Queſtioip̄i toti: ſed diffinitio ꝯuenit cōtritōni. quia illa cōtritionō eſt vera que deflenda ſiue penitenda admittit ⁊cͣ. Un̄aug. in li. ſoliloquioꝝ. vulnus veteratum tardius ſanat̉frequenter peccans et lugens veniaꝫ vix meretur. Nihilꝓſint lamenta ſi iterantur peccata. de pe. di. iij. Uera ergo cōtritio eſt penitenda nō admittere et admiſſa deflere. Si aūt ſunt ꝑtes ſubiectiue. ſed diffinitio que toti cōuenit et ꝑtibus ſubiectiuis. et quā rōe vni ꝑti: et alijs. ſꝫhec diffinitio nō cōuenit ꝯfeſſioni nec ſatiſfactōni: et itavt videtur nec penitentie. ¶ Preterea. qn̄qꝫ iuſti penitentes recidiuant et iuſti ẜm veritatē. ſed penitētes iuſti ẜmveritatem verā agunt penitentiā: ſed recidiuātes admittunt penitenda: igitur vera penitētia nō excludit admittere penitenda: igitur hec diffinitio nulla eſt. ¶ Iteꝫ ẜmrōem p̄dictam videtur ꝙ nullus qui eſt peccaturus mortaliter in futuro ſit in vera penitentia: qd̓ falſum ē. quiaomnis talis admittit penitenda. ¶ Item penitentia ē tm̄de malis p̄teritis. igitur nullū habet reſpectum ad futurum. igitur nō debet diffiniri ꝑ aliquod futurum. ſolumem̄ in diffinitōne alicuius habꝫ poni quod eēntialiter reſpicit illud. igitur nō debet dici penitentia eſt penitendanō admittere. ¶ Item penitentia punitōem reſpicit. Un̄dicitur. penitentia ē quedam dolentis vindicta puniensin ſe ⁊cͣ. ſed punitio ſequitur culpam ſiue delictum: igit̉penitentia refertur ad culpam p̄cedentem et nō futuram¶ Item ſuper illud pͣs. Logitabo ꝓ peccato meo ibi glo.Duo modi ſunt ꝑfecte penitentie. cōfeſſio et emendatio.que fit ꝑ fletus et elemoſinā. Ecce ꝙ hic tanguntur modi qui requiruntur ad penitentiam ꝑfectam. nihil auteꝫtangitur quod reſpicit peccatū futuruꝫ. ¶ It̄ Iſido. li. detrini. Ille penitentiaꝫ digne agit. qui reatum ſuum legitime plangit. cōdemnendo .ſ. ac deflendo que geſſit. tātodeplorando ꝓfundius: quāto extitit in peccato ꝓcliuiusHic nihil tangitur quod futurum reſpicit. ¶ Item ſi penitentiā reſpicit malum futurū. actus eēntialis penitentie ē timere: timor eī ē mali futuri. ¶ Rn̄ſio. vt ex verbisdeſcriptōis poſite patet: hec deſcriptio vere penitētie aſſignatur. vera aūt penitētia dicitur efficax ⁊ fructuoſa.ſcꝫ que finalis ē. et dicitur vera penitentia cōtra venaniIlla aūt dicitur vana que per peccatum ſequens euacuatur. De qua aug. li. ſolilo. Inanis ē penitentia quaꝫ ſequens culpa coinquinat. Item greg. in moral̓. Incaſſuꝫquippe bonum agitur. ſi ante terminuꝫ vite deſeratur. qꝛet fruſtra velociter currit: qui anteꝙͣ ad metā veniat deficit. Si aūt obijciat̉ de diffinitōe ambro. que ē. Penitētia ē p̄terita mala plangere et plangenda non admittereque eſt eadem cum predicta. et aſſignatur reſpectu futuri cauendi. Nec tamen hec diffinitio aſſignatur. penitētie vere ſed penitentie ſimpliciter. quia non dicitur verapenitentia ⁊cͣ. ſed penitentia ſimpliciter. Dicēduꝫ ꝙ hecdiffinitio aug. exprimit quod intelligenduꝫ eſt in diffinitōe ambro. Unde et ſi nō exprimatur ibi: tamen intelligēdum eſt. Unde ſicut in canone ſcripture et maxime indoctrina euangelica qd̓ vnus euangeliſta dicit diminutealius dicit ꝑfectius et expreſſius. et hoc eſt ex diſpenſatione ſumme ſapientie et inſtinctui: ſimiliter ē de ſacris orthodoxis. quod vnus diminutius dicit: alius dicit perfectius et expreſſius. Unde in talibus adherendum eſt ſententie ꝑfectiori. Aliter dicunt quidam. ꝙ hec ratio ꝯuenit omni penitentie et fructuoſe ſcꝫ finali et non finali.ponentes hmōi intellectum deſcriptōnis pretacte et conſimilium. Penitentia eſt penitenda non admittere ⁊ admiſſa deflere. ꝙ nullum retineatur admiſſum de quo ſitpenitendum. Similiter et alia. Penitentia eſt preteritamala plangere: et plangenda iterum nō cōmittere. id eſtpenitentia eſt ita plangere preterita ꝙ nullum cōmiſſuꝫretineatur: de quo ſit plangenduꝫ. ſed quia hec expoſitionō vſqꝫquaqꝫ dicit ſententiam deſcriptionis. expreſſe em̄em̄ notatur in illis aliquid quod ad futurum