Queſtiocū cōtingat penitētiā exteriorē eſſepe et natura.iū rememoratiuū reſpectu interioris ſcꝫ cōtritōnis:cū exterior ſit ſignū tm̄. ¶ Irterior nō ē res exterin ſacramēto duo cōcernūt̉ ſcꝫ ſigͥficatio et efficiētia. dr̄ritio aūt ſe hꝫ reſpectu cōfeſſiem̄ efficere qd̓ figurat.ecōuerſo. confeſſio ſe haonis efficacius in efficihet efficaciꝰ in ſignificādo reſpectu cōtritōnis ꝙͣ ecōuerſo. qua igitur ratione cōfeſſio dicitur ſacramentū cōtritionis: et econuerſo contritio debet dici ſacramentū reſpectu confeſſionis. et ita vtrunqꝫ reſpectu vtriuſqꝫ reset ſignum. ¶ Item ẜm hugo. Sacramentum eſt maale elementum foris ſenſibiliter propoſitum: ex ſimilitudine repreſentās. Sed exterior penitētia nō eſt talisquia non eſt elementum. ergo non eſt ſacramentum: neceius eſt penitentia interior. ¶ Item interior penitentiaeſt virtus et actus virtutis. ſed gratie virtutum et ſacramentoꝝ differentes ſunt: ergo interior penitentia nō eſtres alicuius actus ſacramenti. ¶ Reſpōſio. ẜm quoſdāet vt vult magr̄ in ſententijs. Penitentia exterior eſt ſacramentum interioris. ſacramentum aūt noue legis nōefficit om̄e qd̓ ſignat ſimpliciter ſed ẜm quid. Unde dipenitētia exterior ſcꝫ confeſſio nō efficit intecendum. ꝙītritionē ſimpliciter: ſed vt habeat efficaciāriorē ſcꝫ conin contrito. non em̄ haberet cōtritio efficaciam. niſi ſeq̄retur confeſſio ſacramentalis .i. facta ſacerdoti. quia cotemptus cōfitendi vel negligentia ſimpliciter inefficacēreddit contritionem. hoc ergo modo penitentia exteriordici poteſt cauſa interioris: et ſignum rememoratiuumquodammodo cauſa ſignificati illius. ¶ Ad hoc qd̓ obijcitur. ꝙ cōtritio ſe habet reſpectu cōfeſſionis efficaciusin efficiendo ꝙͣ ecōuerſo ⁊cͣ. dicendum ꝙ non ſequit̉. qꝛprima ratio ſacramenti et ꝑ ſe attenditur ex ꝑte ſignificationis. Uel poteſt aliter dici. ꝙ confeſſio ſacramentalis efficit contritionem aliquo modo qͣntuꝫ in ſe eſt. niſiimpediatur ex aliquo: quod eſt ex parte confitentis. Sienim volens confiteri ſit p̄paratus ad contritionē quantū in ſe eſt: tunc ſacramentalis confeſſio efficit contritionem in illo vel ſimpliciter: vel p̄exiſtentem augmentat.Unde dici poteſt. ꝙ frequenter confitenti ſacramentaliconfeſſione datur gratia contritōnis: vel ante habita augetur niſi ſit impedimentum ex parte confitentis. Undein psͣ. Confeſſio et pulcritudo in cōſpectu eius. glo. Cōfitendo fit homo de fedo pulcer. Si ergo amas pulcritutere vt ſis pulcer et iuſtus. hec glo. cōſtat defedo nō ſit pulcer .i. iuſtus niſi ꝑ contritōem et deletōemculpe. Ex hoc patet ꝙ de nō iuſto fit iuſtus in confitēdoet ſic confeſſio eſt cauſa et ſignum cōtritōnis. cauſa dicoimmodo vel augmentationis. et ſic priuseſt confeſſio ꝙͣ contritio. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ nō eſtelementū. Dicendū ꝙ hugo valde large ſumit elementūad om̄e illudiod exteriꝰ apparet ſenſibꝰ. Uel ſi ꝓponitur ad corꝑalia ſacramenta: tunc nō intelligitur niſi deſacramentis ꝓprijs noue legis. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur.ꝙ gratie virtutū differunt a gratia ſacramentoꝝ. dicendum ꝙ verum eſt aliqͦ modo. ſed nō ꝙͣtum ad eēntiam: ſꝫſufficit ꝙͣtum ad effectum et ſic ē in ꝓpoſito. Nam penitentia interior eſt res exterioris ſcꝫ ꝙ vltra rectitudineꝫua decorat̉ et reꝑatur?tima penitens: additvlteriorē effectum ſcꝫ remiſſionis pct̄i ꝙͣtum ad penaꝫ.Articulus ſecundusOnſequēter queritur an remiſſio peccati ſitres huius ſacramēti. ꝙ ſic: videt̉. dicit enimaug. et habetur de penitētia diſ. iij. Penitētiavera ad baptiſmi puritatem confitentē conatur ducereSed vera penitentia eſt penitentia ſacramentum. inqͣtum habet effectum in aſſecutōne rei ip̄ius ſacramenti:igitur penitentia ſacramentū vt eſt hmōi ducit ad puritatem baptiſmi. ſed illud quod fit in ſuſceptibili mediāte ſacramento eſt res ſacramnti: igitur puritas que eſtex remiſſione peccati eſt res huſacramenti. ¶ Iteꝫ vtdicit hiero. Penitētia eſt ſecua tabula poſt naufragium. ſed tabula dicitur inꝙͣtum liberat a naufragio. nōpene: quia nullus eſt in naufragio eo ꝙ penam patitur:igitur culpe. Non eſt aūt liberatio a naufragio culpeniſi ꝑ remiſſionem culpe. ¶ Iteꝫ yſa. iij. ibi. Peccatum ſuum quaſi ſodoma predicauerūt. dicit interli. ſecūda poſtnaufragium tabula eſt impietatem abſcondere. ſed hecabſconſio eſt remiſſio. igitur ⁊cͣ. ¶ Item in psͣ. quorumtecta ſunt peccata. glo. non dicit tecta peccata tanꝙͣ ibiſint: ſed ita deleta vt deus nō videat .i. puniat eternalit̓.