Queſtiotibilis in malū: ratōne qua eſt a privertibilis eſt in bonum. Unde auguſ. de fide ad petrum. ad defectum creaturas conditō ducit originis: ad ꝓuentum prouehit operatōcreatoris. igit̉ cum non poſſit nō eſſe ex nihilo neqꝫ non eēa primo: nō poteſt non eſſe vertibilis in bonum ⁊ malum.omnis talis eſt ſuſceptibilis penitētie: igit̉ ⁊cͣ. ¶ Itē Hiero. in quadam omelia de filio prodigo dicit. Solus deꝰ eſtin quē peccatū nō cadit nec cadere pōt. cetera cū ſint capaces liberi arbitrij: in vtrāqꝫ ꝑtem flecti poſſunt. ⁊ ita vt prius. ¶ Item vult ph̓us. In ꝓijciente eſt vt proijciat. non vtretineat ꝓiectum. ſimiliter eſt in ſpūalibꝰ. quedā em̄ ſuntquoꝝ habitus nō eſt in poteſtate creature ratōnalis: ſicutgratie vel virtutes. Unde in poteſtate noſtra eſt ſiue a nobis expellere gratiam vel repellere. ſed reſumere gratiamnō eſt in pr̄ate noſtra: ſimiliter nec in pt̄ate angeli hoc eſt.igit̉ ꝯmune eſt homī ⁊ angelo lapſo de ſe habere poſſe graiam. igit̉ cum penitere ſit a gratia: hoc aūt eſt ꝯmū homī⁊ angelo nō poſſe habere gratiā a ſe: eadem ratōne qua angelus dicit̉ inſuſceptibilis penitētie: ⁊ homo debet dici cōil̓i modo. igit̉ ſic hoc nō eſt homo: nec angelus. ¶ Item ſifeccatū dyaboli eſt irremediabile. aut hoc eſt ꝓpter genuspeccati: aut ꝓpter aliquid ex ꝑte peccātis: aut ꝓpter aliqd̓ex ꝑte remittētis. Ex ꝑte remittētis nō eſt cauſa aliqua: cūſit om̄ipotēs ⁊ infinite magnitudinis. pͣs. Magnitudiniseius nō eſt finis. Sed Eccͣi. ij. ẜm magnitudineꝫ eius ſic ⁊miſcd̓ia eius cū eo eſt. Propter genꝰ peccati nō: quia idemgenus peccati fuit homīs ⁊ angeli ſcꝫ ſuperbia. nec propt̓aliquid quod fuit ex ꝑte nature peccātis: quia eiuſdē ſuntnature. vt dicit aug. de libero arbitrio. Angelus ⁊ animaſunt natura pares: ſed diſpares officio. Pret. nec ex partepotentie angeli. ſcꝫ quia nō poteſt ꝑ ſe reſurge̓ ſicut nec hōpōt ꝑ ſe reſurgere. pͣs. Spūs vadens ⁊ nō rediens. glo. i.ꝑ ſe vadens ad peccatum: ſed nō ꝑ ſe rediens a pct̄o. nullaigit̉ videt̉ eſſe ratō vel cauſa quare ſit irremediabilis. igit̉eſt ſuſceptibilis penitentie. ¶ Item Orige. arguit ſic. Miſericordia dei eſt infinita reſpectu culpe cuiuſlibꝫ creaturemagis em̄ bona eſt ꝙͣ aliqd̓ malum ſit malum. SimiliterBern̄. tangēs illud Gen̄. iiij. Maior eſt iniquitas mea q̄vt veniam mercar ſic dicit. deberet dixiſſe maior eſt miſercordia dei ꝙͣ mea iniquitas. Sꝫ maxima miſericordia manifeſtaretur in ſūmo in remiſſione maxime culpe .i. culpeangeli. igit̉ vel non manifeſtabitur in ſūmo: vel remitteturpeccatum dyaboli. ¶ Item augu. in lib. lxxxiij. q. Uidemꝰīmaniſſimas beſtias a maximis voluptatibꝰ abſtinere dolorum metu. ſeo licet in demonibus ſit fantaſia proterua:nihilominus meliores ſunt ⁊ magis ordinata habent naturalia ꝙͣ aliqua beſtia. igitur angelus malus multo magis