ditur. ſed illud quo naturalis iuſticia ꝑfectibilis fuit. fuitpenitentia gratia vel virtus. Dicendum ꝙ hoc non eſt verum. īmo fuit ꝑfectibilis generali iuſticia que ē generalisordinatiua creature ratōnalis. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙea virtute qua oditur maluꝫ ne inſit. aſpernat̉ cum ineſt.Dicendū ꝙ hoc intelligendū eſt ſolūmodo in illis que vertibiles ſunt a malo in bonū. ⁊ vt ſunt ī ſtatu vertibilitatishoc dico ꝓpter animas reproboꝝ. ¶ Ad aliud qd̓ obijcit̉.ꝙ illud quod eſt ſuſceptibile vniꝰ oppoſitorum eſt ſuſceptibile ⁊ alterius: niſi alterum inſit neceſſario. Dicendum ꝙvertibilitas reſpectu oppoſitorum dupliciter tollitur. vl̓ defectu priuationis: vel inherentia forme ſatiſfacientis appetitui. verbigr̄a. Oculus bene diſpoſitus poſſibilis eſt adoppoſita ſcꝫ ad videndum ⁊ ad non videndum. adueniētececitate iam tollitur illa poſſibilitas: nec habet poſſibilitatem videndi. Similiter cum materia prima ſuſceptibiliserat formarum contrariaꝝ. cum aliqua pars illius ꝑfectafuerit. forma cōpletiua ſatiſfaciēte oīno appetitui materie.ſicut eſt in corporibus luminoſis: non habet poſſibilitatēad formam contrariam. ablata eſt enim iam vertibilitasad oppoſita. ſimiliter eſt quodāmodo in ꝓpoſito. In malisangelis per lapſum in peccatuꝫ innata eſt quedam priuatio in illis qua ablata eſt vertibilitas in bonum. In bonisex conuerſione ſui ad ſummuꝫ bonum. ſatiſfactum eſt oīnoappetitui angelice nature: qua ablata ē vertibilitas ad malum. Ad quod ergo obijcitur. ꝙ illud quod eſt ſuſceptibilevnius oppoſitorum ⁊cͣ. Dicendum ꝙ hoc verum eſt de oppoſitis contrarie viciſſitudinantibꝰ circa idem ſubiectumnaturale ex diuerſa operatōne nature: ⁊ motus appetitusdiuerſi ex parte ſuſceptibilis. ¶ Ad id qd̓ obijcitur. ꝙ ſemper eſt libertas arbitrij a neceſſitate ⁊ in om̄i ſtatu ⁊cͣ. Dicendum ꝙ in illa diſtinctōne libertatis. libertas a neceſſitate eſt idem qd̓ libertas a coactōne. Unde dicendū. ꝙ eſtneceſſitas ſcꝫ exterioris coactionis. ⁊ ꝙͣtum ad hanc ſemꝑeſt voluntas ſiue li. arbi. eiuſdem libertatis. Eſt ⁊ alia neceſſitas que eſt agitatōnis interioris ſiue impetus que eſta ꝓteruitate fantaſie. ⁊ ꝙͣtuꝫ ad hanc nō eſt ſemꝑ eiuſdeꝫlibertatis. vnde volūtas dyaboli ꝓteruitatis malicia itavehementer agitat̉: ꝙ nō poteſt velle bonū. ¶ Ad illud qd̓querit̉. vtꝝ aptitudo vel ſuſceptibilitas penitētie ſit pt̄atisaut infirmitatis ⁊cͣ. Dicendū ꝙ non eſt pt̄atis ſimpliciterneqꝫ infirmitatis ſimpliciter: ſed eſt pt̄atis infirmabilis ⁊reꝑabilis. Unde non atteſtatur neqꝫ ſimpliciter poteſtatineqꝫ ſimpliciter infirmitati: ſed poteſtati reꝑabili poſt caſum ſi ꝯtingeret. ¶ Ad aliud ꝙ odium mali in ſe eſt ꝑfectibile gratia penitentie. Dicendum ꝙ hoc nō eſt