Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio cum cōtritōne tollit̉ culpa retur pene temcōfeſſione et ſatiſfactōne tollunt̉atu eterne davnū ſacramerontritio. conene temꝑales:feſſio ſatiſfactioīvt dicit hacramentum eſtz: ex ſimilitudine repreſentansex inſtitutōrex ſanctificatōne inuiſibilengratiam conferens. Nonaūt eſt vnū ſacramentū ex inſtitutōne. qꝛ non fuit ſimulbi vlt̄: ſatiſfactio ẜm qͦſdā Mth̓.inſtitutū. qꝛ ꝯfeſſio iacoPenitētiā agite. Neqꝫ ex ſimilitudīe repreſentatōis. cōueniūt in rep̄ſentatōne. contritio em̄ rep̄ſentatdeletōem culpe aliqn̄ pene. Neqꝫ ex ſct̄ificatōne qua congratia inuiſibilis: quia hoc ſolmodo eſt a cōtritōe Reſponſio. hoc ſacramentū vnum eſt. licet em̄ pluq ſunt ſigna: cōueniūt tn̄ in ratione vna que ē annihilario penitetis et peccati. Annihilat em̄ ſe penitēs ꝯterēdo et cōfitendo ſatiſfaciēdo. et in hoc habent ſigna naturalem cōuenientiā cum ſignificato. ſicut em̄ penitensannibilat ſe cōterēdo. cōfitendo. ſatiſfaciēdo. et dn̄s ānibilat peccatū in ip̄o penitēte. Ad illud qd̓ obijcit̉ iuxta multitudīem pct̄oꝝ eſt multiplex deletio. dicendūhoc verū eſt materialiter loquēdo .i. multoꝝ eſt deletio.ſed formaliter vna eſt. quia vnica actōne gratie om̄ia delentur. tanta em̄ eſt virtus potētia gratie. vna actione in vno inſtanti om̄ia tollit peccata. Si diceret̉motus numerat̉ a fine ſicut dealbatio ab albedine deligrotio a nigredine. dicendū hoc intelligitur ī motuaturali. qui reegulat̉ ẜm intentōem efficiētis ad hoc vl̓illud p̄ciſe:aut intelligendū eſt de motu qui eſt ſupranaturā. ſiue de actōne gratie. Ad illud quod obijciturdis vnius diſtinctis a ph̓o. dicendū ph̓us ī illadiuiſione que eſt ī vnū indiuiſibile et vnum continuū etvnum diffinitōne. intendit comp̄hendere ſunt vnū ſimpliciter. ſcꝫ vnū nūero. diſputat em̄ contra ponentes oīaeſſe vnū ſiue plura vnū. Hanc aūt vnitatē non habenttes penitentie. Preterea. ſequit̉. et ſi ꝑtes alicuiusō ſunt vnum nūero adinuicē relata: hoc totum qd̓eſt ex his eſt vnū. Eſt em̄ inſtātia in ꝑtibꝰ ex quibꝰ eſthomo ſcꝫ ex corꝑe et aīma. Ad aliud qd̓ obijcit̉. vnaꝑs penitētie ē vnū ſacramētū. dicendū ſi ſignailta: cōueniūt tamē in vna ratōne que ē annibilatio penitētis. ſil̓r et ſunt cauſa vniꝰ ſcꝫ deletōnis peccatiactualis. Un̄ qꝛ inqͣtū cauſe ſunt. efficiētiam habent exordine ꝙͣtum ad vnū. vt cōfeſſio ex cōtritōne ſatiſfactōet cauſa ſunt vniꝰ qd̓ eſt deletio peccati. diueris hmōi facit ſacramēta diuerſa ſꝫ vnuꝫtur hec vnitatem habent in ſignādo et effido. dico formaliter loquendo. et ſi ſit in illis diuerſitas materias: efficiunt diuerſa ſacramenta ſed vnū Ad illud qd̓ obijcitur. triplex eſt modus penitentie⁊cͣ. dicendum ſacramentum baptiſmi eſt aliud ꝙͣ penitentie.lia aliud in eſſentia et ẜm genꝰ eſt peccatūorigīale et actuale: ſed qꝛ alio modo ab alia radice oritur in homīe originale et alia actuale. originale em̄ ortūhabet in homine a voluntate propria neqꝫ actu ꝓprioſed volūtate et actu alieno. Quia em̄ actuale peccatumeſt a poluntate propria et actu eius in quo eſt: cōuenit vtpurgatio illius fiat per aliquod ſacramentum ī quo homo cooperetur voluntarie. et quia cōmittit̉ in offenſamſiue in iniuriam dei et eccleſie: cōuenit ad illiꝰ deletiones concurrāt oꝑationes quibꝰ fiat recōciliatio deo eccleſie. quales ſunt contritio confeſſio et ſatiſfactio. Alit̓eſt de origīali quod habet ortum in homine a voluntate ꝓpria et actōne. Unde ratio quare diuerſis ſacram̄tis deletur originale et actuale eſt diuerſitas peccati tum ad eſſentiam et genus: ſed magis diuerſitas eſt inmodo cōtrahendi hoc et illud. Hec aūt diuerſitas non ēinter actuale mortale et veniale. Ad illud quod obijci eo morbi differūt debet eſſe diuerſa medicīa. eſt neceſſariū in morbis ſpūalibꝰ et medicinis. Idēem̄ eſt ſanatiuū peccati actualis