Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio virtuteꝫ penitēdyaboli ſacran penitentie:tie. ergo deſtructio ia magis aſcribēda eſt ip̄i penitētieſacramento ꝙͣ virtuti. ſed in edificio ſpūali dicitur fūdamentum illudod eſt primo oꝑatiuum: ergo ſacramenum penitentie eſt fundamentum. In edificio em̄ materili dicitur fundamentum materiale ſubſtratū. In ſpirituali quod eſt primū oꝑatiuum intra ſicut patet de fide. Item ſacramento penitentie tolluntur peccata: et virtutes inſeruntur. quod aūt tale eſt: eſt initiū edificij ſpiritualis. initium autem et fundamentum idem ſunt: ero ⁊cͣ. In peccatore autem nihil eſt edificij ſpiritualis.ſcramenta autem penitentie amouentur impedimentaip̄ius conſtructionis. et ſternuntur ea ſuper que edificātur illa ex quibus conſtruitur et ꝑficitur ip̄m edificiumet ita videtur vt prius. Contra. penitentia ſacramentum non nominatur. vj. heb̓. vbi illa nominātur que rationem fundamenti ſortiuntur. Reſponſio. modoquodam cōmuni dicitur penitentia ſacramentum fūdamentum. modo autem ſpeciali quo dicitur fundamentūvj. hebre. ibi. rurſum iacientes fundamentum penitētie aboperibus mortuis ⁊cͣ. non dicitur fundamentumhec infra plenius patebunt. Ratōnes ergo prime queconcludunt penitentia ſacramentum dicitur fundamētum poſſunt concedi. Similiter et ille que concludūt eſt fundamentum. quia licet modo quodam cōmunidicitur fundamentum: non tamē illo modo ſpeciali quodeterminatur. vj. ad hebre. ſic primo determinatur comnuniter que dicūtur fundamentū et eoꝝ differentia.Nembrum ſecundumOnſequēter queritur de fundamentomuniter ſumpto. Et primo eo modo quode illo determinat apoſtolus heb̓. vj. Secundo quo modo penitentia eſt fundamentum. Tercio vtrum penitētia fundamentum p̄cedat bai3 an ſequatur. Quarto de numero eoꝝ que ponūtur in funeQuīto de ordīe eoꝝ. ſunt ī fūdaAyticulus primusIrca primum queritur de qua penitentia intelligendum ſit fundamentum. An de penitentia inꝙͣtum eſt ſacramentum. an inꝙͣtumeſt virtꝰ an̄ inqͣtū eſt actus virtutis an̄ inqͣtūeſt actus informis precedens ip̄am virtutem. Non prīonodo. quod patet ex ſerie textus. hebre. vj. et glo. diciturem̄ ibi. Non rurſum iacientes fundamentum penitentieab operibus mortuis et fidei ad deum baptiſmatum doaitir de puictrine ⁊cͣ. ibi glo. Sicut eum qui ad doctrinā lr̄arum inducitur elementa primum oportet audire: ſic et xp̄ianūhoc ſcire integre nihil dubitare de iſtis ſine quibꝰ vita aderit integra. Id̓o quicunqꝫ aliquos ad fidem conuertit: prius facit penitere. in deum credere. baptizari īremiſſionem peccatorum. confirmari impoſitionē maſum: ac reſurrectionem in die iudicij preſtolari. Ecce ex ſerie textus et glo. habetur. penitentia quam ponit fundamentum: precedit fidem et baptiſma quod nonconuenit penitentie ſacramento. hac eadem ratione necpenitentia virtus dicitur fūdamentum. quia illa precedit fidem ſicut penitentia de qua dicitur eſt fundantum. Eadem ratione nec penitentia prout eſt actusvirtutis. quia ſi penitentia virtus poſterior eſt fide virtute: multo fortius et penitentie actus qui elicitur ex penitentia virtute. igitur relinquitur ſolummodo penitentia que eſt actus informis dicitur fundamētū.tra. penitentia actus informis non eſt fundamentum.cum fundamentum maneat in ipſo edificio Penitenfia informis non manet in edificio ſpirituali. Preterea. .xxvj. yſa. A facie tua domine concepimus peperimus ſpiritum ſalutis. Alia littera. A timore tuodomine concepimus. Et glo. Math̓. iij. Penitentiā agite dicit. Penitentie virtus timore concipitur. ſed in.lxij.ter illa que informia ſunt illudeſt conceptio ſalutisvel virtutis. eſt primum in via illa ſcilicet in via ſalutisvel virtutis. Quod autem primum eſt in hac viā vel ordine fundamentum debet dici: igitur potius inter informia in via iſta timor debet dici fundamentum actusinformis qui eſt penitentia. Item a timore iſto prouenit penitentia informis. id eſt dolor informis. igitur patet timor debet dici potius fundamentum ꝙͣ penitentia. Item fides dicitur fundamentū vt habetur a glo.Heb̓. xj. Penitentia vt habetur. vj. heb̓. Non iacientesfundamentum. Caritas d̓o dicitur fundamentū. Eph̓.iij. In caritate radicati et fundati. Et grego. in omelia.Non habet aliquid viriditatis ramus boni operis: niſimaneat in radice caritatis. Ecce eſt radix. Item tīorEcc̄i .j. Initium ſapientie timor domini. Initiū autemin edificio ſpirituali idem eſt quod fundamentuꝫ. ItēEcc̄i .xxv. magnus qui inuenit ſapientiam et ſcientiam ⁊cͣ. glo. Timor ſanctus domini ꝑmaneat in ſeculuꝫſeculum. ip̄e eſt fidei fundamentum et caritatis origo Item luc̄. xij. Ne terreamini ab his qui occidūt corpglo. ſicut fortitudinis incentiuū eſt fides: ita fidei fundamentum eſt fortitudo. Item Bern̄. ad eugeniū. virtutum bonū quoddam ac ſtabile fundamētū huilitas. nempe ſi nutat illa virtutum cōgregatio: non niſi ruina eſt Item prudentius virtus eſt vidua quā niſi patientiafirmat. Illud autem dicitur fundamentū rei vnde habꝫfirmitatem. igit̉ patientia eſt fundamentū v̓tutis. Queritur igit̉ cum hec eodem modo et eadem ratione dicant̉ fundamētum. que eſt differētia ī ratōe dicēdi: ẜm ēhec dicūtur fundamentū. Reſponſio. quodāmodvita eterna fundatur ī merito. Eſt em̄ meritū ſubſtramētum vite eterne: ſicut fundamētū rei cuiꝰ eſt fundamentum. Sꝫ ē meritum in ꝓgreſſione. et eſt meritū in remiſſione. In progreſſione operū virtutū. et ī remiſſione malorum ꝯmiſſoꝝ. Prout igit̉ meritum eſt in ꝓgreſſione:ſic quelibꝫ virtus tam cardinalis ꝙͣ gratuita dici poteſtfunda mētum cōmuni modo loquēdi. om̄es em̄ cōcurrūtet cooperant̉ ad meritum vite eterne. ẜm meritū attēdit̉ in remiſſiōe: ſic penitētia dicit̉ fundamentum. hocvt ē v̓tus: et vt eſt ſacramētū. Ea em̄ rōne qua penitētiadicit̉ prima virtꝰ dicit̉ fundamētū. Et ea rōne qua dicit̉primū ſacramentū ſcꝫ in remiſſiōe actualiū dr̄ fūdamētum. Sꝫ vt eſt virtus inꝙͣtum ea fit remiſſio delicti indeum. Et vt eſt ſacramētū inꝙͣtum ea fit remiſſio delictiin deum et in eccleſiam. ſpecialiori modo. et ratione dicunt̉ quedā v̓tutes fundamēta. ſic̄ fides: caritas: humilitas: fortitudo: patiētia. Fides aūt dicit̉ fūdamētū. etſolū fundamentū: ſꝫ primū fundamētū: qꝛ ē primus habitus quo homo ſuꝑ ſe aſcēdit. vt ſic aſcēdendo habitet inedificio ſpūali et celeſti. ſic vnit̉ prīoPret̓. prior eſtnatura alijs virtutibꝰ theologicis. et mortꝰ eius eēntialit̓p̄cedit ad generatōeꝫ motuū alioꝝ. vnde rōne qua ē pͥmꝰhabitus quo aſcēdit ſupra ſe vt ſic vniat̉ primo rōequa naturaliter alias precedit que vniunt deo et motuseius eēntialiter motus aliaꝝ dicitur primū fundamētūPreterea. fides ꝓprie dicitur fundamentum. caritas radix ꝓprie. Alia em̄ eſt ratio fundamēti et alia radicis.damentum eſt quo ſtat res in eſſe. Radix eſt quo vegetatur et creſcit vſqꝫ ad terminum debitum. Eſſe in moribꝰattenditur in vitā gratie ſiue virtutis que eſt ex fide. vnde iuſtus ex fide viuit Ro. j. vbi habetur in glo. om̄isqui iuſtus eſt viuit ex fide. hec aūt vita prius eſt vita iuſticie. Uegetatio et creſcentia in merito ē a caritate. Un̄glo. ephe. iij. In caritate radicati et fundati. id eſt firmiter plantati ad ſimilitudīeꝫ arboris. inquāto plus terreinfigitur: tāto plus trahit humoreꝫ et creſcit et vberiusfructum reddit. ſic igitur fides eſt fundamentū inꝙͣtumab ea eſt indiuiſio eſſe. Caritas inqͣtuꝫ ab ea ē indiuiſiofinis. Altera em̄ fundat ſiue format in eſſe: reliqua ī eſſecōiuncto fine. Ad hoc aūt ꝑſeueret edificiū ſpūalerequiritur cuſtodiat̉ in eſſe. et hoc tribꝰ modis: iuxta