Queſtioſti triplici ſtatui reſum. terciꝰ erit electoꝝ ī patria.indent tria cōtenta in lege dn̄i .ſ. p̄cepta. ſacramēta etmiſſa. Precepta eī indita fuerūt mēti hoīs a ſuo cōdire .ſ. moralia que famē poſtea fuerūt explanata ꝑ legeꝫAlia em̄ data fuerūt ꝓpter hoc .ſ. ne homo eēt hoꝝ p̄uariPer lapſum aūt in peccatuꝫ factus eſt homo infirde nec ſtare poterat nec precepta adimplere ꝓpt̓muod a deo datum eſt illi adiutorium ſacramentorum vtſcilꝫ adimplere poſſet p̄cepta et obtinere ꝓmiſſa. Undehugo. lex ſcripta tria ꝯtinet. p̄cepta. ſacramēta. ꝓmiſſa.In p̄ceptis eſt meritum. in ꝓmiſſis ē p̄mium. in ſacramētis ē adiutoriū. Per p̄cepta eundū fuerat ad ꝓmiſſa. ſedquia homo ꝑ ſe infirmus erat: venerunt ſacramenta mepia inter p̄cepta et ꝓmiſſa que illum adiuuarēt et ad p̄cepta ꝑficienda ⁊ ad ꝓmiſſa obtinēda. Unde dd̓m. ꝙ ſicutindictio p̄ceptoꝝ moralium rn̄det ſtatui innocentie: ſicꝫplanatio et p̄ceptio ſtatui infirmitatis ſic inſtitutio ſaamētorum ſtatui infirmitatis. ⁊ dico ſacramētoꝝ quepata ſunt in remediū et collatio p̄mioꝝ ſtatui beatitudinis. vn̄ ſicut ꝯgruebat p̄cepta indita fuiſſe nature ſimpliciter p̄mia collata nature ꝑfecte gratia: ſic ſacramēta inſtituia nature infirme. Preterea. hugo vnū ſacramētumetiā ante peccatū hominis inſtitutū inuenit̉. cōiugiū nāprius etiā ꝙͣ homo peccaret ſancituꝫ legitur. vbi teſteiptura. mulier facta viro in adiutoriū ſociata memoatͣ. eius tamē inſtitutōis cauſa tūc ad remediuꝫ nō fuitſed ad officiū. quia morbus in homine nō fuit qui ſanaretur: ſed virtus que exerceretur. Ex hoc patꝫ ꝙ ſacramētum datum in remediuꝫ morbi: nō debuit inſtitui anteeēt morbus. Cōcedi gͦ poſſunt ratōnes poſite ꝓ ꝑte ill¶ Ad id quod obijcitur in cōtrariū primo .ſ. ꝙ antcarēt homines p̄parata erat eis pena. dd̓m ꝙ coplr̄am fuit vallis in qua incēderunt ydolatre filios ſuos⁊ filias īmolādo demonibꝰ et trahiciēdo eos ꝑ ignē. Un̄trāſumit̉ ad ſignādum locuꝫ penarum inferni. Un̄ glo.vult dicere. ꝙ ꝑ illū locū ſignificat̉ locus penaꝝ ꝗ̄ fuit p̄paratus .i. ordinatus malis a cōſtitutōne mundi. Undeglo. inducit illud math̓. xxv. Ite maledicti ī ignē eternūqui ꝑatus ē ⁊cͣ. vbi dicit glo. p̄ordinatus a ꝯſtitutōe mūdi vt bonis regnū. vel pōt dici ꝙ locus penalis fuit p̄paratus ab initio .