v̓bo apl̓i. Impoſſibile ē ⁊cͣ. pt̄ fieri vis ī dico impoſſibile ē ⁊cͣ. qꝛ ex viribꝰ hūanis. vel impoſſibile .i. difficile. loꝗt̉ em̄ de ꝑfectis difficult̓ reſurgunt vel vt fiat vis in penitentia. quia loquitur de renouatione que eſt in penitentia quam ſequitur baptiſmusHic em̄ virtutem totam habet ab hoſtia paſſionis. dehac dicit apoſtolus. x. ad heb̓. Non relinquitur hoſtiapeccato. Ad aliud Amb̓. dicendum intelligi debede penitētia ſolenni. et hoc ẜm morem aliquarum eccleſiarum. Ad illud quod obijcitur de baptiſmo et contumelia ſacramenti. patet reſponſio ex dictis. vnde dicendum. non eſt ſimile. Hic em̄ nulla contumelia fit ſacramento. Preterea efficaciaꝫ habet iterata penitentiaſed baptiſmus ſecundus nullius eſt efficacie. Nec fit etiam contumelia paſſioni: quia non ſic totam et plenamefficaciam a paſſione recipit ſicut ſacramentum baptiſmi. Et nota ad euidentiam obiectorum. he auctoritates ſcilicet impoſſibile eſt eos qui ſemel ⁊cͣ. Heb̓. vj. etvoluntarie peccantibus ⁊cͣ. hebre. x. multipliciter poſſunt intelligi. vel vt exprimatur impotentia noſtre nature que poteſt per ſe cadere non reſurgere. psͣ ſpūs vades