Queſtioveniam petijt ⁊ ꝓpter multa ſcelera non inuenit. ⁊ vt extactis ibideꝫ videtur: multū penituit. gͦ ⁊cͣ. ¶ Iteꝫ .xij. adHeb̓. Non inuenit pnīe locū. Glo. id eſt venie locū ⁊ benedictōis ꝑ pnīam. gͦ pnīa in quibuſcūqꝫ nō meretur veniam. ¶ Item Hebre. xij. Scitote qm̄ poſtea cupiens hereditare bn̄dictiōꝫ reprobatus eſt. Glo. Cauendū ē iſtisne cum poſt morteꝫ deberent recipere benedictōꝫ: reprobent̉ ⁊ pnīa eis non valeat. tūc enim infructuoſa erit penitentia. in cuiꝰ rei figura nec Eſau ꝓfuit. ¶ Item ſentētia damnationis poſt morteꝫ eſt irreuocabilis. gͦ damnatus quantūcūqꝫ peniteat veniam nō inuenit. ſꝫ damnatipenitebunt: ſicut dicit̉ Sap̄. v. dicentes intra ſe penitentiam agentes ⁊cͣ. gͦ cum eis nunꝙͣ detur veniā: nō omnisagens pnīam apud deum inuenit veniaꝫ. dicit interli. ſuper illud pnīam agentes ſero. ¶ Item Yſido. dic̄ de demonibus li. de ordine creaturaꝝ. Et ſi penituiſſent penitentiam non inueniſſent. ¶ Rnſio. ꝙ pnīa eo modo quoeſt virtus vel gratia eſt deletiua culpe cuiuſcūqꝫ. ẜm aūtpnīa dicit actum penitendi ſiue dolendi de culpa comiiſſa: cauſat̉ in eſſe dupl̓r. aut ex leſione nature: aut exoffenſione maieſtatis diuine ⁊ p̄uaricatōne iuſticie. Primā pnīam ſuꝑ culpam cōmiſſam habere pōt quis ex ſolanatura ſine aliqua gratia. ſicut enim homo naturalit̓ ſediligit: ita odit omne ꝓpter qd̓ malum incurrit. ⁊ hec penitentia eſt in malis ⁊ damnatis ⁊ ī angelis malis. ⁊ cūhac viuit ⁊ regnat mala voluntas cum ſit ꝓprie boni auriga al̓s amica. ideo deus eam non acceptat. nec ſic penitens inuenit grām vel veniam. Secundo modo ſumptapenitentia non eſt ſine gratia gratū faciente vel gratiſdata. ⁊ hec diſponit habenteꝫ ad venie dignitatē. Iſtā enimrām nulli dat deus niſi cui paratus eſt dare veniam denenſa quantū eſt de ſe. ⁊ quia damnatus quis homo vl̓dyabolus hanc habere non poteſt: ideo non pōt habe̓ veniam. ſed ſi ꝑ impoſſibile poneret̉ ꝙ dyabolus hanc haberet: vtiqꝫ dn̄s daret ei etiam veniam. hec igit̉ eſt potiſſima cauſa irremediabilitatis dyaboli peccati: quia nonpoteſt penitere nec liberū ar. eius verti ad veniam petēdam. Concedendū eſt igit̉. ꝙ omīs penitens de culpa qͣntūcunqꝫ ſit magna .ſ. ꝓpter offenſam diuine maieſtatis:dūmodo paratus ſit ſatiſfacere: obtinet veniam. ¶ Ad illud quod obijcit̉ de antiocho. Dicendū ꝙ ipſe penituit ꝓpter leſionem ſue nature quam incurrebat ex infirmitate: non ꝓpter offenſam dei. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de eſauDicendū ꝙ eſau non penituit vt debuit. vnde glo. hebre.xij. Non .n. inuenit ⁊cͣ. Non inuenit locum pnīe .i. venielocum ⁊ bn̄dictionis ꝑ pnīam. non quia nō peniteret: ſꝫquia non penituit vt debuit. dicens. Ueniet dies luctꝰ patris mei ⁊ occidam fratreꝫ meū Iacob. nō inuenit dico:quia ꝙͣꝙͣ inquiſiſſet eam bn̄dictōꝫ cum lacrimis: nō cuꝫvera penitentia. lacrime .n. ille fuerūt potius ex indignatione contra fratrem ⁊ ex dolore amiſſi honoris: ꝙͣ ex humilitate veraqꝫ penitentia. hec glo. ¶ Ad illud. ꝙ ſententia dei eſt irreuocabilis ⁊cͣ. ptꝫ rn̄ſio. quia nūꝙͣ penitentdamnati ꝓpter amoreꝫ iuſticie vel offenſaꝫ diuine maieſtatis. Nec dicit glo. v. Sapi. ꝙ ſero penitent damnati:quia ille modus quo penitent obtineret illis veniā. ſi an̄morteꝫ ſic peniterent. ſꝫ quo modo loquendi dicit̉ ſero .i.infructuoſe. eo modo quo aliquis dicit̉ ſero ſiue tarde veniſſe qn̄ ſine fructu venit. ¶ Ad illud qd̓ dicit Yſido.demones ſi penituiſſent veniam nō inueniſſent. Dicēdꝙ hoc intelligendū eſt de pnīa ꝓueniente nō ex diuīa offenſa ſꝫ alia de cauſa. ſcilꝫ ꝓpter leſioneꝫ nature. ſi enimalia de cauſa:eniſſent veniā ſicut dicit Bern̄.Nlembrū terciūOnſequenter querit̉. vtꝝ deleta culpa virtute ſiue gratia pnīe: maneat reatꝰ. Ꝙ ſicpꝫ. aliter minus recte iniūgerēt̉ pene ſatiſfactorie penitentibꝰ ab eccīa. ¶ Itē Greḡ.ꝓculdubio dn̄s delictū ſine vltione nō deſerit. aut .n. ip̄ehomo in ſe penitens punit: aut deus cū homīe vindicansQ.lvij.ꝑcutit. nequaꝙͣ igit̉ peccato parcit̉: quia nullatenus ſinevindicta laxat̉. ¶Iteꝫ illa ſola virtute tollūt̉ que ſunt īpedimenta boni ſiue ꝓfectus. ſꝫ exercitia ī penis debitisꝑ peccatis cōmiſſis nō ſunt impedimēta ꝓfectus: ſꝫ potiꝰxpedimenta. igit̉ nō debent tolli ſiue remitti virtute penitentie. ¶ Contra. pͣs. Magnitudinis eius nō ē finis.ſꝫ. ij. Ecc̄i. ẜm magnitudineꝫ eius ſic ⁊ miſcd̓ia eius cumipſo. ſꝫ infinita eſt miſcd̓ia eius. igit̉ vt videt̉ quicꝗd delinquit̉ erga ipſum oīno dimittit. ¶ Item xp̄us moriēdonon ſolum dedit precium ſufficiēs ꝓ redemptōe pct̄oruꝫqui erant an̄ paſſionem: ſꝫ ⁊ generaliter ꝓ redemptioneoīm qui erunt vſqꝫ ad finem ſeculi. ⁊ quaſi incomꝑabil̓rmaius fuit precium ꝙͣ exigebat delictum. nō ſolum preexiſtentiū: ſꝫ ⁊ oīm vſqꝫ ad finem mūdi. vnde augꝰ. in ſermone quodam. Si equa lance liberet̉ culpa hoīs peccātis ⁊ precium redimentis: non tantū diſtat infima parsinferni a ſummo celi cardine. Si igit̉ non penam ſufficientem ſoluit xp̄us: ſed ſuꝑabundantē ꝓ peccatoribꝰ. videtur ꝙ nulla exigenda ſit a penitentibꝰ. ¶ Si aūt diceretur ꝙ hoc exigit dīna iuſticia. ꝙ actuali volūtate peccans: actuali pena in ſe puniat̉. hͦ nō videt̉. immo vt videtur ẜm exigentiā iuſticie ſufficit punitio capitis pro delicto membroꝝ. ¶ Pret̉. ſi reꝗͥrit̉ punitio mēbroꝝ ꝓ ꝓprijs delictis. exquo miſcd̓ia dei ſuꝑex altat iudiciū Iac̄.ij. quare vult pnīaꝫ diuturnā infligi ⁊ nō ſufficit