ſcꝫ a bono ſimpliciter. ⁊ mouet̉ in bonū apparēs p̄ponēs illud ſūmo bono. ꝓpter qd̓ ex diuina iuſticia ſibi relinquit̉ ⁊efficit̉ obſtinatꝰ in malicia: vnde bonū velle nō pōt. Undeaugu. de fide ad petrū. Angeli atqꝫ homīes pro eo ꝙ ratōnales ſunt facti eternitatis ac beatitudinis donum in ipſanature ſpūalis creatōne diuinitꝰ acceperunt. ita ſcꝫ vt ſi dilectione creatoris ſui inheſiſſent: ſimul eterni beatiqꝫ manſiſſent. Si v̓o ꝓprie libertatis arbitrio contra ſūmuꝫ creatoris imperium ſuam niterent̉ facere voluntatem: protinꝰa contumacibꝰ beatitudo diſcederet. ⁊ ad ſuppliciuꝫ eis relinqueretur eternitas miſera erroribus doloribuſqꝫ cruciata. hec auguſ. Tunc autem beatitudo dicit̉ diſcedere a cōtumacibus. quādo ꝯtumacia voluntatis īmutabiliter efficitur obſtinata. vt nullo modo velit bonū prout dicit aug.de fide ad petrum. ꝙ voluntas eorum talis erit vt habeatſemꝑ in ſe malignitatis ſue ſupplicium. nuſqͣ tamē poſſuntrecipere bonitatis effectum. ¶ Ad aliud quod obijcit̉. ꝙſimplicitas atteſtat̉ potentie. vn̄ cuꝫ angelica natura poſtlapſum eſt ita ſimplex ſicut natura aīe ⁊cͣ. Dicendū ꝙ ſimplicitas eſſentie atteſtat̉ potentie. prout eſſentia conſideratur vt condita: nō vt deprauata ꝑ peccatū. Unde inꝙͣtumnatura eſt ſimplicior ⁊ melior ⁊ eo depreſſior facta ꝑ peccatum impotētior fit ad bonū. vt patet ex dictis. ¶ Ad aliudquod obijcit̉. ꝙ differētia eſt inter creatorē ⁊ creaturaꝫ ꝙcreatura eſt bertibilis ⁊cͣ. Dicendū ꝙ loquit̉ ibi de vertibilitate in nihilū. quod verū eſt: ſi creatura eſſet ſibi relicta.vnde Greg. in mora. Cūcta ex nihilo facta ſunt. eorūqꝫ eſſentia in nihiluꝫ tenderet: niſi actor eoꝝ ea manu regimīsteneret. ¶ Ad id quod obijcit̉. ꝙ īmortalitas ī angelo eſt agratia. ⁊ īmortalitas nō eſt aliud ꝙͣ īmutabilitas. Dicendum ꝙ duplex eſt acceptō īmortalitatis ſicut duplex eſt acceptio mortalitatis. Uno modo dicit̉ mortalitas poſſibilitas ad defectū vite naturalis. alio modo ad defectum vitegratuite. Sic īmortalitas vno modo dicit̉ impoſſibilitasad defectū vite nature: ⁊ ſic omnes angeli ſunt īmortales.alio modo dicit̉ impoſſibilitas ad defectuꝫ vite gratuite etſic beati angeli ſunt īmortales. Dicit̉ igit̉ angelꝰ a dam̄. īmortalis pͥmo modo. ⁊ hoc patet ꝑ verba ſua. dicit em̄ ſic.Immortalis eſt angelꝰ nō natura ſed gratia. Omne eī qd̓incipit: ⁊ finit̉ ẜm naturā. hec dam̄. Ecce ꝙ imponit neceſſitatem fini rei condite ẜm naturā. Sed quid eſt igitur ꝙdicit ꝙ ſunt īmortales gratia nō natura. Dicēdū ꝙ dam̄.dicit naturā in angelo qd̓ habet a ſua origine. gratiā dicitqd̓ ſuꝑintendit eſſe quod habet ex origine vnde ſaluat̉ ineſſe. que diſtinguit augu. dicēs. Ad defectū creaturas conditio ducit originis: ad ꝓfectum prouehit operatō conditoris. dam̄. autem vocat gratiam qd̓ relinquit oꝑatō creatoris quo reuera ſaluat̉ ineſſe. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ alternantur in illis affectōne. Dicendū ꝙ hoc verū eſt. nec tamen ſunt vertibiles a malo ad bonum: quia in affectu gaudij ⁊ triſticie eſt volūtas ꝯuerſa.Articulus quartusnitētie. Quid importat hoc ꝙ dicit̉ inſuſceptiUeritur cum dicit̉ angelus inſuſceptibilis pebilis. quia aut impoſſibilitatē penitēdi ſimpliciter ſcꝫ negatiue: aut priuatiue. vt ſcꝫ dicat̉ inſuſceptibitripliciter. Ꝙ non dicat inſuſceptōneꝫ negatiue: videtur.quia mīma gratia ſcꝫ gratūfaciens ſi daret̉ illi penitere:quia gratia mīma hmōi efficaciam habet tollendi malumculpe quātūcunqꝫ ſit magnum. Minima enim virtꝰ ſufficit ad quātācunqꝫ culpam tollendam. Si dicatur inſuſceptibilis priuatiue: ſcꝫ quia de ſe nō poteſt penitere. vt dicatur inſuſceptibilis penitētie per priuatōem pt̄atis quodāmodo actiue. eadem ratōne ⁊ homo dicetur inſuſceptibilispenitentie. Un̄ pͣs. Spiritus vadens ⁊ nō rediens. glo. i.per ſe vadens ad peccatū: ſed nō per ſe rediens a peccato.Ex his videt̉ ꝙ hoc ꝙ dico inſuſceptibilis: dicat difficultatem penitēdi. que difficultas eſt ratōne malicie. ſed ſic peccatum in ſpm̄ſanctū dicit̉ irremiſſibile. tamen peccātes ſicpoſſunt penitere. ¶ Item peccatū in ſpm̄ ſct̄m dicit̉ irremiſibile. peccatum dyaboli irremiſſibile. que eſt differentiaillius ⁊ huiꝰ irremiſſibilitatis. ¶ Rn̄ſio. ad hoc ꝙ aliqs penite at requirūtur tria. dolor de ꝯmiſſis. voluntas ſubiciendi ſe iudicio ⁊ iuſticie dei ꝑ ſatiſfactōeꝫ. Uolūtas nō peccādi decetero. Iſti ſunt tres gradus penitētie. Sunt em̄ quidam qui dolent de peccato. nolunt tamē ſe ſubicere iudicioeccleſie ꝑ ſatiſfactōeꝫ. In his nō eſt ſufficiens penitentia.Pret. multi dolent de cōmiſſis ⁊ bene vellent ſuſtinere penam magnam pro ſatiſfactōne: ſed nolūt deſiſtere a peccato. ⁊ ſimiliter nō penitent. Sed ſi dolent d̓ peccato ⁊ volūtvindicare in ſe dei offenſam ſubiciendo ſe diuine iuſticie ꝑſatiſfactōeꝫ ⁊ cauere ſibi ab omni peccato inſempiternumtales vere penitent. vnde Iſido. in li. de trini. xiij. Ille penitentiā digne agit. qui reatū ſuū ſatiſfactōne plangit. condemnādo ſcꝫ ac deflendo que geſſit tanto in ſe plorādo profundis: quāto extitit in peccato procliuiꝰ. Ille penitentiaꝫdigne agit. qui ſic p̄terita mala deplorat: vt futura iterumnon ꝯmittat. ⁊ qui plangit peccatū ⁊ iterū admittit peccatum: quia ſi ſiquis lauet laterē crudū. quē quātomagis lauerit: tanto amplius lutū facit. hec Iſido. Tanta autē eſtꝑuerſitas dyaboli. ꝙ nullo modo poteſt ad penitētiaꝫ ſiuegratiam penitētie reſurgere. vnde dicit̉ inſuſceptibilis penitentie: quia nō poteſt reſurgere ad lucem