ſ. dyabolo. qui ab initio in veritate nonſtetit Ioh̓. viij. vn̄ quia ab initio fuit peccatuꝫ: ab initiofuit p̄parata pena. Pret̓ea. forma arguēdi nō valet quiapene vel loco penarū nō reſpōdet ꝑ oppoſitū ſacramentiſꝫ potius gl̓ia vel locus gl̓ie. Un̄ ſic eēt inferēduꝫ. Si abinitio p̄parauit malis locū penarū: ⁊ ab initio debuit p̄paraſſe bonis locū gl̓ie. Unde in argumēto ē locus ſophiſticus ẜm ꝯſequēs. ac ſi diceret̉: ꝯgruebat diuine bonitay p̄pararet hoī remediū cōtra penā: igit̉ ꝑ inſtitutōeꝫramēti. ¶ Ad hoc qd̓ obijcit̉. ꝙ dn̄s debuit inſtituereſacramētum penitētie ante peccatū vn̄ eēt ſpes ⁊cͣ. Dicendū ꝙ auferre vtrāqꝫ molā ē p̄dicare volēti peccare: deumnia indulgere. volenti penitere: nullū pct̄m indulgereUn̄ glo. deūt. xxiiij. Tollit ſuꝑiorē qui peccatū flenti dic̄ebis veniā de cōmiſſis. tollit inferiorē qui peccatūcit: age mala quātū vis deus pius ē et ad venia p̄paratus. hec glo. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ de habundati bonitate ſua debuit hoc ſacramētum inſtituiſſe. vt eſſet hoī cauſa ſpei de reſurrectōe peccati. Dicēdum ꝙ hocē magis cōtra bonitatē dei ꝙͣ pro. quia dare ſpem hmōieēt quodammō p̄dicere hoī caſum ſuū. qd̓ eēt cōtra donūpietatis. Preterea. ſic p̄ſtaret hoī audaciā peccādi. ſcꝫ ſiinſtituiſſet remediū ante peccatū. ⁊ ꝓpter hoc cōminatuscei ꝯueniētius ne peccaret. ¶ Ad aliud qd̓ obijcit̉. ꝙ prius fuit cauſa inſtitutōis penitētie .ſ. lapſus in culpam ꝙͣcauſa inſtitutōis matrimonij .ſ. ſuſceptio ꝓlis. Dicēdumꝙ hmōi modi argumētādi nullius ſunt neceſſitatis ī cauſis ⁊ affectibꝰ ꝯtingētibꝰ. vbi aūt cā ē incōtingēs cauſe: eteffectus effectui. quia inter hec nulla ē habitudo neqꝫ aliqua rō inferēdi: ⁊ ē inſtātia. Iſte emit equuꝫ vt inuideretei. Iſte emit vineā vt accipiat fructuꝫ vinee. prius fuit cā.lix.emptōis equi ꝙͣ emptōnis vinee: igitur prius emit equūꝙͣ vineam. iſtud non ſequitur poſito ꝙ contrario modoaccideritArticulus ſecundus¶ Onſequēter querit̉ vtrū ſacramētū penitētiedebuit inſtitui tꝑe legis nature. Ꝙ ſic: videt̉.Magr̄. iiij. ſenten̄. di. xix. ſacramentū penitētie ſicut ꝯiugij an̄ tp̄us gratie etiaꝫ a primordio humanigeneris fuit. vtrūqꝫ em̄ fuit in primis ꝑentibꝰ. ¶ Itē hugo. Si quis querat tp̄us inſtitutōis ſacramentoꝝ: ſciatꝙ ꝙͣdiu morbus eſt: tp̄us medicine eſt. pn̄s igitur vita aprincipio ſeculi vſqꝫ in finē ꝑ mortalitatē currēs tempusē morbi: et tp̄us ē remedij. hec hugo. Ex his videtur ꝙ aprincipio humani generis fuit: ſꝫ nō fuit anteꝙͣ inſtitueret̉: igitur a tꝑe iſto fuit inſtitutū. ¶ Itē miniſteriū penitētie inſtitute principaliter et ꝑ ſe attenditur in iniūctōepene ꝓ peccato a miniſtro ſacramēti .i. a ſacerdote. Modus aūt miniſtrādi ſacramenta inſtituta reſpōdet modoinſtitutōis. quod patꝫ. dominus em̄ inſtituens ſacramētū baptiſmi dixit. Ite baptizātes eos in noīe patris ⁊ flij et ſpūſ ſct̄i. math̓. vlt̓. ⁊ eodē mō baptizāt miniſtri. Smiliter ſacramētum altaris inſtituit dicēdo. hoc ē cormeū. et eodem modo cōficiunt ſacerdotes. Ex his videt̉ꝙ dn̄s infligēdo primis