que eſt ex remiſſione culpe prior ſit. ¶ Ad hoc qd̓ obijcit̉ꝙ prior eſt terminꝰ a quo ⁊cͣ. dicendū ꝙ terminꝰ ad qunō eſt gratia neqꝫ gratie infuſio: ſed magis ſubiectū mūdatum gratia. Un̄ cōcedi pt̄ ꝙ gratia habet prius rōemagentis ꝙͣ informātis. ẜm aūt ꝙ habet rōeꝫ agentis ſiceſt prīcipiū iuſtificatōis. ẜm ꝙ habet rōem informantisſic ē terminꝰ. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ſi deus ſucceſſiueoꝑaret̉ ⁊cͣ. dd̓m ꝙ prius expelleret̉ culpa ꝙͣ infunderet̉gratia vt ē formatiua ſubiecti: nō tn̄ vt eſt expulſiua mali. ¶ Ad illud qd̓ querit̉ qn̄ culpa expellit̉. aut tūc ē autnō eſt. dicendū ꝙ qn̄ nō eſt. qꝛ em̄ hmōi expulſio ē mutatio ſubita: et in tali mutatōe ſimul eſt fieri ⁊ factum eſſe.vn̄ expellit̉ qn̄ primo nō eſt. ex hoc aūt nō ſequit̉ ꝙ ſemꝑexpellit̉: ſed ſolūmō in primo inſtāti qn̄ nō fuit. ¶ Ad aliud qd̓ obijcit̉. ꝙ idem ē tollere priuatōem ⁊ dare habitū⁊cͣ. dicendū ꝙ hoc nō ē verū ſimpliciter loquēdo. licꝫ em̄cōſequēter ſe habēt: vnū tn̄ nō eſt aliud. Un̄ inter hec eſtordo qd̓ patet ſic. qualitas aliqͣ agens ī alio triplicit̓ pt̄comꝑari. vel ad principiū quo exit: vel ad contrariū qd̓expellit: vel ad ſubiectu qd̓ ꝑficit. et iſte comꝑatōes ordinate ſunt. Primo em̄ comꝑatur ad principiū a qͦ exit. ſecūdo ad cōtrariū qd̓ expellit: tercio ad ſubiectum qd̓ ꝑficit. Non em̄ pt̄ intelligi aliqd̓ ꝑfectibile deformatū vicioaliquo. aliqua qualitate ꝑfici ſiue informari: niſi priusintelligat̉ expulſio vicij deformantis. et imꝑfectibile ēintelligat̉ aliquid expulſuꝫ ab aliquo: niſi illud qͦ expuſum eſt intelligat̉ a ſuo principio. qm̄ ergo gratie infuſioſic multipliciter comꝑat̉: he aut comꝑatōes ordinate ſūtpatet ꝙ hoꝝ ordo ē et diuerſitas. hec aūt diſtinctio valetad maīfeſtatōem p̄dictoꝝ. ¶ Ad illa q̄ obijciūtur ꝓ aliaꝑte ſcꝫ ꝙ virtus tollit iniꝗͥtatem et fide purificantur corda ⁊cͣ. Una eſt reſpōſio. ꝙ infuſio gratie vel ineſſe gratiereuera eſt prior ꝙͣ expulſio peccati. et hoc cōcludūt rōesille. ſed hoc nō eſt cōtra ea que ſunt ꝓ alia ꝑte: que ꝯcluount ꝙ expulſio eſt prior aliqͦ modo et reuera ita eſt. prior em̄ eſt expulſio peccati ꝙͣ ineſſe gratie vt eſt ꝑficiensaīam et habitus informās illam. Sil̓ir ad hoc qd̓ obijcitur ꝙ gratia vl̓ virtus. qꝛ forma q̄ eſt accidens nō agitniſi inqͣtū eſt in ſubiecto ⁊cͣ. Dicendū ꝙ hoc veꝝ eſt. Sꝫinꝙͣtum ineſt pt̄ conſiderari: vel vt tollit peccatū: vel vtinformat ſubiectū. Ex his patet reſpōſio ad alia. ¶ Adillud qd̓ obijcit̉. ꝙ gratia ſimul creat̉ et