Inꝙͣtum aūt cōterimur ī intellectu ꝯtritōis eius effectꝰeſt inchoando. inqͣtum ꝑſiſtit cū confeſſione. effectꝰ eiuseſt in ꝑficiēdo dico reſpectiue. Un̄ qm̄ tacui inueterauerunt. glo. tacuit vnde ꝓficeret. nō tacuit vnde deficerettacuit cōfeſſionē: clamauit de meritis p̄ſumptōem. Inꝙͣtum cū ſatiſfactōne in ꝑficiēdo eo mō quo aug. dicit ꝙpenitētiares eſt optima et ꝑfecta ⁊cͣ. vnde licet cōfeſſioet ſatiſfactio nō faciūt ꝙ gratia in penitēte purgat a peccato: faciūt tn̄ ꝙ mediāte gratia ꝑficit et cōſūmat. ¶ Adid qd̓ obijcitur. ꝙ ſacramētū exteriꝰ ſiue ſignū oīno dicpoſitionem. remiſſio peccati oīno priuationem. Dicenn̄ ꝙ ſignum ſacramentale et ſi dicat poſitioneꝫ quoīmō cum priuatione concernit priuationē vt patet inconfeſſione. Confeſſio em̄ vera ratione qua fit deteſtādopeccatum et maliciam confitentis referendo ip̄m confitentem quodāmodo annibilat et quaſi in carentia eē ſignificat. dico in genere morū. Similiter ex alia ꝑte effectus ſacramentoꝝ no. le. non exiſtunt oīno in priuatiōeſed aliquo modo in poſitione. Non em̄ ſacramento baptiſmi ⁊ penitentie tantūmodo tolluntur peccata: ſꝫ anime prius deformate reformātur illis et decorantur. vnde vt tactum eſt. gratia cōtritōnis vlterius ꝓficere facitin confeſſione. et ꝑfectum cōſūmat in ſatiſfactione. vndedictum eſt cōfeſſio et ſatiſfactio quodammodo ſunt cauſa gratie ſiue potiꝰ efficacie gratie in penitente.Irticulus terciusOnſequēter queritur an res ſacramēti penitentie ſit remiſſio peccati ratōne culpe an pene. ꝙ pene tm̄: videt̉ glo. ioh̓. xj. vbi loquiturde ſuſcitatōne lazari dicit. xp̄c ꝑ ſe viuificauit intus: miniſtris poteſtateꝫ ſoluēdi tribuit. hec glo. Sed viuificare eſt ꝑ remiſſionem culpe. quia remittere culpam eſt reſuſcitare mortuū a morte culpe. igit̉ hec xp̄c ꝑ ſe facit ſcꝫſine miniſtris. ſed illud dicitur res ſacramenti quod virtute ſacramēti habet̉ ꝑ miniſtros: gͦ ⁊cͣ. ¶ Iteꝫ Ioh̓. xx.Quoruꝫ remiſeritis peccata ⁊cͣ. glo. quos dignos r̄miſſione iudicaueritis. duabꝰ ſcꝫ clauibꝰ poteſtatis ⁊ diſcretionis. Ex hac glo. patet. ꝙ remiſſio peccati inqͣtū ꝑtīetad pt̄atem clauium eſt in iudicio habentis claues. ſꝫ illd̓eſt res huiꝰ ſacramēti ꝙ remittit̉ poteſtate clauium. habentes aūt pt̄atem clauium dignos iudicant remiſſioneculpe ex iniunctione pene. ⁊ ex iniunctione pene mīorisremittit̉ maior: igit̉ remiſſio pene cōmutate in minoreꝫpoteſtate clauium: eſt res huiꝰ ſacramenti. ¶ Pret̓. quādo venitur ad cōfeſſionem. tunc primo eſt miniſteriū ſacerdotale. ſed ante hoc eſt remiſſio ꝙͣtum ad culpam percōtritionem. igit̉ ⁊cͣ. ¶ Item dixi confitebor aduerſū me⁊cͣ. Aug expoit dicēs. Magna pietas dei vt ad ſolam ꝓmiſſionem peccāta dimiſerit. nodum ꝓnunciat ore: ⁊ tamen deus iam audit in corde: qꝛ ip̄m dicere quaſi qd̓daꝫꝓnunciare eſt. votum em̄ ꝓ opere reputat̉. Ex hoc patꝫꝙ remittat̉ culpa anteq̄ꝙͣ ꝑueniat ad iudiciū ſacerdotis.