a cōtrarijs habentes aptitudinē ad ꝯiunctōneꝫ: ſunt ſuſceptibiles penitentie. tales ſunt anime damnate ſeꝑate. Siꝯiunctōeꝫ: igitur ſpūs ꝯiuncti ſunt ſuſceptibiles penitentie. igit̉ poſt generalē reſurrectōeꝫ reprobi erunt ſuſceptibiles penitentie. ¶ Ad hoc dicendū. ꝙ anime decedentes inmortali nō ſunt poſtea ſuſceptibiles penitētie. vnde Eccͣs.xj. Si ceciderit lignū ad auſtrū. ibi Hiero. quaſi lignumſubito ventis ita morte raperis. ⁊ vbi cecideris iugiter ꝑmanebis. ſiue te rigidū ⁊ trucē ſiue miſericordē mors inuenerit. hoc etiam patet ꝑ auctoritates inductas pro ꝑte iſta¶ Ad id quod obijcit̉ de verbo illo. Sapīe. v. dicent intraſe penitentiā agentes ⁊cͣ. Similiter ad illud aug. habebitin futuro ſeculo. dicendū ꝙ penitētia dicit̉ ſtimulꝰ ſiue corroſio vermis conſciente. Unde Eccͣi. vij. Uindicta carnisimpij ignis ⁊ vermis. glo. que incipit quia caro vermis eſtSera ſcelerū penitentia: que in tormentis conſcientiā peccatorum mordere nō ceſſat. Ex hac corroſione conſcientienūꝙͣ corriget̉ voluntas. vnde nūqͣ habebit̉ ibi gratia penitentie. Unde aug. de fide ad pe. Tempꝰ acquirendi vitameternam in iſta tm̄ vita deus homībꝰ dedit: vbi eſſe voluitetiam penitentiaꝫ eſſe fructuoſam. ideo aūt hic penitentiafructuoſa eſt: quia poteſt hic homo depoſita malicia beneviuere. ⁊ mutata voluntate iniuſta ſimul operaqꝫ mutare:⁊ in timore dei gerere ea que placeant deo. quod qui ī hacvita nō fecerit: habebit quidē penitentiaꝫ in futuro ſeculode malis ſuis: ſed indulgentia in cōſpectu dei nō inuenietꝙ et ſi erit ibi ſtimulꝰ penitudinis: nulla erit ibi correctiovoluntatis. hec aug. ¶ Ad id qd̓ obijcit̉ de verbo dam̄. dicentis. ꝙ angelis eſt inſuſceptibilis penitētie qm̄ incorporeus. Dicendū ꝙ dam̄. nō intendit aſſignare cauſaꝫ neceſſariam inſuſceptibilitatis penitētie. ꝑ hoc qd̓ dicit. ꝙ ē incorporeus: ſꝫ ratōne indignitatis. ⁊ hoc ex ꝯꝑatōne ad hominem. Unde vult dicere. ꝙ angelus indignus fuit gratiapenitētie reſpectu homīs. eo ꝙ nihil erat in eo infirmitatis ſicut in homine. Unde dicit̉ inſuſceptibilis penitentiequoniā incorporeus. homo em̄ ꝓpter corporis infirmitateꝫpenitentia fungitur.Articulus terciusOnſequēter querit̉ vtrū aīa in ſtatu beatitudinis ſit ſuſceptibilis penitētie. Et primo vtrumbeati in patria peniteāt penitētia gratie vel virtute. Secūdo vtrum ſaltem ita peniteant ꝙ diſpliceant illis peccata que feceruntCirca primū queri .