infundit̉. dicendum ꝙ hoc verum eſt ſimul temꝑe vel inſtāti: non tamēſimul naturaliter. Similiter creatio p̄cedit naturaliterexpulſionē culpe: ergo infuſio p̄cedit ⁊cͣ. Hoc verū ē mōp̄tacto ſcꝫ inqͣtū gratia cōſiderat̉ vt expulſiua ſui cōtrarij: nō vt eſt ꝑfectiua ſui ſubiecti.Ayticulus ſecundusnſequēter q̄rit̉ vtrū ablatio culpe tꝑe p̄cedit infuſionē gratie: ſic. v. ad Eph̓. Surge ꝙdormis et exurge a mortuis. glo. Surge ꝑ cōfeſſionē et exurge ꝑ ſatiſfactōem: et illuīabit te xp̄c: hic ꝑfidem ⁊ ſpem: et in futuro ꝑ ſpēm. hec glo. ſed cōfeſſio etſatiſfactio nō pt̄ eē niſi in temꝑe: igit̉ cum ꝑ hoc ſit expulſio vicij que quidē p̄cedit illuīatōem fidei. expulſio peccati temꝑe precedit infuſionē fidei. ¶ Reſpōſio. ꝙ cumdicitur. Surge ꝗ dormis ꝑ cōfeſſionem: cōfeſſio ſumiturꝑ ꝓpoſito cōfitendi. ſimiliter cum dicit̉ exurge ꝑ ſatiſſatōem: ſumitur ſatiſfactio pro ꝓpoſito ſatiſfaciendi. Unde ſurge et exurge nō dicunt expulſionē vicij: ſed p̄parationem ad ſuſceptōem gratie expulſiue. quia ſurgere acorꝑe peccati ſcꝫ ꝑ ꝓpoſitum cōfitendi et exurgere ꝑ ꝓpoſitum ſatiſfaciēdi p̄paratoria ſunt ad receptōem ſiue illumīatōem gratie. vn̄ nō eſt intentio glo. ꝙ cōfeſſio ⁊ ſatiſfactio que ſunt ꝑtes penitētie p̄cedat illuīatōeꝫ gratieſed ꝓpoſitum confitendi et ſatiſfaciendi. et hec ſepe precedunt in penitente ſcꝫ illumīatōem fidei et gratie.Articulus terciusOnſeqēter q̄rit̉ vtrū ſit mediū aliqd̓ int̓ eſſeculpe expellende et in eſſe gratie expellentis:in quo nō inſit gratia vel culpa. ꝙ nō: patet.quia ſi tunc decederet penitēs: neqꝫ ſaluaret̉ neqꝫ dānaretur. qd̓ eſſet maximū incōueniens. qꝛ ſequeretur illumfruſtra eſſe condituꝫ a deo. ¶ Pret̓. ſi peccatum expellit̉a gratia. aut quādo ineſt peccatum: aut quādo nō ineſtNon quādo ineſt: quia quādo ineſt non ineſt gratia: inalio tempore expellit̉ peccatum et ineſt gratia. ſed tuncexpellitur quādo expellit gratia. ergo in aliquo tempore vel in inſtāti ineſt gratia et expellit̉ peccatū. ſed aliotemꝑe expellit gratia ⁊ expulſa eſt culpa. quia nō expellit tunc quādo expulſa eſt: igit̉ tempus vel inſtās qͦ expellit medium eſt inteſſe gratie et nō ineſſe culpe. ſed ſolumineſt gratia qn̄ nō ineſt culpa: igitur tēpus eſt mediū velīſtans int̓eſſe culpe ⁊ ineſſe gratie ſcꝫ qn̄ neutrū eſt. ¶ It̓ſit a. inſtans in quo primo ineſt gratia. b. inſtans ī quovltīo ineſt culpa. aut a. et b. ſūt idē inſtās: aut diuerſuꝫ:Si idē: igit̉ gratia et culpa in eodem inſtāti inſunt eidēSi nō idem: ſꝫ int̓ quelibet duo inſtātia ē tempus medium. igit̉ ⁊cͣ. ¶ Item qn̄ gratia expellit peccatum. aut ineſt gratia: aut nō ineſt. conſtat ꝙ ineſt. Lux em̄ nō expellit tenebram niſi qn̄ ineſt. ¶ Preterea. qn̄ gratia expellitpeccatum. aut peccatum ineſt: aut nō ineſt. videt̉ ꝙ quādo ineſt: quomo em̄ expelleret ſi nō ineſſet. igit̉ ſi gratiaexpellit peccatum: ſimul inſunt gratia ⁊ peccatū eidem.