penitētie. neper cōpunctōeꝫ ſiue dolorem de ꝯmiſſis. Unde Iſido de ſūmo bono. x. c. j. libri. Dyabolus ideo non petit veniam. ꝙ̄nō ꝯpūgit̉ ad penitētiaꝫ. neqꝫ ꝑ volūtatē ſubiciendo ſe diuine iuſticie ſatiſfaciendo. habet em̄ voluntatē oīno alienā⁊ auerſam a iuſticia dei. Unde aug. viij. de ciui. dei. xxiij. c.Nec vllo modo credendū eſt qd̓ apuleius ꝑſuadere nitit̉.ita eſſe medios demones inter deos ⁊ homīes: tanꝙͣ nūcios ⁊ interp̄tes. qui hinc ferant petitōnes noſtras: inde referant deorum ſuppecias .i. ſubſidia. ſed eſſe ſpūs nocendicupidiſſimos: a iuſticia penitus alienos. ſuꝑbia tumidosinuidia liuidos: fallatia callidos. neqꝫ ꝑ voluntatē peccandi. Unde ꝓuer. xxx. Sanguiſuge due ſunt filie. glo. Sanguiſuga dyabolus qui ſiti peccandi ⁊ peccata ſubiciendiꝑpetuo ardet. Quia igit̉ dyabolus eſt in diſpoſitōne īmopotiꝰ in quadam neceſſitate ꝯtraria illis que requirunturad hoc ꝙ quis peniteat: inſuſceptibilis eſt penitētie. ¶ Adillud igit̉ quod querit̉ vtrū dicit̉ inſuſceptibilis: ꝓut inſuſceptibilis dicit negatōeꝫ vel priuatōneꝫ. Dicendū ꝙ inſuſceptibilis prout dicit negatōeꝫ. poteſt aūt difficultatē negare aut aptitudinē diſpoſitōis: ⁊ ſic dicit̉ inſuſceptibilisnegatiue. vel poteſt negare neceſſitatē obedibilē: ⁊ ſic nondicit̉ negatiue. Si em̄ deus de poteſtate abſoluta conferretangelo gratiam gratū facientē tota malicia angeli tolleretur. ⁊ virtute gratie ꝯuerteret̉ ad ſuum creatorem. Undebene cōcedo ſi daretur illi gratia diuina virtute peniteretpotentior enim ⁊ efficacior eſt quelibet virtus ſiue gratiagratū faciens in cōuertendo: ꝙͣ aliquod peccatum in auertendo. Pret. poteſt dici ꝙ inſuſceptibilis dicit priuatōempoteſtatis actiue: quia hoc ſequitur ex dictis. ¶ Ad hoc ꝙobijcitur. ꝙ ſimiliter homo peccator dicitur īſuſceptibilispenitentie: quia eſt ſpūs vadens ⁊cͣ. Dicendū ꝙ nō ſequitAnima em̄ peccatrix p̄paratur ⁊ exercitatur ad gratia penitentie mediante gratia gratiſdata: ſicut recogitatōne diuine bonitatis ⁊ timore diuine iuſticie. ẜm ꝙ dicitur Mathei. iij. in glo. virtus penitentie timore concipitur qui eſtinitium ſapientie. ſed tanta eſt dyabolica ꝑuerſitas ⁊ itaoppreſſuꝫ eſt liberum arbitriū eius peccato. ꝙ quātucunqꝫpulſaret dominus gratia gratiſdata: vt recogitatōne diuine iuſticie: diuine bonitatis: vel aliquo hmōi: nunꝙͣ ex hocprouocaret̉ ad penitentiā. vnde Greg. in mora. Sic angelum apoſtatam ꝑpetrata cecitas ſuꝑbie grauat. vt nequaꝙͣ vlterius ad lucem penitētie ꝑ diuini reſpectꝰ memoriaꝫreſurgat. Ecce ꝙ nullo reſpectu diuine memorie poteſt reſurgere ad lucem gratie. ¶ Ad aliud quod obijcit̉. ꝙ inſuſceptibilis dicit difficultatē ſicut peccatū in ſpm̄ſanctū. dicitur em̄ irremiſſibile. Dicendū ꝙ nō ſic. bene tn̄ veruꝫ eſt