Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Non viſitabo filias veſtras ſornicate fuerint. ſed ſinedei viſitatione nulla pnīa hꝫ efficientiaꝫ. Item ꝓuer.xxviij. Qui ꝑuerſis graditur vijs: cōcidet̉ ſemel. Semelaut dicit̉ cadere qui irreꝑabiliter cadit. igit̉ vt videt̉ quicadit culpam: irreꝑabiliter cadit. Item virtus pnīefinita eſt: offenſa dei infinita. igit̉ vt videt̉ virtus pm̄īeſufficit ad delendū culpam ex diuina offenſa. Itē maior eſt offenſa homīs peccātis ꝙͣ angeli. igit̉ ſi offenſa angeli eſt irremiſſibilis hoc ꝓpter magnitudineꝫ culpe:homīs ſimiliter erit. maior eſt offenſa homīs ꝙͣ angeli: videtur ſic vt dicit Anſel. Unuſquiſqꝫ peccās mortaliter vult eſſe equalis deo. ſꝫ peccatū angeli fuit voluiteſſe equalis deo. Sed angelica creatura media eſt interdeum homīeꝫ. eſt .n. naturaliter ſil̓ior deo. vnde ē remotior ẜm naturam ꝙͣ angelus. igit̉ voluntas vult eſſeequalis deo ex maiori ſuꝑbia ꝓuenit: ꝙͣ illa angelꝰ voluit eſſe equalis. maioris .n. ſuꝑbie indiciū eſt: ſi ignobil̓aſpiraret ad regnū ꝙͣ ſi nobilis. Rn̄ſio. pnīa releuatur penitens reꝑatur ad priſtinam mundiciā. vn̄ Yſidorus in li. de trini. ca. xvj. Yſaias dicit. lauamī mūdieſtote. lauatur itaqꝫ mundus eſt: qui p̄terita plangitflenda iterū ꝯmittit. ſꝫ ꝯſtat hec ſunt opera penitentie. igit̉ oꝑbus pnīe releuat̉ homo reꝑatur ad priſtināmundiciam. Ad illud igit̉ qd̓ obijcit̉. volūtarie peccantibꝰ nobis non relinquit̉ peccato hoſtia. Dicendū hoc intelligit̉ de hoſtia xp̄o .i. de immolatiōe xp̄i. vndeglo. ibideꝫ. non iterum īmolabit̉ xp̄us qui eſt hoſtia propeccatis .i. non relinquit̉ locus ſecūde hoſtie. ſicut in ve.le. datum eſt ſepe offerre hoſtias peccato. .n. iterumimmolandus eſt peccato. qd̓ ſemel factū eſt: ſcd̓o ēopꝰ. ſꝫ magis opꝰ ē mane̓ ī fide ſpe. qd̓ ſi facis: iudiciū dānatōis te expectat niſi pnīaꝫ renouaris. hec glo. Ad alid̓. viſitabo filias veſtras ⁊cͣ. Dicendū exhoc non ſequit̉ penitens poſſit reſurgere de pctōpnīam. quia predicit̉ eoꝝ malicia ſiue obſtinatio: ꝓptoquam viſitabat̉ a dn̄o. ſi auteꝫ preꝑaſſent ſe: dn̄s viſitaſſet illas. vnde ex verbo illo non ſignat̉ poterantpnīam releuari: ſꝫ non releuarent̉. Ad illud ꝓuer.Qui ꝑuerſis graditur vijs cōcidet ſemel. Intelligi dꝫ deillo qui finaliter cadit: de omni cadente. vnde v̓bo illoinſinuat̉ excluſa via penitendi poſt mortem. inſinuat dicitur ꝑuerſis gradit̉ vijs .i. ꝑfecte verſis ſiue aduerſis. qd̓ accidit in finali impnīa. vnde ibi loꝗt̉ caſu illode quo. xj. Eccͣs. Si ceciderit lignū ad auſtrū aut ad aꝗloneꝫ: in quocūqꝫ loco ceciderit ibi erit. Cecidit dic̄ glo.moriendo Hiero. ibi. qͣi lignū ſubito ventis: ita morte raperis. vbi cecideris: iugiter manebis: ſiue te rigiduꝫtrucē: ſiue miſericordē mors inuenerit. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. offenſa eſt infinita ſiue culpa ⁊cͣ. Dicendum inculpa ſiue offenſa ſunt duo. auerſio ꝯuerſio. lꝫ at̄ auerſio ſit conſummatio peccati: nihilominꝰ qͣntū eſt ex parte auerſionis peccata indifferentia ſunt. Auerſio .n. pͥuationeꝫ dicit ſiue negationeꝫ. que inqͣtuꝫ hmōi eſt maior minor. ſicut de cecis ſiue videntibꝰ ſimpl̓r pōtdici: iſte eſt magis cecus ſiue videns illi. Iteꝫ ſi obijciat̉ ꝯtra hoc. quidā peccant ex maiori ꝯtemptū: ꝗdāex minori. Dicēdū hoc verū eſt. lꝫ cōtemptus iſte ſitmaior vel minor: tn̄ auerſio maior vel minor. Cōtemptus .n. maior vel minor atteſtat̉ libidini maiori vel minori. Contemptus .n. qui eſt radix peccati: dicit motuꝫin deū: ſꝫ ꝑuipendentiā dei in comꝑatōne ad bonū cōmutabile. Ex ꝑte auteꝫ ꝯuerſionis ẜm adherentia bo ꝯmutabili fit maiori libidini vel minori: eſt quātitas peccati maior vel minor. Hec aūt adherentia nunqͣeſt infinita niſi duratōe: aūt virtute. vnde bn̄ deleri p̄tvirtute gratuita que maioris virtutis eſt. vnde Aug. eſſentia vincit ſuꝑ nihil. eēntiam vocat virtuteꝫ: nihil vocat culpā ſiue peccatū. vnde eēntiaꝫ vincere ſuꝑ nihil: eſtvirtute habere maiorē ꝙͣ peccatū. Eꝫ adhuc obijciturNōne eſt offenſa infinita qua homo offendit bonū inſinitū? Rn̄ſio. infinita eſt in merito: aūt infinita radi-catione vel adherentia. vnde quia infinita eſt in merito:reatus culpe mortalis eſt infinitus. vnde mortale peccatum obligat ad penam infinitam. hoc: quia offenſa eſtreſpectu infiniti ſcꝫ dei. Ad hoc qd̓ obijcit̉. maior eſtoffenſa hoīs ꝙͣ angeli. quia ex maiori ſuꝑbia eſt vultequari deo. Dicendū ꝙͣtum ad quandā ꝑuerſitatē voluntatis generaleꝫ: omēs peccatores taꝫ angeli ꝙͣ homines cōueniunt. que eſt in volendo qd̓ deus non vult eosvelle. ꝙͣtum ad hoc ſolum ex conſequēti appetuntequales deo: ſꝫ maiores. ex conſequēti dico: quia directenullus appetit eſſe equalis deo. Unde Anſel. li. cur deushomo. Non ſoluꝫ voluit eſſe equalis deo. quia p̄ſumpſitꝓpriam voluntateꝫ habere: ſꝫ maior. volendo qd̓ illumdeus velle nolebat. quia voluntatē ſuam ſupra dei voluntatē ponebat. Nihilominus maius fuit peccatū demoīscuiuſcūqꝫ ꝙͣ homīs. quia meliora habuit naturalia qͣntum eſt ex parte cognitiue ſiue diſcretiue. Dicit .n. DyoꝰDemonis malicia eſt ꝯtra deiformē intellectū: aīe contrarōnaleꝫ. In hoc aūt habuit angelus deiformē intellectū ſine ratiocinatione collatōne vidit faciēda. v̓oſine iudicio