¶ Reſpōſio. ꝙ inter ineſſe gratie expellētis ⁊ ineſſe culpe expellēde: nō eſt tempus medium vel inſtās. ¶ Ad eaque obijciūtur. Nota ꝙ vt tactum eſt ſupra. in illis queſubite mutant̉. vt vult ph̓us ſimul ē mutari et mutatumeſſe. Unde quia gratia ſubito infunditur: ſimul infunditur et eſt infuſa. et quia eadem eſt ſubitatio expulſionispeccati et infuſionis gratie: ſimul expellitur et expulſuꝫeſt. Sic igitur patet. quomodo ad illud quod primo obiectum eſt reſpondendum eſt per interemptionem. quiacum dicitur alio tempore expellit gratia et expulſa ē culpa. dicendum ꝙ non eſt verum: ſed eodem vt patet ex dictis. ¶ Ad hoc quod queritur. vtrum a. ſcilicet inſtansquo primo ineſt gratia. et b. quo vltimo ineſt culpa: ſintidem inſtans aut diuerſa. dicendum ꝙ diuerſa cuꝫ ergoprocedit. ſed inter quelibet duo ⁊cͣ. dicendum ꝙ inſtanset inſtans poſſunt conſiderari vt cadunt ſub diſcretioneactuali et numero: ſic non inter quelibet ſunt infinitanec tempus: ſic̄ nec inter quaſlibet vnitates numerus.vel vt cadunt ſolum ſub diſcretione potentiali. hoc eſtprout eſt intelligibiliter aſſignare in continuo inſtans ⁊inſtans: et ſic inter quelibet duo ſunt infinita et tempusmedium. primo modo eſt hic et non ſecundo. de hoc al̓splenius dictum eſt. ¶ Ad hoc quod queritur. vtrum peccatum expellitur a gratia. quādo gratia eſt in aīma autquando non eſt. dicendum ꝙ quando ineſt. Cum auteꝫqueritur vtrum expellitur peccatum cum eſt in aīa. autquando non ineſt. dicendum ꝙ quādo non ineſt: quia ſinul expellitur et expulſum eſt. expelli tamē dicit̉: quiaineſſet niſi eēt gr̄a quā expulſū ē. Cum igitur obijcit̉. ꝙnon expelleret ſi non ineſſet. dicendum ꝙ quia ſimul expellit et expulſum eſt: expellit quādo nō ineſt. dicitur tamen expellere. quia ineſſet ſi preſentia illius non eſſet exvulſum.Ayticulus quartusOnſequenter queritur vtrum aliqꝫpenitens ſine culpa et gr̄a. Ꝙ aūt ſic videt̉.creatōni reſpōdet recreatio vn̄ aſſignat̉ ꝯgruitas quedam reſpectu creantis et recreantis: vt debeatper filium fieri recreatio ſicut fuit creatio. Ioh̓. j. Omnia ꝑ ip̄m facta ſunt. de beat dico de congruo. ſed conſiat