¶ Contra. remiſſio peccati fit ꝑ collatōnem gratie. Sꝫigitur remiſſio peccati eſt huius ſacramenti cum hoc ſacramentum ſit ſacramentum no. le. et ita efficit qd̓ figurat: ſignum huiꝰ ſacramenti eſt cauſa effectiua gr̄e quafit remiſſio peccatoꝝ. ¶ Item remiſſio peccati eſt in contritione. que qn̄qꝫ prior eſt ꝙͣ aliud ſignum extra: igit̉ remiſſio peccati nō eſt res illius ſacramēti: cum nō ſit cauſata ab illo. ¶ Item illud quod eſt ſacramentum eſt ex ſimilitudine rep̄ſentās. rep̄ſentās dico ſenſui. ſicut ptꝫ exratione ſigni quia ſignum eſt res preter ſpeciem quā ingerit ſenſibꝰ ⁊cͣ. ergo ſacramentum ſiue ſignum eſt ſenſibile. ſed nihil ſenſibile eſt effectiuū gratie ſiue remiſſionis peccati. ¶ Item ſacramentum ſiue ſignum duo concernit in ſuo eē. ſcꝫ ablatōem ſpeciei ſenſibilis et efficaciam rei ſignificate interiori virtute. ſicut patet ex eiꝰ ratione. ſed vtrūqꝫ dicit peccatum. remiſſio aūt peccati dicit priuationeꝫ. igitur ſignum hmōi nō eſt ſignum rei q̄eſt remiſſio peccatoꝝ. Signum em̄ ſacramētale habꝫ ſimilitudinē cum re ſua. ꝓpter qd̓ dicitur ſacramentū exſimilitudine rep̄ſentās. ¶ Reſpōſio. ꝙ remiſſio peccatieſt res huius ſacramenti. Sed intelligendū eſt ꝙ ſacramentū exterius ſiue ſignum in ſacramēto no. le. nō dicỉſemꝑ efficere qd̓ figurat quia ſit cauſa effectiua rei ſignificate ſimpliciter: ſꝫ qn̄qꝫ qꝛ ē cā ẜm quid. Uerbi gratiaſpecies panis in ſacramēto altaris virtute verboꝝ ē ſacramentū corꝑis xp̄i qd̓ cōtraxit de virgīe. nec tn̄ efficitillud ſimpliciter. ſed quodāmodo ꝙͣtum ad eē ſub ſpecietali. Similiter dico in ꝓpoſito. ꝙ ſignum ſacramentalein hoc ſacramento nō eſt cauſa effectiua gratie ſiue remiſſionis peccatoꝝ ſimpliciter. ſꝫ ip̄a prima potentia. ſꝫẜm quid: quia eſt cauſa efficacie gratie in penitēte. niſiem̄ eēt ſignum ſacramētale in hoc ſacramēto: nō eēt gratia peccati in penitēte ꝙͣtum ad efficaciam quā habet cōcurrente ſigno. ¶ Ad hoc igitur qd̓ obijcitur. ꝙ remiſſiopeccati fit ꝑ gratiom: igitur et ſignum huiꝰ ſacramentieſt cauſa effectiua gratie. dicendū ꝙ non eſt cauſa effectiua ſimpliciter: ſed eſt cauſa effectiua gratie ꝙͣtū ad effectum aliquem in penitente. ¶ Ad id quod obijcit̉ ꝙ remiſſio peccati p̄cedit qn̄qꝫ ſignum ſacramentale ⁊cͣ. dicēdum ꝙ et ſi precedat ꝙͣtum ad culpam: nihilominus ſequens ſignum eſt cauſa efficacie gratie qua fit remiſſiopeccati ꝙͣtum ad aliquem effectū in ip̄o penitente. adminus ꝙͣtum ad remiſſionem ſequele ip̄ius peccati ſcꝫ pene. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ ſacramentū ſiue ſignū ſacramentale eſt ſenſibile. nihil aūt ſenſibile eſt effectiuuꝫgratie ⁊cͣ. dicendum ꝙ reuera ſenſibile non eſt effectiuūgratie ſimpliciter ſiue peccati: ſed eſt quodāmodo cauſaefficacie gratie in ſuſceptibili ſiue remiſſionis peccati. ſicut eſt de cōfeſſione ſacramentali. que cum fit in expreſſion vocali. eſt cauſa mundationis ipſius confitentis.Unde psͣ. Confitebimur tibi deus cōfitebimur: et īuo.no. tu. glo. poſt confeſſionem poteſt inuocari deus in hominem ſic mundatum. et ſicut ꝑ confeſſionem euacuat̉ſic ꝑ inuocationem impletur bonis. Ecce ꝙ euacuatiomali fit ꝑ confeſſionem. non tamen confeſſio eſt cauſa eſfectiua gratie qua fit euacuato gratie: ſed diſponēdo penitentem quodāmodo facit ꝙ gratia habet effectum iniſto: ſiue ꝙ ip̄i remittitur peccatum. Uel poteſt aliter dici. ꝙ contritio concernit gratiam in ſuo intellectu. quequidem gratia ꝑmanet in confeſſione et ſatiſfactōe. hecaūt gratiā eadem eſt. vt altera ratōne diuerſoꝝ effectuū