§. j.tur ſic vtrum beati in patria peniteant penitētia gratie vl̓virtute. Ꝙ nō: videt̉. iiij. ſenten. Penitentia eſt virtus velgratia qua ꝯmiſſa mala cum emēdatōnis ꝓpoſito plangimus ⁊ odimus. hoc beatis nō ꝯuenit. ¶ Contra. beatitudoeſt ſtatus omniū bonoꝝ congregatōne ꝑfectus. ſed vbi aliqua virtus deficit nō eſt congregatō omniū bonoꝝ: igiturvbi deficit virtus vel gratia penitētie nō eſt beatitudo. igitur ⁊cͣ. ¶ Itē ab eadem gratia ſunt volūtas agendi penitentiam ſi peccare ꝯtingeret: ⁊ nolle peccare. ⁊ velle egiſſe penitentia ⁊ nolle peccaſſe eſt a gratiā penitētie: igitur ⁊ velleagere penitentiā ſi ꝯtingeret peccare ⁊ nolle peccaſſe eſt agratia penitētie. ſed beati nolunt peccare. et ſi contingereteos peccare vellent facere penitentiā: igit̉ habent gratiaꝫpenitētie. ¶ Item penitētia eſt gratia vel virtus. vt. iiij. ſenten. dicit̉. ſed virtꝰ vel gratia habita nō tollit̉ niſi ꝑ pct̄m:igit̉ cum poſt finalē penitentiā nō ꝯmittit̉ peccatum: beatiqui deceſſerunt in gratia penitētie adhuc eandem gratiaꝫhabent. ¶ Item penitentia ⁊ impenitentia ſunt oppoſita.gratia perfecta ſiue conſumata ⁊ culpa cōſumata ſunt oppoſita: igitur ſi anime damnate in quibus eſt culpa conſumata ſunt oīno impenitētes: ⁊ anime beate in quibꝰ ē gratia conſumata ſunt penitētes. igit̉ anime beate habent gratiam penitentie. ¶ Rn̄ſio. ſine p̄iudicō melioris ſententieꝙ beati decedentes in finali penitentia habebūt in patriavt eſt virtus vel gratia. Unde ſicut habetur ab Auguſ. x.de trini. ꝙ virtutes cardinales ſcilicet prudentia tꝑantianon habebunt actus imꝑfectos nature ꝙͣtum ad actus illos erit vſus illorum in patria. Unde dicit augu. prudentie erit deo nullum bonū vel p̄ponere vel equare. Fortitudinis deo firmiſſime adherere. Tꝑantie nullo defectu noxio delectari. Iuſticie deo regenti ſubdituꝫ eſſe. Similiterdicendū eſt de penitētia ꝙ nō erit in patria ꝙͣtum ad actꝰqui ſunt plangere ꝯmiſſa ⁊ ꝓponere emēdare: ſꝫ ꝙͣtum adaliquē actum ꝑfectorē. ⁊ forte ſicut eſt de fide. ꝙ actus illiꝰꝓprius ſcꝫ viſio enigmatica non manebit in patria: ſed viſio ſimpliciter. que eſt actus illius inqͣtuꝫ ꝯmunicat naturam ſui generis ſcꝫ iuſticie. qui eſt ſoluere debitas gratiarumactiones pro remiſſione offenſe. Unde poteſt dici. ꝙ illa virtus qua penitens facit quod debet in via vindicando diuinam offenſaꝫ in ſe: eadem in patria faciet quod debet ſoluendo deo gratias pro offenſe remiſſione. Unde auguſ. vlti. de ciui. dei. dicit. ꝙ recordabūtur peccatoꝝ ſuorūnon ꝙͣtum ad exꝑientiā ſenſus: ſed ꝙͣtum ad conſcientiamratōnalem. ob hoc vt deo vberiores gratias reddant. dicitem̄. Ibi erit ciuitatis illius ⁊ vna in omnibꝰ ⁊ inſeꝑabin ſingulis voluntas libera. fruens indeficienter eterrum iocunditate gaudioꝝ. oblita culparū. oblita penarū.nec tamen ideo ſue liberatōnis oblita: vt liberatori ſuo nōſit ingrata. ergo attinent ad conſcientiam ratōnalem