ꝑentibus penā ꝓ peccatis eoruꝫGen̄. iij. dicendo mulieri. multiplicabo erumnas tuas ⁊cōceptus tuos in dolore parturies filios ⁊cͣ. Similiter ⁊viro. quia comediſti de ligno de quo p̄ceptum fuit tibi necomederes. maledicta terra in opere tuo in laboribꝰ comedes ex ea ⁊cͣ. inſtituit ſacramētum penitentie. Ex hisvidetur ꝙ ſacramētum penitētie inſtitutū fuit currēte lege nature. ¶ Si diceretur ꝙ medicina currente cū morbo tūc nō fuit ſacramētū penitētie: ſed ſola gratia ꝯtritōnis. vn̄ ſola gr̄a ſine ſacramento purgabant̉ a peccatis.Cōtra. ſacramēta legis ſcripte et legis nature: figure illoꝝ fuerūt que ꝯtingebant in tꝑe gr̄e. ⁊ hoc ꝯgruēti ordine ſumme ſapiētie. igitur magis ꝯgruebat ea quibus fiegatio a peccatis ante tp̄us gratie ſignis exterionificari: ꝙͣ ea quibus ſit purgatio tꝑe gratie. igit̉ſi aliquo tꝑe debuit eē purgatio gratia ſola ſine ſigno exteriori: hoc ꝯgruebat fieri tꝑe gratie. quando ceſſantibꝰfiguris ip̄a veritas manifeſtabatur. ⁊ nō temporibus p̄cedentibus quādo facta figure erant futuroꝝ. ¶ Itē oīsqui peccat: peccat in totam eccleſiam. Unde adamantiꝰ.in omneꝫ eccleſiam videtur delinquere qui corpus maculauerit. quia ꝑ vnum membrum macula in omne corpꝰdiffunditur. igitur quia peccator peccat in eccleſiam: debet purgari a peccato ſatiſ faciēdo eccleſie. hoc aūt nō fitniſi penitendo iuxta formā inſtitutam ab eccleſia: igiturcum medicina ſemper cucurrerit cū morbo: medicina eēnō potuit. niſi ẜm formam inſtitutam ab eccleſia. Modus aūt curādi ẜm formā eccleſie ē purgare ꝑ ſacramentum: igitur exiſtente peccato ſtatim fuit penitentia ſacramentum. ¶ Preterea. penitētia ſacramētalis maxime attēditur in cōfeſſione peccatoris: ⁊ nō in iniunciōne peneab eo qui habet poteſtatē. ſꝫ ꝯſtat ꝙ adam ꝯfeſſus ē pct̄mſuū dicēs. Mulier quā dediſti mihi ſociā dedit mihi d̓ ligno ⁊ comedi ⁊cͣ. Gen̄. iij. Licet eī aliquo mō excuſabatſe: nihilominus ſacramētalis erat cōfeſſio ſua. ¶ Preterea. dominus qui habuit poteſtatē inflixit ſibi penā propct̄o ſuo. Un̄ dr̄ ibi. quia audiſti vocē vxoris tue ⁊ comediſti de ligno de qͦ p̄ceperā tibi ne comederes: maledictaterra ⁊cͣ. q. d. ꝓpter hanc culpam ſuſfinebis hanc penamexquo igitur penes hec duo attendit̉ penitētia ſacramētalis: videtur ꝙ tunc vbi hec duo curre bāt: inſtituta fuitpenitētia: ⁊ ita vt prius. ¶ Itē illd̓ qd̓ ſignificat gr̄am interiorē mundātem ſacramētū dr̄. ſicut patꝫ in baptiſmoablutio exterior aque ſignificat interiorē. ⁊ illa dicit̉ ſacramentum. ſimiliter in dicēdo verba que illam interiorēablutōem ſignificant: inſtituit dominus ſacramētum baptiſmi cū dice̓t. baptizātes eos ī noīe. pͦ. et. f. ⁊cͣ. mat̄ vlt̓.