abſtinet a voluptatibus metu doloris ſiue pene. igitureiſ multum appetit peccare: abſtinet a voluntate peccandimetu pene. ſed homo abſtinendo ſe a volūtate peccādi preparat ſe ſiue diſponit ad gratiā penitentie: igit̉ ſi angeluspōt hoc: poteſt diſponere ſe ad gratiā. ſed alio mō nō ē hōhabilis ad penitētiaꝫ quātū eſt de ſe: niſi diſponendo ſe adgratiā penitētie. igit̉ eodem modo quo eſt homo ſuſceptibilis ⁊ angelus malus. ¶ Hic incidenter querit̉ de quadaꝫꝯtrarietate quod Iaco. ij. dicit̉. demones credūt ⁊ ꝯtremiſcunt. Sed Greg. in mora. dicit. Factus eſt vt nullū timeret: quia nec deū. ¶ Item beſtia timet penam ſiue doloremnō niſi quia diligit ſe. ſed angelus magis diligit ſe. etiaꝫ ſiamore ꝑuerſo ꝙͣ beſtia: igit̉ magis metuit dolorē. et ſi hoc:cum ꝓpter fugam doloris beſtia dimittit voluptates: multo fortius ⁊ angelꝰ ⁊ ita vt prius. ¶ Itē eadeꝫ vi qua aſpernamur ⁊ fugimꝰ malū dum abeſt. ⁊ refugimꝰ illud cuꝫ preſens eſt. Sed angelꝰ anteꝙͣ peccaret ſola vi vel pt̄ate liberiarbitrij poterat vitare ⁊ fugere pct̄m. ſed peccatū non abſtulit ei liberū arbitriū: igit̉ adhuc pt̄ate liberi arbitrij poteſt deteſtari ⁊ fugere peccatum ſiue malum cōmiſſum. ſedhoc eſt diſponere ad penitētiam: igit̉ ⁊cͣ. ¶ Item ſicut dicitAnſel. Si deus hominē nō redimiſſet aliqua ſpēs rerū facta eſſet fruſtra. eſto ꝙ omnes angeli peccaſſent: tunc ꝑ rationem Anſel. angelum redimiſſet. ſed fruſtra eſſet redem-ptus niſi poſſet penitere:nnes peccaſſent omnespoſſent penitere. igit̉ ⁊ nūc poſſunt: quia peccatū vniꝰ nonalleuiat̉ peccato omniū. ¶ Item in pct̄o ſunt duo. auerſioa bono incōmutabili: ⁊ ꝯuerſio ad bonū ꝯmutabile. Similiter in penitētia ſunt duo. auerſio a bono ꝯmutabili. ⁊ cōuerſio ad incōmutabile. Habilitas aūt ad ꝯuerſionem adbonū incōmutabile ⁊ ad auerſionē a ꝯmutabili eſt ex bonitate nature: igit̉ in angelo peccante relicta ſunt naturaliameliora ꝙͣ in homine peccante. Si homo peccator habiliseſt ad auerſionem a bono ꝯmutabili. ⁊ ꝯuerſionem ad bonuꝫ incōmutabile: multo fortiꝰ vt videt̉ ⁊ angelꝰ pct̄or. igit̉talis eſt ſuſceptibilis penitentie. ¶ Item creature ſenſibilidata eſt vis qua poteſt fugere ſibi nociuū. ⁊ hoc atteſtaturbonitati nature illius. multo fortius igit̉ hoc datuꝫ eſt nature ſpūali. cum igit̉ ip̄a angelica natura integra perſiſtitpoſt peccatū: igit̉ ⁊cͣ. Ꝙ aūt integra ꝑſiſtat dicit dyoni. ſicData ip̄is angelica dona nequaꝙͣ ip̄a eſſe mutata dicimꝰſed ſunt integra ⁊ ſplendidiſſima: ꝙͣuis ip̄i nō videāt claudentes ip̄oꝝ boni inſpectiuas virtutes. ¶ Item anima humana lapſa ꝑ peccatū. de ſe nō habet facultatē penitendi.