verum. īmopotius caritate qua eſt ꝑfectibilis amor naturalis boni vl̓iuſticia generali vt ſupra tactum eſt. ¶ Ad hoc quod obijcitur. ꝙ cauere a peccato eſt actus penitētie. ⁊ aptitudo cauendi a peccato fuit in angelo ⁊cͣ. Dicendū ꝙ ꝓut aptitudo cauēdi a peccato fuit nature angelice: non fuit ꝑfectibilis gratia penitētie ſed potius generali iuſticia vt tactumeſt. nec cauere a peccato eſt actus penitētie: ſed potiꝰ generalis iuſticie. ſed cauere ab hoc peccato ſcꝫ odij ꝓximi eſtactus caritatis. a pct̄o erroris eſt actꝰ fidei ſil̓r de alijs. cauere aūt a pct̄o ꝯmiſſo eſt actus penitētie. cauere ab omnipeccato poſt ſuſceptam penitentiā eſt penitētie fructuoſe ⁊ꝑfecte. eſt tamen a generali iuſticia imꝑante. ¶ Ad hoc qd̓obijcit̉. ꝙ cum angelica natura vt condita eſt ſit tante virtutis quāte eſt aīa humana ⁊cͣ. Dicendum ꝙ aptitudo adſuſceptioneꝫ penitētie nō eſt poteſtatis ſimpliciter: ſed poteſtatis reꝑabilis ⁊cͣ. vt ſupra.Articulus terciusUerit̉ de inuertibilitate angeli a poteſtate ſic.Ille ſolus qui nō eſt ex nihilo id eſt deus: inuertibilis eſt. omnis aūt creatura vertibilis: eo ꝙeſt ex nihilo. ſed cum peccatum magis facit appropinquarecreaturam ad nihilum ꝙͣ appropinquat ẜm conditionemnature ſue: ꝓpter peccatū nō erit minus vertibilis ſed magis. igitur vertibilitas que fuit in angelo ante peccatuꝫ nōeſt impedita ſed expedita magis per peccatum. igitur ẜmquaſcūqꝫ differentias ⁊ modos fuit vertibilis ante peccatum: eſt modo bertibilis. ¶ Item poteſtatis dyaboli eſt facere maluꝫ ⁊ ceſſare a malo ⁊ loquor de malo exteriori ſcꝫin oꝑe. ſed magis ſubiecta eſt libertate ratōnalis creatureip̄a voluntas ꝙͣ ipſa oꝑatiua qua fiunt exteriora: nihil em̄ita eſt in poteſtate rationalis creature ſicut voluntas. igit̉facultatis eſt dyaboli facere malum ⁊ velle ceſſare a malo.ſꝫ ceſſare a malo ſiue declinare bonū eſt: quia eſt altera ꝑsiuſticie: ergo volūtas dyaboli eſt vertibilis in bonū ⁊ malum. ¶ Item vt dicit augu. non eſt malum niſi quia nocet.malum igit̉ eſt quia nocet ⁊ magis malum quia magis nocet. ſed malum angeli peccantis non eſt maiꝰ infinitum ꝙͣhomīs peccantis: igitur malum angeli nō nocet magis ꝙmalum homīs homī. ſed nō poſſe velle bonuꝫ ⁊ poſſe vellebonū diſtant infinita diſtantia: igit̉ cum peccatuꝫ homīspeccantis nō adeo nocet ꝙ tollit poſſibilitatem volēdi bonum: ſed relinquit in homine poſſibilitatem hanc: nec peccatum angeli adeo nocebit angelo ꝙ auferat illi poſſibilitatem volendi bonum. igitur poteſt velle bonū ⁊ malum.igitur volūtas illius vertibilis ē. ¶ Item in naturalibusque ſunt mutabilia reſpectu formarum contrariarum. ſolūmodo tollit hanc mutabilitatem forma ſatiſfaciens appetitui materie. ſimiliter videtur in ſpiritualibꝰ ſuſceptibilibus