breuisiuxta breuitatē delicti. videt̉ enī ꝙ parua ⁊ breuis valdedeberet ſatiſfacere infinite eius miſcd̓ie. ¶ Itē baptiſmaeſt ꝓprie remediū cōtra originale: pnīa auteꝫ ꝯtra actuale. ſꝫ medicina ꝓpria videt̉ eſſe maioris efficacie reſpectumorbi cuius eſt medicina: ꝙͣ alia que nō eſt ꝓpria. igiturſi efficacia baptiſmi tanta eſt reſpectu peccati actualis ꝙdelet penam ⁊ culpam: multo fortius vt videt̉ penitentiaque eſt ꝓpria medicina contra actuale: habebit efficaciātollendi actuale ꝙͣtum ad culpam ⁊ penam. ¶ Item oīsvirtus incomꝑabiliter eſt maior ſiue magis bona ꝙͣ aliquod valde malum. ſimiliter omīs gratia ⁊ generaliteromne bonum ſcꝫ gratuitum. gͦ cuꝫ pnīa ſit gratia vel virtus: maius erit bonum ꝙͣ aliquod malum maluꝫ. igit̉ vtvidetur maior eſt efficacia illius in tollendo ꝙͣ actus peccati in obligando. igit̉ ſufficit ad tollendū omne illud cꝰcauſa eſt actus peccati. igitur ſufficit ad tollenduꝫ penaꝫ⁊ culpam. ¶ Rn̄ſio. ꝙ deleta culpa: virtute ſiue gr̄a penitētie nō eſt ncc̄e ꝙ tollat̉ reatus. ¶ Ad primū ꝯtra hocdd̓m. ꝙ ſicut bonitas diuina dicit̉ infinita nō ſolum ī ſeſꝫ in effectu. nō quia infinite diffundit ſe in effectibꝰ: ſꝫ qꝛſine aliqua ſui diminutōe diffundit ſe. ⁊ etiā ſi infinitiesdiffunderet ſe in nullo bonitas eius diminueret̉. Similiter miſcd̓ia dei dicit̉ infinita: quia nullo effectu miſericordie remittit̉. neqꝫ etiā ſi infinitis effectibus diffunderetur: ſicut nec in vno effectu aliquo remitteret̉. non igit̉exigit infinitas diuine miſcd̓ie ꝙ omīa relaxet. Pret̉. ſipeccata relinquerent̉ impunita: aliquid in regno dei eētinordinatum: ſicut dicit Anſel. ꝓpter qd̓ diuina boītasexigit. ꝙ immenſitas miſericordie illius moderet̉ iuſticia: ſicut ꝙ iuſticia temꝑet̉ miſcd̓ia. vnde Augꝰ. Nullusdebite grauioris pene veniam accipit niſi qualēcunqꝫ ⁊ſi longe ſoluerit penam minorē ꝙͣ de beat. ita enim imꝑtitur a deo largitas miſcd̓ie: vt non relinquat̉ iuſticia diſcipline. ¶ Ad aliud qd̓ obijcit̉. ꝙ xp̄us moriendo dedit magis precium incomꝑabil̓r ꝙͣ exigebat delictum ⁊cͣ. Dicēdum ꝙ reuera incomꝑabilit̓ maius fuit precium redimētis ꝙͣ culpa peccantis. nec tamen ꝓpter hoc ſolutum fuittantum precium vt actualiter peccantes impune ꝑtrāſirent: quia in hoc preiudicaret̉ diuine iuſticie. Nec eſt ſatiſfactū diuine iuſticie in pena capitis ꝓ delicto mēbrorū. adminus vbi caput ⁊ mēbra ſolūmodo hn̄t vnitatemſpūaleꝫ. immo hꝫ membruꝫ quodlibet pro ꝓprio delictopuniri. qꝛ vt dicit̉. xj. Sapi. ꝑ que peccat ꝗs: phec ⁊ punitur. Pret̉. hec relaxatio verteret̉ illis ī inſolentiam ⁊audaciam peccandi. quia vt habet̉ Eccͣs .viij. qꝛ n̄ ꝓfert̉cito ꝯͣ malos ſentētia: abſqꝫ vllo timoe̓ filij hoīm ꝑpetrāt