ſicut nec ſpūs angelicus. Pret. retrahit̉ a carne corrupta.Sapīe. ix. Corpus qd̓ corrūpit̉ aggrauat animā. igitur vtvidetur. homo de ſe minorem habet facultatem penitendiꝙͣ angelus. igit̉ debet dici inpenitibilis eadem ratione velfortiori ꝙͣ angelus. Et hoc videtur velle Auguſ. de fide adpetrum dicens. Si poſſibile eſſet vt humana natura poſtꝙͣ a deo auerſa bonitatem ꝑdidit voluntatis. ex ſeip̄a rurſus habere potuiſſet: multo poſſibilius hoc haberet natura angelica. quę quanto minus grauatur pondere terrentcorporis: tanto magis hac eſſet predita facultate. ¶ Ad h̓dicendum. ꝙ dyabolus ſiue angelus malus eſt inſuſceptꝰbilis penitentie. huius inſuſceptibilitatis cauſa eſt ipſiusinuertibilitas. Natura enim rationalis ſemel vertibilis īde ſe non pluries: niſi ex vnione eius cum aliquo mutabili ſicut patet. Anima exiſtens in corpore mutabili. poteſtmutari in bonum ⁊ in malum. ⁊ indifferenter ad hoc ⁊ adillud ſe habet. Seꝑata aūt a corpore. vel ꝯiuncta cum corpore īmutabili: permanet īmutabiliter in ſtatu in quo fuitcum a corpore ſeꝑaret̉. vnde angelus quia eſt creatura rationalis ſiue intellectualis ſeparata: oīno de ſe non habetniſi vnam verſionem. Unde ꝯuerſus ad deum īmutabilit̓ſtat in illa ꝯuerſione. vnde neceſſe ē illis exquo nature mutabili alteri nō vniūtur. in quo ſemel ſe mutauerunt: ꝑpetualiter ꝑmanere. vnde ⁊ angelica ⁊ intelligētia ſemel eſtvertibilis. ꝓpter hoc angelꝰ auerſus a deo: nullā habꝫ aptitudinem ad ꝯuerſionē ad deum. nec ad bonitatem aliquāvolūtatis. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obijcit̉ in cōtrariumꝙ angelus ratōne qua eſt ex nihilo vertibilis eſt in malū.⁊ ratōne qua eſt a prima cauſa vertibilis eſt in bonum ⁊cͣ.Dicendū ꝙ ꝯſideratus vt in ſtatu ꝯditionis prime habuitiſtam duplicem vertibilitatē. ſed naturalibꝰ deprauatis ꝑpeccatuꝫ. illā que fuit in bonū ꝑdidit. vnde ſicut angeli boni ꝯuerſi ad deum ꝯfirmati ſunt. vt nec a bono pͥmo auertipoſſunt. licet naturaliter habebāt vertibilitatē ad bonū etad malū ⁊ hoc fuit dono gratie. vt em̄ dicit Grego. angelinatura mutabiles gr̄a facti ſunt īmutabiles. Sil̓r angeliapoſtate auerſi a pͥmo bono. ita deprauati ſunt ꝙͣtū ad naͣturalia. vt nec ꝯuertendi habeant facultatem: nec etiam p̄parandi ſe ad ꝯuerſionē: nec volendi conuerti vt infra patebit. ¶ Ad illud quod dicit Hiero. cum ſint libe. arbi. invtrāqꝫ partem flecti poſſunt. Dicenduꝫ ꝙ hoc intelligiturde libero arbitrio creature in ſtatu conditōnis liberi arbitrij creature. ante confirmatiōeꝫ in bono ⁊ obſtinatōem inmalo flexibilis eſt ad ꝯtraria. ¶ Ad id quod obijcitur. ꝙhabere gr̄am qua remittit̉ pct̄m nō eſt in poteſtate homīspeccatoris. ſicut nec ī poteſtate demonis. ⁊ ita vtriuſqꝫ peccatum eſt irremiſſibile. Dicendum ꝙ licet effectiue loquēdo indifferenter eſt in poteſtate hominis peccatoris ⁊ demonis habere gratiam qua remittit̉ peccatū: nihilominꝰmaterialiter loquendo nō eſt ſic. In homīe enim eſt habilitas ex ꝑte liberi arbitrij ad preparatōeꝫ ⁊ ſuſceptōꝫ gra