rie. ſed in dyabolo tanta eſt peruerſitas ⁊ ita profundataꝙ nō eſt in eo habilitas ꝙͣtum ad preparatōeꝫ: ſed potiuspugna ⁊ rebellio contra gr̄am. Et hoc eſt quod dicit Iſido. ꝙ dyabolus non petit veniam: quia non ꝯpungitur adpenitentiā. ⁊ hoc eſt quia ſemꝑ eſt in actuali cōtemptu deivt infra patebit. ¶ Ad hoc quod querit̉ vtꝝ inſuſceptibilitas penitentie ſit vel ex genere peccati vel ex defectu ex ꝑtepeccantis vel ex ꝑte dei. Dicenduꝫ ꝙ ex ꝑte peccantis cauſaliter: ſcꝫ inuertibilitas ad bonum. Ex ꝑte aūt peccati etex ꝑte dei bene eſt ꝑ congruētiam. Cum igit̉ obijcit̉ ꝙ anima ⁊ angelus natura ſunt pares ſicut dicit aug. Dicendūꝙ augu. intelligit de paritate in genere que eſt. ꝙ ex hoc ꝙvtraqꝫ ſcꝫ anima ⁊ angelica intelligentia habet facultatemcognoſcendi ⁊ diligendi deum: ⁊ habet facultatem perdendi ſed non reparandi de ſe. Unde augu. de fide ad petrumNon eſt natura que ineternum poſſit ſiue viuere ſiue beneviuendo ſubſiſtere: niſi que poteſt de deo ipſius dei munere cogitare. hec autem natura intellectualis in animabuseſt homini ⁊ ſpiritibus angelorum. deus quippe cognoſcendi ac diligendi ſe non niſi angelis ⁊ hominibus indidit facultatem. quibus propter arbitrij libertatem que maximedebuit intellectuali creature conferri: ita cognoſcendi acdiligendi ſe facultatem voluntatemqꝫ donauit: vt etiamvnuſquiſqꝫ ⁊ habere poſſit ⁊ perdere. ſi quis tamen eā ſpōte perderet: ſua vi deinceps reſumere non valeret. Auguſ.etiam ponit cauſam paritatis anime ⁊ angeli. ſcilicꝫ quiaanime rationales ſunt. Unde dicit de animabus. ſunt em̄rationales ⁊ illis ſuperioribus officio quidem impares:ſed natura pares. ponit igitur paritatē hanc ex hoc. ꝙ aīeſunt ratōnales. ¶ Ad hoc qd̓ obijcit Origen̄. dicendum ꝙmiſericordia dei poteſt dupliciter manifeſtari in ſūmo. velẜm ſe: non habito reſpectu ad iuſticiam eius. ⁊ ſic nō decetꝙ manifeſtetur. vel cum manifeſtatōne iuſticie: ⁊ ſic nō exigitur ꝙ manifeſtet̉ in remiſſione peccati angelorum. īmopotius exigitur contrariū. ſcꝫ ꝙ non ſic manifeſtet̉ exquoꝑſiſtit in actuali contemptu dei ⁊ gratie rebellione. Unde⁊ ſi miſerie illius congrueret miſericordia: hoc miſerie ſuperbientis ⁊ rebellentis deo ⁊ gratie non congruit. Undeaugu. in li. de libe. arbi. Quid tam opus habēs miſericordia ꝙͣ miſer: ⁊ quid tam indignus miſericordia ꝙͣ ſuꝑbusmiſer. Pret. dicendū ꝙ miſericordia in ſūma oſtenſa fuit.quādo ex mera bonitate ſua exinaniuit ſemetip̄m: formaꝫſerui accipiens factus obediens vſqꝫ ad mortem mortē autem crucis. Philipp. ij. Et de hac habundātia miſericordiedicitur Ephe. ij. deus qui diues eſt in miſericordia. ꝓpternimiam caritatem qua dilexit nos. ⁊ cum eſſemus mortuipeccato: ꝯuinificauit nos xp̄o ⁊cͣ. ¶ Ad id quod obijciturꝙ beſtie abſtinent a voluptatibꝰ metu pene ⁊cͣ. Dicenduꝫꝙ in beſtijs mouet̉ appetitus naturalis: ⁊ ſoluꝫ. qui nunꝙͣmouet̉ in ſui nocumētuꝫ quātū eſt de ip̄o appetitu: vnde qꝛbeſtie dicunt̉ appetitu hmōi: fugiunt que ſunt ſibi nociua⁊ ob mētum nociui fugiunt que ſunt ſibi voluptuoſa. in demonibus aūt non eſt ſic. non em̄ in illis mouet appetitꝰ naturalis ad peccatum: ſed potius liberum arbitrium obſtinatum in malo ⁊ fantaſia ꝓterua deprauatū. Unde de mones ſuꝑbia ⁊ inuidia agitati: mouent̉ in illud qd̓ eſt illisnociuū ⁊ penale. ¶ Ad illud quod obijcit̉. ꝙ timor ſeruiliseſt donum ſpūſſancti. Dicendū ꝙ hoc verum eſt de timorequi a malo reuocat vel ſaltem a malo retardat. hoc aūt nōfacit timor demonū. ¶ Ad illud qd̓ dicit Greg. ꝙ nō deumtiment. Dicenduꝫ ꝙ ſicut habet̉ .jͣ. Ioh̓. iiij. ꝑfecta caritasforas mittit timorē. nō quia exiſtētes in caritate ꝑfecta nōtimeant: ſed quia caritas euacuat imperiū timoris. Similiter dico ꝙ dicit̉ de dyabolo ꝙ nō timet deum quia timordei in eo nō habet imperium. neqꝫ in eo ita imperat timordei: ꝙ ꝓpter hoc ceſſet a malo. ¶ Ad id qd̓ obijcit̉. ꝙ nō timetur pena niſi ꝓpter amorē igit̉ ſi magis diligit ſe ꝙͣ beſtia: magis timet ⁊cͣ. Iam ptꝫ rn̄ſio. nō em̄ eſt ſimile. qꝛ beſtia ducit̉ amore naturali: dyabolꝰ appetitu liberi arbitrijobſtinati ⁊ ꝑuerſi. Unde amor naturalis ē quaſi abſorptꝰin illo ꝓteruitate ⁊ ꝑuerſitate liberi arbi. vnde nō duciturvoluntate naturali ſed potiꝰ liberi arbitrij. ¶ Ad hoc qd̓obijcit̉ ꝑ ratōeꝫ Anſel. Ꝙ ſi omnes angeli peccaſſent dn̄sredimiſſet angelū ⁊cͣ. dicendū ꝙ illa rato nō ꝯcludit angelum eſſe ſuſceptibilē penitētie: ſed ꝯgruentiā diuine ꝓuiditie vt reparet̉. Si eī omnes lapſi eſſent. ne fruſtraret̉ diuina ꝓuidentia: ꝯgruum eſſet ꝙ eſſent reꝑati. quia ad hoccreatura ratōnalis peniteat quedā requirūtur ex ꝑte dequedam ex ꝑte penitentis. ex ꝑte dei poteſtas maieſtatis.operatio voluntatis. ꝯgruentia ſapientie. Requirit̉ em̄ ꝙpoſſit gratiam conferre penitendi. ⁊ ꝙ cōferat ⁊ ꝙ ꝯgruatꝙ ꝯferat̉. Ex ꝑte penitētis requirit̉ liberū arbitriū ⁊ obedientia. ⁊ cooꝑatio gratie. Unde ratō p̄tacta ꝯcludit congruentiam reꝑationis angelice nature ex inuariabilitatediuine prouidentie. Sed ex hoc nō ſequit̉ ꝙ ſunt ſuſceptibiles penitentie: quia illa deficiunt que requirūtur expenitentis. Si em̄ vniuerſalis fuiſſet lapſus angeloꝝ:p̄uidiſſet modum ꝯpetentē reꝑandi quē non p̄uidit. quemmodum penitus ignoro. ¶ Ad aliud quod obijcit̉. ꝙ bonitati nature ſenſibili atte ſtat̉ poſſe fugere ſibi nociuuꝫ. ſedangelis ipſa integra ſunt ⁊ ſplendidiſſima ⁊cͣ.dona data:Rn̄ſio. ꝙ ſenſibile fugit ſibi nociuū. dyabolus non: vt tactum eſt ſupra. Ad hoc quod dicit̉ ꝙ dona data angelis integra ſunt ⁊cͣ. Dicendū ꝙ dona illa ſunt bona