Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſimiliter ſi ſit cōuerſio ſine auerſiōe a creatura remittetur ⁊cͣ. Reſpōſio auerſio quocūqꝫ fiat peccatū eſtqꝛ om̄i inordīatio eſt. ſꝫ cōuerſio ad deū quocunqꝫ fiat ordīata eſt: qꝛ ad hoc ordīata ſit: reqͥrit̉ auerſio ab actu peccati dolorem deteſtatōem p̄exiſtentehac auerſione tūc ordinata ē cōuerſio. Un̄ ſuꝑ illd̓. Iuſticia an̄ ip̄m ambulabit glo. p̄ma homīs iuſticia eſt vtpuniat ſe maluꝫ. Ex patet rn̄ſio ad aliud qd̓ obijcit̉ velle auerti ſine om̄i ꝯuerſiōne ſufficit ad pct̄m ergovelle cōuerti ſufficit ad meritū. Dicendū ſequit̉ ratione p̄tacta: qꝛ alterū ſemꝑ eſt ordinatū: reliquū ſꝑordinatū eſt. Ad aliud qd̓ obijcit̉. v̓tutes imꝑantesmaioris ſunt efficacie ⁊cͣ. dicēdum. ſi ſimpliciter ſūtmaioris efficacie: tn̄ ſemꝑ ꝙͣtum ad quecūꝫ merenda. ſic̄ in medicinalibꝰ corꝑalibꝰ qd̓ eſt efficaciꝰ ſimpliciter non ē efficacius ad oēm morbū curādū. īmo vt ordinant̉ iuxta cōueniētes ꝓportōes. ꝯueniētiores ſūt et efficaciores. vt em̄ dīc hiero. qd̓ ſanat oculū ſanat calcaneum: ſic eſt in ſpūalibꝰ. vn̄ et ſi motus caritatis ſit ſimpliciter maioris virtutis efficacie: tn̄ ad impetrandum gr̄am remiſſionis actualis cōmiſſi. Ad illud qd̓obijcit̉ om̄is affectꝰ generat̉ ex cognitōe. dicenduꝫ qhoc verū ē. ſemꝑ em̄ cognitio p̄cedit hmōi affectꝰ qui ſūgaudiū dolor et hmōi. Sed ſubdit̉ motus cognitīeet affectiue poſſunt ſimul currere ⁊cͣ. dicendū hoceſt falſū. licet em̄ ſimul veniūt in eſſe. īmo cognitiueprius: iam exiſtūt ſimul curre̓ poſſunt. obijcitur aīma tota ītelligit tota diligit ⁊cͣ. Reſpōſio. hocdicit̉ qꝛ intellectu affectū diligat affectu intellectucognoſcat: ſed tota idē eſt qd̓ ꝑfecta. vnde vult dicere ſe tota intelligit vel ſe tota diligit: ſed illa tota .i. ī ſuiꝑfectōne in ſua integritate indiuiſione intelligit .i.potētia diuiſa a ſubſtātia: īmo ip̄a potētiaꝫ. ſimil̓ modus loquēdi ē ibi. nihil aliud eſt aīam intellige̓ ꝙͣ texerevel edificare. vn̄ ibi intēdit ph̓us dicere. intellige̓ mediante motu et fantaſia ē actus hoīs. ſimiliter et intelligere fantaſticū ē actus aīe. vult igit̉ dicere hmōiactus intelligere diligere ẜm ſunt prime virtutis prime boītatis: ſunt actꝰ aīme. Ad id qd̓ obijcit̉. maicreſt oppoſitio amor et odiū referūtur ad diuerſa: ꝙͣ qn̄referunt̉ ad idem. Dicēdū hoc ē verū materialiter loquēdo. formaliter aūt eſt ita. materialis aūt oppoſitō impedit qn oppoſita poſſunt ſimul: formalis impedit qꝛ formalis ponit oppoſita ſimul reſpectu eiuſdeꝫ.naturalis: ſꝫ reſpectu diuerſoꝝ. Ad qd̓ obijcitur ſi in termīo diſſolutōis infundat̉ gr̄a nullꝰ ſeꝗt̉ dolorvel pena ⁊cͣ. Dicendū et ſi extractꝰ gr̄am p̄ueniētem doleat de pct̄is et infundat̉ in inſtanti gratia gratūfaciens. quia diuinū ꝓpoſitū quod eſt īmobile gratiaminfundit ad ſaluandū penitentē: tali temꝑe infūdit pt̄dolere ſufficiēter ad ſalutem. vnde ſi dn̄s infundit gr̄aꝫalicui in vltimo inſtāti vite. Dicendū in illo inſtantidolet: et ille dolor ſufficit. licet em̄ affectio doloris ī īſtāti ꝑducit̉ ī: tamē actu exiſtit ī qͦlibꝫ inſtāti qͦlibetīſtāti affligit. Unde dico. qn̄cūqꝫ dn̄s infūdit gratiā.ſic illā infundit in tali ſtatu: ſufficit ad ſalutē. ſiue īvltimo temꝑe ſiue alio quocūqꝫ tꝑe. Unde aug. in eccle.dogma. xlvij. c. Penitentiam abolere pct̄a indubitantercredimꝰ. etiā ſi in vltimo vite ſpū admiſſorū peniteat: etpublica vel ſimplici lamētatōne ꝓdantur peccata. quiaꝓpoſituꝫ dei decreuit ſaluare qd̓ ꝑierat ſtat īmobile. etideo qꝛ volūtas eius mutat̉: ſiue emēdatōne vite ſipus concedit̉: ſiue ſupplici confirmatione. ſi continuo vita exceditur: venia pct̄oꝝ fideliter p̄ſumatur: ab illo vult mortem pct̄oris ſed vt cōuertat̉ a ꝑditōe peītendoet ſaluatꝰ miſeratōne