boni ⁊ mali. cuiuſmodi ſunt angeli. ꝙ illud ſolumtollet in eis mutabilitatem ſiue vertibilitatem voluntatisꝙ ſatiſfacere poteſt appetitui voluntatis. ſed hoc ſolum eſtſumma bonitas vniens ſe illis ꝑ gloriam. igitur vertibilitas tollitur ſolūmodo in angelis beatis. ¶ Item ſimplicitas eſſentie atteſtatur magnitudini potentie. Unde quanto aliquid ſimplicius in eſſentia tanto multiplicius in potentia. ſed eſſentia angelica etiam lapſa non eſt nimis ſimplex anima humana lapſa: igitur nō eſt minoris potentie.igitur ſi anima lapſa non priuatur potentia vertibilitatisad bonum: nec ſpiritus angelicus priuatur eadem. ¶ Iteꝫdam̄. Omne creabile eſt vertibile. ſolum em̄ quod increabile eſt ⁊ inuertibile. hec igitur eſt differentia inter creatorē⁊ creaturam ẜm Dama. ꝙ creator non eſt vertibilis: creatura vertibilis in bonum ⁊ in maluꝫ. igitur cum angelusapoſtata ex apoſtaſia nō amittit proprietatē creature ⁊cͣ.Pret. vertibilitas iſta ſi tollit̉ gr̄a tollit̉. Un̄ ibidē ſubditur. Immortalis eſt angelus: non natura ſed gratia. ⁊ dicitur ibi immortalis immutabilis igitur hec mutabilitasgratia tollitur. Et videtur per diffinitionem angeli quamponit Dam̄. que eſt. Angelus eſt ſubſtantia intellectualisſemper mobilis arbitrio libera: incorporea. deo miniſtrāsẜm gratiam non naturam. īmortalitatē ſuſcipiens. Ex hisvidetur ꝙ gratia ſolūmodo tollitur hec mutabilitas. igiſolum beati ſunt inuertibiles. reprobi v̓o vertibiles. ¶ Itēin demonibus ſunt alterate affectiones. ſcilicet a dolore ingaudium ⁊ econuerſo. Gaudent enim quando peccamusOſee. vij. In malicia ſua letificauerunt regem. Glo. in noſtris peccatis gaudent principes tenebrarum. Similitertriſtant̉ de noſtro profectu. vt em̄ dicit Alchuinᵈ ſuꝑ Gen̄.Infeſtus eſt hoīm ſaluti ꝓpter odium in creatorē ⁊ inuidiam in hominē. ſꝫ inuidia eſt triſticia aliene felicitatis. ergo⁊cͣ. ¶ Ad p̄dicta dicendū ꝙ dyabolꝰ angelꝰ poſt lapſum ēinuertibilis ad bonū. hmōi aut inuertibilitatis cauſa eſtmultiplex. quedam em̄ ſunt cauſe neceſſitatis quedam cogruentie. Cauſe autem neceſſitatis ſunt ſumma p̄cipitatōſuperne influentie impugnatio. pernitōſa obſtinatio. completa ſiue inuincibilis deſperatio. diuine ſententie diffinitio. Eſt ergo ſumma participatio cauſa inuertibilitatis ſiue malicie illius complete. quod patet. quia natura anglica in naturis conditis excellentiſſima eſt. Unde Augide ciui. dei. Angelica creatura omnia cetera que deus condidit nature dignitate precedit. ſed quanto natura ſpiritualis ſuſceptibilis vicij vel corruptionis nobilior eſt excellentior: tanto depreſſior efficitur et magis elongata a ſuofine ⁊ inherentia ſui corruptiui. propter hoc dicit Auguſ.xj. de ciui. dei. de angelis lapſis. peccato ſuo teſte conuin