illa naturalia: data illis ex habundātie diuine bonitatis. que inqͣdna duplicem habent reſpectum. vnum ad eſſentiā ſiue ſubſtantiam angelicam: ⁊ ẜm hunc reſpectum integra ſunt etſplendidiſſima. alium ad opera que ordinata ſunt vt quibus vniri habent cum ſuo optimo. ⁊ ẜm hunc reſpectumnon habent integritatem ⁊ ſplendorem. ⁊ hoc patet ex fine auctoritatis que eſt. ꝙͣuis ipſi non videant ipſorum boni perfectiuas virtutes. Unde a parte qua debent exire inopus bonum: precluſa eſt illis via repagulo peccati. Undeinꝙͣtum virtutes ſunt id eſt ad eliciendum opera precluſaeſt illis via ſiue exitus. et hoc eſt quod dicitur claudentesipſorum boni perſpectiuas virtutes. ¶ Ad id quod obijcitur. ꝙ in homine peccatore eſt duplex defectus. ſcilicꝫ facultas penitendi per ſe: et impedimentum ex parte carniscorrupte. Dicendum ꝙ hoc verum eſt. nihilominus eſt ſuſceptibilis penitentie ratione vertibilitatis libe. arbi. angelus autem non eo ꝙ eſt inuertibilis. ¶ Ad hoc quod dicit Auguſti. ꝙ ſi poſſibile eſſet ꝙ humana natura poſtꝙͣ adeo auerſa bonitatem perdidit voluntatis. ex ſeipſa rurſus habere potuiſſet: multo poſſibilius hoc natura habengelica ⁊cͣ. Dicendum ꝙ auguſti. oſtendere intendit.ona voluntas datur a deo hominibus: et non eſt ipſisa ſeipſis. et ad hoc oſtendendum ponit comparatōnem inter hominem ⁊ angelum quaſi arguens per locum a maiori. Si angelus poſſꝫ expeditius in ea que poteſt naturapropria ꝙͣ anima que eſt grauata carne. Ꝙ ſi anima poſtperuerſionem voluntatis reſumere poſſet ordinatam: multo fortius et angelus. igitur ſi non angelus nec homo. Unde dicit ſic. bone quoqꝫ voluntatis et cogitationis initiumnon homini ex ſeipſo naſci: ſed diuinitus et preparari ettribui. in eo deus euidenter oſtendit ꝙ neqꝫ dyabolus neqꝫ aliquis angelorum eius exquo ruine illius merito inhanc ſunt inferiorem detruſi caliginem: bonam potuit autpoterit reſumere voluntatem. quod ſi impoſſibile eſſet: igitur humana natura poſtꝙͣ a deo auerſa bonitatem perdidit volūtatis: ex ſeipſa rurſus habere potuiſſet: multo poſſibilius hec natura haberet angelica. que quanto minusgrauatur pondere terreni corporis: tanto magis hac eſſetpredita facultate. Sed oſtendit deus vnde bona voluntashominibus detur. quam ſic amiſerunt angeli cum haberent: vt amiſſam deinceps habere non poſſunt. hec Auguſtinus. Nō igitur vult Auguſtinus dicere. ꝙ angelus eſtmagis ſuſceptibilis penitentie ꝙͣ homo: ſed ꝙ homo nō poteſt habere voluntatem bonam a ſe ſicut nec angelus. Sicigitur poteſt reſponderi ad ratōnes poſitas pro parte iſtā¶ Alie v̓o que pro alia parte inducte ſunt concedi pn̄t. Illa tamen ratio que eſt. ꝙ ad penitentiā requiritur dolor etgaudium. ⁊ gaudium ⁊ dolor nō poſſunt eſſe ſimul ⁊ ſemel