idē obiectū. dolor em̄ reſpicit ip̄a peccata: gaudiū operaquibꝰ punit̉ penitēs in vindiciā peccati ſiue offenſe dei.vel ip̄m dolorē quo afficit̉ ꝓ pct̄īs ẜm ꝙ dicit aug. doleatet de dolore gaudeat. ¶ Ad hoc quod obijcit̉ ꝙ quā rōnein diffinitōe penitētie ponit̉ differētia vna que ꝓprie ꝯuenit ꝯtritōi: debet poni ⁊cͣ. Dicēdum ꝙ hoc nō oportet. qꝛꝯtritio ē eēntialior penitētie virtuti ꝙ ꝯfeſſio vel ſatiſfactio. Cōtritio em̄ eēntialiter loquēdo. dicit quaſi totamvirtutē penitētie. qꝛ ꝯtritio dicit dolorē informatum gr̄avn̄ dicit virtutē penitētie inꝙͣtum ip̄a delet̉ culpa ⁊ ſoluitur reatus. culpa em̄ delet̉ gr̄a: reatꝰ ſoluitur dolore. Inꝙͣtum ip̄o informatus punitur peccās in vindictā offenle dei. ſoluitur dico in ꝑte: et tātus poſſet eē ⁊ tam intētꝰ:ꝙ omnino ſolueret reatū. ¶ Ad hoc qd̓ obijcit̉. ꝙ morbꝰſanādus ē ꝑ contrarium. ſed quedam ſunt peccata quibꝰannexa ē triſticia nec ſine triſticia fiunt. dicūt quidaꝫ ꝙillud nō eſt generale ꝙ ꝑ cōtrariū fit curatio. Aliquādoem̄ morbus ſanatur ꝑ ſimile ẜm ꝙ dicitur dolor ē medicina doloris. vn̄ ⁊ peccata que nō dolore ꝑpetrant̉: dolorepn̄t curari. Aliter tn̄ dicūt quidā. ꝙ nullū peccatū ꝑpetratur ſine delectatōe. eo em̄ ꝙ omne peccatū voluntarium: in ꝑpetratōne peccati ē adimpleto voluntatis ꝙͣtumad hoc. In tali at̄ adimpletōe ē quedā ꝯiunctō ꝯueniētiscū ꝯuenienti. nō tn̄ ſimpliciter: ſꝫ inꝙͣtum ē ꝯiunctio voliti cū volente. Unde ſicut ī penitēte oꝑa maxime difficultatis delectabilia ſunt quia volita: ſic triſtabilia in pct̄odelectant̉ quia ſunt volita: ⁊ deſiderio volūtatis ꝑpetrata. ¶ Sed adhuc videt̉ minus ſufficiēter dictū. quia cumomne peccatū ſit volitū. aliquid ē motiuū volētis ex ꝑtepct̄i qd̓ ē delectabile voluntati. vn̄ illud ē volitū. ꝓpter hͦnihi videtur dd̓m. ꝙ cū triſtatur inuidus de bono alterius: triſticia illa ē delectabilis ip̄i voluntati. nō tn̄ ſimpliciter: ſꝫ habita ꝯp̄atōe ad cauſam que ē appetitus ſingularis in bono. quia em̄ inuidus appetit eſſe ſingularisin bono: inuidet .i. triſtatur de bono alterius. Et ad hocmanifeſtandū pōt notari exemplū aug. d̓ relatōe mortisdidonis. vt ſi quis audiēs narratōem didonis doleret. ſiquis narratōem illā a ſe ſubtraheret ſimiliter doleret. vn̄ſequit̉ ꝙ delectat̉ audiendo illud. Un̄ aug. j. de ꝯfeẜ. Sꝓhiberer legere didonē: extirnguerē dolore. quia nō legerē quō dolere. dolere aūt d̓ dolore ſublato nō pōt quis: niſi pn̄tia doloris eēt ſibi delectabilis. Aliud exemplū ē adhoc incōſolabiliter dolenti de damno aliquo vt de morteamici vel alio damno. nihil ē ita delectabile ſicut dolere.neqꝫ ita ẜm voluntatē illius. ex quo patet ꝙ dolor ſiue trifticia ē delectabilis triſtāti. non tn̄ dico ꝙ ip̄a paſſio ẜmſe eſt delectabilis: ſꝫ relata ad aliud. vn̄ dolor de damnomaximo ē delectabilis: et ẜm voluntatem dolentis ꝓpteramorē nimiū rei in qua damnificatus eſt dolens. ſimilit̓dico ꝙ triſticia paſſio de bono alterius. n̄ ē delectabilisẜm ſe: ſꝫ ex relatōe ad cauſam .i. eo ꝙ appetit eē ſingl̓arisin bono: delectabilis ē triſticia de bono alterius. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ nihil reſpōdet ī diffinitōe penitētie deformitati vel damno. vn̄ nō aliquid debet reſpōdere delectatōi. vel ſi ſic: quare ſic? Dicēduꝫ ꝙ libidinoſa delectatio qua quis delectatur in creatura ſuꝑ creatorem: ē ſubſtātia peccati. macula ſiue deformitas ⁊ damnū: ſunt effectus peccati. ⁊ ꝓpter hoc in penitētia que ē reſpondenspeccato quadā cōtrarietate: debet aliquid eē qd̓ delectatōni rn̄deat. nō aūt requirit̉ ꝙ aliquid rn̄deat illis queſunt effectus vel ſequele peccati cuiuſmodi ſunt