¶ Item psͣ. Suſcitabūt et ꝯfitebunt̉ tibi. glo. A mortuoem̄ in corde perit confeſſio. niſi em̄ ſuſcitetur: cōfiteri nōvalet. Ecce niſi ſuſcitatio a morte p̄cedit confeſſionem:nullius efficacie eſt confeſſio et ita vt prius. ¶ Contra.penitentia dicitur ſecūda tabula poſt naufragium ſicutbaptiſmus prima. ſed baptiſmus non dicitur prima tabula quia illo tollitur pena: igitur nec penitentia debetdici ſecunda quia ea tollitur pena. Exiſtentia nanqꝫ inpena nō dicitur aliquis naufragari. ſed exiſſentia in culpa. igitur tabula dicit̉ ex liberatione a naufragio culpe¶ Item ſacramenta tunc habent efficaciam qn̄ nō occurrit aliquod impedimentū ex ꝑte ſuſcipiētis. ſed impedimenta tolluntur ex ꝑte ſuſcipientis. qn̄ p̄parat ſe ad uſceptionem faciendo quod in ſe eſt. ſed facit quod in ſe ēexponendo ſe vere et ſine fictione operibus exterioribꝰſacramentalibꝰ: quia opera interiora nō poteſt facere deſe ſicut affici dolore de peccato et hmōi. ſed quando facitquod in ſe eſt dominus facit quod in ſe ē. ergo hmōi oꝑibus exterioribꝰ exiſtentibꝰ facit dominus quod in ſe eſt.igitur cum opera ſacramentalia inqͣtum ſunt ex parteſuſcipientis efficiunt quod figurant preparando ipſumfigurat aūt remiſſionem peccati ꝙͣtum ad culpaꝫ: igiturefficiunt idem. ¶ Item psͣ. Introite portas eius in cōfeſſione. glo. A cōfeſſione incipite ad miſericordiā dei ītrare. Incipit igitur penitens intrare ad miſericordiaꝫ deiconfitendo. igitur ante confeſſionem nō dimittur peccatum. Cum igitur dimittitur peccatum ſacramento penitentie. dimittitur aūt quando cōfitetur peccator vl̓ poſtnō dimittitur antꝑueniatur ad miniſterium ſacerdotum. ¶ Item psͣ. 1n̄feſſionem et decorem induiſti gid eſt eccleſia in qua eſt primo confeſſio peccatoꝝ podecus virtutum vt placeat ſponſo .i. prius eſt in ea cōfeſſio peccatorū ꝑ quam feditatē deponit. deinde decor virtutum ꝑ quem placet. ſed conſtat ꝙ feditas dicit circumſtātias culpe non pene. ¶ Iteꝫ yſid̓. ij. li. de ſum. bo. Exeo vnuſquiſqꝫ iuſtus eſſe incipit: ex quo ſui accuſator exterit. ſed accuſator ſui eſt in confeſſione. iuſtus aūt eē incipit in peccati remiſſione: ergo ⁊cͣ. ¶ Item Ioh̓. iij. Uenit ad lucem vt manifeſtentur opera. ibi glo. cum diſplicent mala ſua et accuſat. non ſibi ignoſcit nō ſibi parcitſed venit ad lucem: et incipit agere cum deo qui mala accuſat: quia initium boni eſt accuſatio mali. hec glo. Siigitur initium