dicit̉. melior mihi videtur prior intellectꝰ. ¶ Ad hoc igitur quod.iiiij.primo queritur. vtrum ſit diffinitio penitentie ſacramēti aut virtutis. Dicēdum ꝙ vtriuſqꝫ: differenter tamen.quia ꝙͣtum ad primaꝫ ꝑtem que ē penitenda non admittere: eſt ꝓprie penitentie virtutis. quia virtus eſt proprieſubiectum ſuum tueri a viciorum impugnatione: ne impediatur progreſſus eius ad finem. Unde virtus diciturquaſi vi tuens. Ꝙtum ad ſecundaꝫ ꝑtem que eſt admiſſa deflere ꝓprie cōuenit penitentie ſacramēto. Sacramētum em̄ hoc ip̄o ꝙ ē curatiuū ꝓprie reſpicit meritum preteritum. vtraqꝫ tamen pars vtriqꝫ cōuenit. ſed hec huicꝓprius: illa illi. ¶ Si obijciatur ꝙ diffinitio cōmunicatratōni ꝓprij. ꝓprium autem vni ſoli cōuenit. Unde diffinitio vnius non cōuenit alij. Dicēduꝫ ꝙ diuerſitatis ſolum in ratione cōuenientibus in eſſentia bene ꝯuenit eadem ratio differenter appropriata ſiue ad approprianda.⁊ dico hoc de ratōne eo modo quo ratio dicitur notificatio qualiſcūqꝫ. Unde quia gratia ſacramenti penitentieet gratia virtutis penitentie eadem eſt per eſſentiam. ſedſacramenti eſt vt eſt curatiua ſiue ſanatiua: virtutis vt ēoꝑatiua et ordinatiua ad finem. eadem notificatio eideꝫſic diuerſitate poteſt ꝯuenire. Ad hoc igitur quod obijcitur. ꝙ iſti actus qui ſunt penitenda non admittere ⁊ admiſſa deflere ſunt ꝓprie actus gratie in ſacramēto. quiaalter eſt medicine curatiue et reliquus preſeruatiue. Dicendum ꝙ curare et p̄ſeruare ꝙͣuis ꝙͣtum ad moduꝫ ⁊prietatem dicendi habent dici actus penitentie ſacramti: nihilominus ꝙͣtum ad veritatem rei ſunt actus penitentie virtutis. Unde ſicut eſt in infirmitate corporali.ꝙ quandoqꝫ curatur beneficio medicine quandoqꝫ oꝑatione virtutum naturalium. et eodem modo eſt de preſeruatione ſanitatis. Similiter dicendum eſt de infirmitate ſpirituali. ꝙ quandoqꝫ curatur et preſeruatur beneficio medicine: quandoqꝫ eſt operatione virtutis. ſed quiain ſpiritualibus idem eſt medicina et virtus. ſcꝫ gratia īſacramento et gratia in virtute. idem facit ꝙͣtuꝫ ad curatōnem et cōſeruatōnem penitentia virtus quod penitentia ſacramentum appropiatur. tamen curatio gratie ſacramenti et ordinatio ad bonum gratie virtuti. Un̄ gratie virtutis eſt preſeruare et proprius ꝙͣ gratie ſacramēti. virtus em̄ diligit ſe et aſpernatur contrarium vt vultboetius. Inꝙͣtum autem aſpernatur contrarium eſt ſuiconſeruatiua. Item vt dictum eſt virtutis eſt ordinareſubiectum in bonum. Unde auguſti. de anima et ſpirituUirtus eſt habitus mentis bene diſpoſite. Ad hoc autēꝙ ſit ordinatum ſubiectum virtutis: requiritur ꝙ inordinationes illius ad ordinatōneꝫ reducantur. hec reductio duo requirit. ſcilicet punitōnem offenſarum: et congruentiam punitionis. Sed delectationem inordinatāvoluntatis non contingit congruentius punire ꝙͣ doloreordinato eiuſdem. Dolor autem ordinatus eſt quādo exercetur in vindictam delectatōnis inordinate vnde offenſus eſt deus. non eſt igitur inconueniēs ꝙ hoc ꝙ dicituradmiſſa deflere. quo exprimitur dolor voluntatis vel liberum arbitrium inordinate delectanti in actu peccatiquo vindicatur offenſa dei: ſit actus virtutis penitentie.¶ Ad id quod obijcitur ꝙ non videtur ꝙ hec ratio cōueniat penitentie ſacramento. Dicendum ꝙ in omoſiue in rebus eiuſdem nature: idem eſt pars ſubiintegralis. quelibet enim pars aeris eſt aer: et ſic aer totum vniuerſale eſt ad quamlibet eius partem. exquo dequalibet predicatur. Pena autem omogeneum quid eſtquelibet enim pars pene pena eſt. contritioni igitur poteſt conuenire diffinitio penitentie: cum ſit pars eius ſubiecta. ¶ Sciendum etiam. ꝙ duplex eſt penitentia meritorum. ſcilicet contritio interior et exterior. Interior v̓oprincipalis eſt. Eſt enim principium et cauſa penitentiarum exteriorum. Diffinitio ergo penitentie dicit contritionem conuenienter. quia eſt eius pars principalis. etnon ſolum ē pars principalis: īmo virtualit̓ ē tota pnīaDenitētia em̄ cordis que ꝯtritio ē exercēs ſe in ore ꝯfeſ