dn̄i viuot. Ex hoc v̓bo aug. hētur aboletur culpa niſi penitētiam. et qn̄cunqꝫ infūdit eam: ſufficit penitētia informata illa.Queſtio. lviij. de penitētia inꝙͣtum eſt gratia.Icto de penitētianꝙͣtum ē virtus: ſequit̉ de penitētꝙͣtum ē gratia. Dicit̉ em̄ penitētia p̓tusvel gratia vt ex dictis patet. de hoc querunt̉ plura. Primū eſt de entitate ſcilvtrū ſit gratia. Secundū de neceſſitate. Terciū de v̓tuteQuartu de peccati expulſione.Nembrum primumRimo ergo q̄rit̉. vtrū penitētia ſit gratia ſic: videt̉ hoc. gratia ſe pct̄m expellit. expulſio aūt pct̄i fit penitentiā. ſup¶¶ Item peccator gratificat̉ deo niſi penitentiā. graponat̉ ad pn̄s: ergo penitētia ē gratia.tificat̉ aūt deo gr̄am: ergo penitētia eſt gratia. Itpenitētia refornnat aīam deformatā peccatum. hoc eſtꝓprie ip̄ius gratie. ergo ⁊cͣ. Itē ad hoc valent quedāſqͥ tacta ſunt ſupͣ. vbi queſituꝫ eſt. vtrum penitētia ſit virtus. Cōtra. gratia dicit̉ qd̓ pure eſt a deo. penitenti.aūt eſt pure a deo. ſꝫ qd̓daꝫ modo a penitēte vt dictūeſt: ergo ⁊c̄. Item penitētia eſt paſſio. gratia: ⁊cͣ. Item habere penitentiam non cadit ſub p̄cepto ſicutagere penitentiam Math̓. iij. et Mar. j. Item in mutis eſt habundantia gratie in quibus nulla cauſa vel ratio penitendi. igitur penitētia non eſt gratia. Item penitentia cōſiſtit in actu interiori et exteriori. vt ex diffinitionibꝰ ſuprapoſitis patet: gratia in gratificatōne aīmeip̄i deo ſine om̄i actōne. ergo ⁊cͣ. Item quare cadit penitentia in duplex genus ſcꝫ virtutis et gratie ẜm videtur ex diffinitōne poſita. iiij. ſenten. ſcꝫ penitentia eſtvirtus vel gratia. hec em̄ dictio vel: electiue ponitur nondiſtinctiue. Item queritur differentia penitentie ẜm dicitur virtus: gratia ei ſacramentū. Et obijcitur ſic.cum maioris cōpreſſionis ſit genus ꝙͣ ſpecies. et penitētia cōtinetur ſub virtute tanꝙͣ ſub genere. videturpoſſit cōtineri ſub gratia vel ſacramento tanꝙͣ ſub genere. cum hec tria. gratia virtus ſacramentum non ſuntgenera ſubalterna. Reſponſio. quedam opinio fuit penitentia eſt habitus gratie virtutis. non tamernominat gratiam ẜm ſubſtantiā ſed ẜm actum. vt ſicutgratia baptiſmalis dicit̉ innocentia: ſic gratia iuſtificationis penitētia. Quod videtur ſufficienter dictumcum magis cōueniat virtus dirigat li. ar. ad aliquemmotū ſpecialem ꝙͣ gratia. nec hoc cōuenit gratie niſi mediante virtute quod facit penitentia. Propter quod aliter dicendum. ſcꝫ gratia multipliciter accipitur. Unomodo ẜm ſolum aīam informat et viuificat. ſed etip̄as potentias ad actum ordinat: et ẜm hunc modumdicitur imago recte actionis. ſuꝑ illud psͣ. Signatum ēſuper nos lumen vultus tui dn̄e. ſic em̄ gratia reſpicitip̄am ſubſtantiam et eius tres potentias. Alio accipitur prout eſt ip̄am ſubſtantiam aīme informans et viuificans. ẜm dicitur gratiā vita aīme: ſicut anima eſtvita corporis vt habetur ab aug. et bern̄. Primus enimactus in aīma eſt vita ſpūalis. quā facit mediantibꝰpotentijs. Primo modo ſumpto gratia differt a virtute: quia ſic ſumpta regit liberū arbitriū et dirigit inꝙtum imꝑat inferioribꝰ potentijs in ſuis actionibꝰ. vt em̄habetur ab aug. in li. v. reſponſionum. Gratia comꝑatad liberū arbitriū ſicut ſeſſor ad equū. Unde psͣ. Ut iumentum factus ſum apud te ⁊cͣ. Et ꝯſequēter gr̄a mediate li. ar. exit potētias inferiores ad actōes ſpāles. Si dicat̉ hoc modo ſumit̉ gratia vbi dicit̉. penitentiaeſt virtus vel gratia: patꝫ reſponſio ad obiecta ex histacta ſunt ſupra. vbi queſitum eſt vtrum penitentia ſvirtus. Aliter pt̄ dici et melius ſic. Penitētia data ēin remediū actualis pct̄i cōmiſſi in offenſam dei ex auerſione ab eodem. Ad hoc aūt penitētia ſit accepta deorequiritur auerſio a pct̄o ad deum volūtate puniedi