eſt boni accuſatio ſui: ante accuſationemnon eſt remiſſio culpe. ¶ Item ibidem. Ubi eſt confeſſiopeccatoꝝ vel diuinaꝝ laudum. ibi venit ih̓us et diſcipuli eius .i. doctrina et illuminatio eius. ⁊ ibi moratur purgando a delictis: et ita vt ſupra. ¶ Item psͣ. doce me iuſtificationes tuas. Non ꝙͣ pulcro ordine ad iuſtificatōnesdei ꝑueniēdū putat. vt primū pct̄a ſua fateat̉. Ita em̄ alibi dicit̉. dic iniꝗtates tuas vt iuſtificeris. yſid̓. xliij. ẜmaliam lr̄am. Et alibi. Iuſtꝰ in prīcipio ſermoīs accuſator ē ſui. ꝓuerb̓. xiiij. ¶ Reſpōſio. ꝙ duplex ē penitētia.q̄dā que ſolūmō cōſiſtit in cōtritōne ꝯfeſſione ſatiſfactōeet vtraqꝫ ē ſacramētū. ſꝫ pͥmo mō ſumpta nō ē ſacr̄m eccleſie. ſed ſecūdo mō. Vt ē em̄ ſacr̄m eccl̓ie excepta cōtritione requirūtur ex ꝑte ſuſcipiētis cōfeſſio et ſubiectio ſuiarbitrio ſacerdotis. ſatiſfactio penitētie iniūcte ex parteſacerdotis et abſolutio ⁊ iniūctio ſatiſfactionis. Scd̓mv̓o ꝙ eſt ſacramentū primo mō. res illiꝰ eſt remiſſio pct̄ꝙͣtū ad culpā ⁊ ꝙͣtū ad ꝯmutatōꝫ pene eterne in tꝑalemSacramentū v̓o huiꝰ rei ē dolor volūtariꝰ ſenſibilisīformans gr̄am. Unde v̓tute gr̄e dolor hmōi ē cauſa r̄miſſionis culpe: virtute doloris cōmutatio pene. dico apprpriate loquēdo. ꝓprie em̄ loquēdo cōmutatio pene ē anexa remiſſioni culpe. et ita cauſa eiꝰ eſt gr̄a. Conſequēterdico ẜm ꝙ penitētia ē ſacramētū eccleſie: illiꝰ duplex eſtres. ſcꝫ remiſſio pct̄i. ⁊ cōtritio. remiſſio pct̄i ē ree tm̄: cōtritio res ⁊ ſacramētū. Ꝙtū igit̉ ad rem ſacramēti qeſt res tm̄: ſacr̄m penīe ē ſignū et cā et ꝙͣtū ad deletōeculpe ⁊ ꝙͣtū ad deletōꝫ pene. Cōtritio ē em̄ ſignū ⁊ cā remiſſionis pct̄i et ꝙͣtū ad culpā et ꝙͣtū ad pena. penaꝫ dico infinitā quo ad infinitatē illiꝰ ꝯmutāde in finitā. Cōfeſſio v̓o cum ſubiectōne arbitrio ſacerdotis ē ſignū r̄mſionis pct̄i ꝙͣtum ad culpā. ⁊ ſignū eſt cauſa remiſſioīsꝙͣtum ad penam aliquā. Confeſſio em̄ rōne erubeſcētieeſt magna pars penitentie. ſimiliter ſatiſfactio penitentie iniuncte eſt ſignum ⁊ cauſa remiſſionis peccati ꝙͣtuꝫad penam. et ſignū tm̄ deleiōnis ꝙͣtum ad culpaꝫ. ſicpennitentia exterior ſcꝫ confeſſio et ſatiſfactio ſine ſuſceptione penitentie iniuncte ſunt ſignum remiſſioīs ꝙͣtūad culpam ⁊ cauſa ꝙͣtum ad penam. et hoc dico contritio precedente confeſſionem. Si autem penitens p̄paratus quātum in ſe eſt accedat ad confeſſionem attritꝰ noſcontritus: dico ꝙ confeſſio cū ſubiectōne arbitrio ſacerdotis ⁊ ſatiſfactio penitētie iniūcte a ſacerdote ē ſignū ēcauſa deletōis culpe et pene. qꝛ ſic ſubijciēdo ſe ⁊ ſatiſſaciēdo gr̄aꝫ acꝗrit. In tali em̄ caſu ēſuꝑ illud. Confeſſio ⁊ pulciius que ēhomo pulcriorulcritud in