memorum p̄teritoꝝ etiam maloꝝ ſuoꝝ. ꝙͣtum aūt ad exꝑientis ſenſuꝫ prorſus īmemor. hec aug. Pret. manet ꝙͣtum adactus volēdi penituiſſe vt infra patebit. ¶ Ad illud igiturquod obijcit̉. ꝙ penitētia eſt qua ꝯmiſſa mala plangimusDicendū ꝙ ꝙͣtuꝫ ad hmōi actꝰ nō erūt penitētes. ¶ Ad aliud qd̓ obijcit̉. ꝙ beatitudo ē ſtatꝰ ⁊cͣ. Dicēdū ꝙ illa generalitas bonoꝝ intelligēda ē de bonis que ſunt ſimpliciter ꝑfectionis ⁊ nō reꝑatōis. quale eſt virtꝰ vel gr̄a penitētie. ſaltem ꝙͣtuꝫ ad actus imꝑfectos. ¶ Ad qd̓ obijcit̉ ꝙ eadē virtute vel gratia eſt volūtas agendi penitentiaꝫ. ſi ꝯtingeretpeccare ⁊ nolle peccare. ⁊ velle egiſſe penitentiam ⁊ nollepeccaſſe. ſed velle egiſſe penitentiaꝫ eſt a gratia penitentie⁊cͣ. Rn̄dendum eſt ꝑ interemptōeꝫ maioris. velle em̄ penitere ſi contingeret peccare eſt a generali iuſticia. ſimilitevoluntas peccandi. dico in illis qui nūqͣ peccauerūt. Uelle autem egiſſe penitētiam ⁊ nolle peccaſſe: in illis qui peccauerunt ē a gratia peuitētia. dico autē de illis qui ſunt invia. vtrum hoc conueniat exiſtentibus in patria: infra dicetur. ¶ Ad hoc quod vltimo obijcitur. ꝙ decedētes in penitētia nullā gratiā habitam in morte amittunt ⁊cͣ. Dicēdum ꝙ gratia penitētie remanet ꝙͣtuꝫ ad aliquē actū vt dictum eſt. vt ꝙͣtuꝫ ad actum volēdi penituiſſe. Unde pōt dici. ꝙ ſicut eadē fuit fides qua antiqui pr̄es credider̄t xp̄mventurū in qua moderni credūt veniſſe: ſil̓r eadem virtutevolunt hic penitētes penitere ⁊ volunt in patria penituiſſePoteſt igit̉ dici ſine p̄iudicio. ꝙ beati qui deceſſerūt in penitētia gratia. habēt gratiam illā in patria. non ꝙͣtum adactum flendi ſatiſfaciēdi ⁊ hmōi: ſꝫ ꝙͣtum ad actum reddēdi deo gratias pro offenſe remiſſione ⁊ volēdi penituiſſe ⁊ſi qui ſunt hmōi. ¶ Ad hoc qd̓ obijcit̉. ꝙ ſi aīe in quibꝰ eſtmalicia ꝯſumata ſūt impenitētes. igit̉ ⁊ illi in quibꝰ ē gratia ꝯſumata ſunt penitētes. Dicēduꝫ ꝙ reprobi dicūt̉ impenitētes. quia ſunt in voluntate penitendi. ꝓut voluntaspenitēdi indetermīate reſpicit omne tempus. vnde dicunt̉impenitētes. quia neqꝫ volunt penitere. neqꝫ vellēt penituiſſe. Beati autē non habent aliquid vnde poſſunt penitere neqꝫ habebunt vnde poterunt. habent tamē aliquid vnde qn̄qꝫ penituerūt. comꝑatio igitur oppoſitōnis impenitētie reproborum ⁊ penitētie beatorum: non eſt niſi ꝙͣtuꝫ adhoc ꝙ illi omnino ſunt impenitentes. omnino dico habitoreſpectu ad omne tempus. iſti v̓o penitētes .i. volentes penituiſſe. ⁊ ꝙͣtum ad hunc actum bene concedo ꝙ habēt gratiam penitentie.Conſequēter queriᵐ .§. ij.tur vtꝝ aliqͦ mō peniteāt aīe beate de pct̄is ſuis. ſaltem vtdiſpliceant illis mala que fecerūt. Ꝙ ſic: videtur. creatu