et originalis ſcꝫ baptiſmus: morbi tamē letales ſpūales habent proprias me.lxj.dicinas ſicut patet de originali et actuali. alij habentPlura em̄ ſacranta ſunt remedia et medicina actuais venia lis.Id illud quod obijcitur. duplex eſt genus pene. Eſt em̄ pena quedaꝫ qua elongatur premium. quātūcunqꝫ em̄ homo eēt oppreſſus fomite ſi decede̓tin gratia. niſi eēt debitor alterius pene: non tardaretura ſuſceptione premij. Eſt aūt et aliud genus pene cuiusdebitum elongat a ſuſceptōne premij. cuiuſmodi ſunt pene debite actuali. vnde om̄es pene actualis tollunt̉et cōtritione et cōfeſſione et ſatiſfactōne. vnius ꝯditōisſunt ꝙͣtum ad hoc: ablate vel ſolute ſuſceptionē tardant premij. Et harū oīm ꝙͣtum ad hoc eſt vna ratio.culpa cuius ſunt pene. ꝓpter quod harum culpa nondebet niſi ſacramentum remediū. ē ſimiliter de fomite et pena eterna que debet̉ originali et ip̄ius originalis. fomes em̄ tardat ſuſceptōem premij ſicut et culpaoriginalis. culpa em̄ originalis et pena fomitis non ſūteiuſdem conditionis. ſicut culpā actualis et pena tollitur confeſſione et ſoluitur ſatiſfactione. ꝓpter quod eſtalia ratio hinc et inde. vnde non conuenit ſi culpe originalis et pene illius ſunt plura ſacramenta remedia:ꝓpter hoc debeant plura culpe actualis et penarum illius. Ratione enim qua culpa actualis cum pena debita eſt eiuſdem rōnis. vno ſacramento habent expiari. Ad vltimum dicendum. ſacramentum penitētieeſt vnum ex inſtitutōne. quia non fuit vna inſtitutio vttactum eſt: ſed potius ex ſimilitudine repreſentatōnis. licet em̄ contritio habeat ſimilitudinem cum dimiſſioneculpe: alia ſcilicet confeſſio et ſatiſfactio cum dimiſſionepene: conueniunt tamen in vna ratōne ꝙͣtum ad annihilatōem peccati et penitentis vt ſupra tactum eſt. Ad hocvt mihi videtur competentius poteſt dici. ſacramentūpenitentie eſt vnum. inqͣtum ex ſanctificatione inuiſibilem gratiam confert. inqͣtum em̄ ex ſanctificatione inuiſibilem gratiam confert ſanctificat purgando a culpapena. ex iſta ſanctificatione que vna eſt. eſt ſacramentūvnum. Magis em̄ dicenda eſt vnitas ſacramenti ex parte efficientie ꝙͣ ſanctificationis: quia magis eſt ad efficiendum ꝙͣ ad ſignificandum. Nlēbrum ſecundumOnſeq̄nter querit̉ quo genere vnitatis ſitſacramentū penitentie vnuꝫ. Bt̄us bern̄.diſtinguit multos modos vniꝰ in. v. li. de¶cōſideratōne ad Eugeniū. Eſt vnitas collectiua: vt multi lapides faciūt vnum aceruum. Et ē vnitas conſtitutiua: vt multa membra vel multe ꝑtes vnuꝫcorpus ꝯſtituunt. Et eſt vnitas ꝯiugatiua qua fit vt duo ia duo ſint ſꝫ vna caro. Et ē vnitas natiua aīa et caro vnus naſcitur homo. Et eſt vnitas poteſtatiua: quohomo virtutis eſt inſtabilis non diſſimilis. ſed vnꝰ ſibimet ſemꝑ nititur inueniri. Et eſt vnitas conſentanea. caritatem multorum hominū eſt cor vnum et aīa vnaAct̉. iiij. Et eſt vnitas votiua: cum anima votis omnibꝰadherens deo vnus ſpiritus eſt. j. Coꝝ. vj. Et eſt vnitasdignatiua: qua limus noſter a dei verbo in vnam aſſumptus eſt ꝑſonam. Et eſt vnitas ſubſtantifica. que eſt vnitas trinitatis: que qua tres perſone ſunt vna ſubſtantiaConſtat hoc ſacramentum eſt vnum vnitate collectiua. quia in illa vnitate nullus requiritur ordo vnitorum. cuius cōtrarium eſt hic. Neqꝫ vnitate conſtitutiuaquia illa vnitas eſt vnitas collectiua ſiue colligationisque eſt rerum materialium. conſtat autem non eſt ibiponere aliquem aliquem alium modum vnitatis eorumque ponuntur in predicta diuiſione. et ita vt videt̉ nullꝰeſt ibi ponendus. Reſponſio. eſt vnus modus vniꝰẜm quem que ſunt membra ẜm ſe. habent vnitatem ration principij vnius a quo ꝓcedunt. que aūt ſunt partespenitētie: ex vno principio efficaciam habent et virtutē.quod quidem principium eſt penitētia gratia vel virtus. hunc autem modum vnius ponit dyoni. in li. de di-