ratiocinatōne ſiue diſcuſſione. Sil̓r ex ꝑteaffectiue: quia affectiua noſtra ex colligentia quadā cumcarne citius mouet̉ inclinat̉ ad ea que pretendūt motiua inferiora. Unde demones peccauerūt ꝓprie ex illis īipſis erant motiua. Ex bonis .n. cōditis ī illis aſſumpſerunt occaſioneꝫ lapſus. ex voluntate .n. ſue ꝯditōis elatinoluerūt ſubeſſe deo. vnde Augꝰ. xij. de ci. dei. c. vj. Cuꝫcauſa miſerie maloꝝ angeloꝝ querit̉. ea merito occurrit: ab illo qui ſummus eſt auerſi: ad ſeipſos conuerſſunt qui ſumme ſunt. Pret̉. multe ſunt alie cauſe qͣregrauius peccauerūt. Ad id quod obijcit̉. homo peccat maiori ſuꝑbia. Dicendū hoc eſt verum: ſꝫ ex maiori infirmitate. Maior .n. fuit ſuꝑbia dyaboli qua voluit ſubeſſe deo immo preeſſe ſimpl̓r: ꝙͣ iſte peccando obedit p̄ceptis. Pret̉. maior fuit ſuꝑbia demo qua cōſenſerūt illi qui erat eiuſdeꝫ generis vel naturecum illis vt preeſſent ſubeſſent: illi ſubeſſent ſoſum illi qui erat eiuſdeꝫ nature cum illis: ꝙͣ iſte peccator tranſgreditur preceptū diuinū. quia maxīe trahit hominē ad non obediendū deo infirmitas ꝓpria. in angelis ſic. vn̄ peccatū eoꝝ ſolum attribuendū eſt volūtatiuerſe ex ꝓprio motiuo bono. vn̄ longe minus eſt ex conſequēti homo peccās vult eſſe equalis deo: ꝙͣ angeluspeccans. qꝛ cōſenſus quo peccauit angelus fuit reſpectuꝓpinquioris motiui ad ſuꝑbiaꝫ: ꝙͣ ꝯſenſus quo peccauithomo. ꝓpriū .n. bonū fuit motiuū in angelo qd̓ directe fuit occaſio ſuꝑbie ꝯſenſus eideꝫ cauſa. ſic eſt in peccato homīs etiā cum ſuꝑbit ex aliquo bono ꝓprio eſt infirmitas defectus iudicij.Membruꝫ ſecundūOnſequēter querit̉. vtꝝ vniuſcuiuſqꝫpnīa deleat̉. Et videt̉ ſic. Bern̄.gradibꝰ hūilitatis: habet̉ de damnatōe dyaboli ſic. Deus imꝑauit in vindictam ſuāvt ſi vellet reſipiſcere: veniā negaret. ex quo pꝫ ſi dyabolus peniteret aſſequeret̉ veniā. multo fortius aliꝰcunqꝫ. Iteꝫ maior eſt diuina miſcd̓ia ꝙͣ ſit alicuiꝰ peccatum vel miſeria: vt vult Aug. vnde quantūcūqꝫ ſit peccatum alicuius: illud ſuꝑexcellit diuina miſcd̓ia. cumdeus ſit pronior ad miſerendū ꝙͣ ad puniēdū. quātucūqꝫpeccatū alicuiꝰ ſit graue: ſi peniteat negabit̉ ei venia Iteꝫ Math̓. xviij. Quotiens peccauerit in me. poſt. dico vſqꝫ ſepties: ſed vſqꝫ ſeptuagieſſepties. Glo. finitū infinito. ſi nobis precepit miſcd̓iaꝫ ad infinitasculpas. ipſe ſit miſericordiſſimꝰ: ipſe ſemꝑ penitētiveniam tribuit. Item Criẜ. Etſi ad ſummū quis ꝑueniat maloꝝ tamen velit reuerti: ſuſcipit libent amplꝰctitur. omnis agens pnīam apud deum inuenit venia. Contra. ij. Macha. ix. Orabat ſceleſtus dn̄m: a quo eſſet miſcd̓iam cōſecuturus. Et loquit̉ de Antiocho