deformitas et damnū. ¶ Ad aliud qd̓ obijcit̉. ꝙ dolor ē ex fide ⁊cͣDicēdū ꝙ ē ex fide imꝑante et hoc ꝓut ē affectio vel motus et a penitētia eliciēte. ꝓut aūt ē eēntialiter ip̄a penitētia: nō ē ex fide neqꝫ ex penitētia: ſꝫ a deo ꝑ infuſionem.Uerūtamē vtroqꝫ mō ē a deo. vt a primo efficiēte. Undeaug. de fide ad petrū. Firmiſſime tene et nō dubites. neminē hic poſſe hoīm penitētiā age̓. niſi quē deꝰ illuminauerit: et gratuita miſeratōe ꝯuerterit. Apl̓s eī dicit. Neforte det illis deus pnīam ad cognoſcēdum veritateꝫ: etreſipiſcāt a laqueis dyaboli. ¶ Ad illd̓ qd̓ dicit aug. ſuꝑillud. Dixi cōfitebor. quia magna dei pietas ē ꝙ ad ſolāꝓmiſſionē peccata dimittit. Dicēdū ꝙ loquit̉ de ꝓmiſſion ꝯfitēdi cū ꝯtritōne in actu. et intelligit̉ de ꝓmiſſionecordis. vn̄ ibidē votū ꝓ oꝑatōe iudicat̉. Et ibidē ẜm aliālitterā ꝓnūciabo. glo. ꝓnūciare nō ē ore: ſed corde. Sedquō hoc intelligit̉ p̄exiſtēte ꝯtritōe in actu: cū in ꝯtritōedimittit̉ culpa? Reſpōſio. quādo peccat offendit deuꝫ ⁊eccl̓iam. In cōtritōe recōciliat̉ deo. in cōfeſſione eccleſievtraqꝫ tn̄ ē offenſa dei quia offenſa ſponſe ē offenſa ſponſi. Quod igit̉ dr̄ ꝙ deus peccata dimittit ad ꝓmiſſioneꝫſiue ad potū ꝯfeſſionis: intelligitur ꝙͣtum ad culpam inꝙͣtum offenderat eccl̓iam. Un̄ qn̄ ꝯtritōem ſequitur votum ꝯfitendi: ꝙͣtum ad deum remittit̉ offenſa dei ex cōmiſſo in eccl̓iaꝫ. ¶ Ad aliud qd̓ obijcitur. ꝙ gratia ē cauſa ſenſus vulnerū et ita ꝓcedit. Un̄ ſi ꝯtingeret aliquedecedere obtenta gratia: ſaluaretur ſine dolore. Dicēdūꝙ ſi gratia p̄cedat prioritate nature: nō tn̄ prioritate tēporis. Ꝙ tꝑe p̄cedit videt̉ ſic. Gratia infundit̉ in inſtanti: dolor nō exit in eē niſi in tꝑe. igitur gr̄a tꝑe p̄cedit dolorē. quia inter inſtās infuſionis gr̄e et tp̄us doloris neceſſe ē eē tp̄us. gͦ ſi quis decederet in tꝑe qd̓ p̄cedit dolorem:obtenta gratia ſaluaretur vt ſupra. Reſpōſio ſine p̄iudicio. ꝙ in penitente mediāte gratia gratiſdata: elicit liberū arbitriū motū doloris de peccato. quo de ꝯgruo mertur gr̄am gratūfacientē. Un̄ adueniente gr̄a gratum faciente: attritio fit ꝯtritio ẜm opinionē hoc pouentiū. Et hͨvidetur ex glo. illa diſcretio ē ⁊cͣ. Unde dico ꝙ ī penitentia p̄cedit gr̄a gratiſdata quā aliquis ſentit vulnera pecatorum. Quod videt̉ ibi. diſcreto ē in penitentia que timorē dei ⁊cͣ. et ſubſequit̉ gratiā gratūfaciēs quā ſentiēsdolorē querit medicū. Quod videtur ibi. Gratia ē ꝙ ſentit: ſentiēs querit medicū. ⁊ ita nūꝙͣ gr̄a gratūfaciēs p̄odit tꝑe doloreꝫ penitētie .i. nolle peccare. ¶ Ad hoqueritur. quare in rōe ſupradicta ponitur dolor ettudo: cū idem fuit. Reſpōſio. ꝙ ſicut penitētia dicit̉ gr̄oinꝙͣtum aīam gratificat: virtus inꝙͣtum mouet ad oꝑaſimiliter requiritur duplex dolor ſiue dolor dupliciter ſehabens .ſ. vt ē affectio anime: et vt excitat ad opus. ⁊ hocnotatur ꝑ hoc ꝙ dr̄. dolor cordis et amaritudo aīe. Corem̄ eſt primū organoꝝ. Unde per cor ſignificatur animavt eſt operatiuā ſiue motiua. Anima dicitur inqͣtū animat .i. viuificat corpus. Notatur igitur duplex dolor habendus in ratōne. vt .ſ. eſt afficiens anīam ꝓ cōmiſſis: etille debet eſſe maximus. propter quod dicitur amariturdo. et vt eſt excitatus ad oꝑandum. id eſt ad vindictā offenſe. vel ſaltem ad declinandum penitenda. ⁊ ille dr̄ dolor ſimpliciter qui dicitur eſſe cordis.Conſequenter queᵐ. §. iij.ritur de diffinitione aug. de eccleſiaſticis dogmatibꝰ. Etqueritur primo de prima parte diffinitionis. Secundde ſecunda. diffinitio autē eſt hec. Penitentia vera eſt penitenda nō admittere: et admiſſa deflere. ¶ Cōtra hancdiffinitōnem obijcitur ſic. aut hec diffinitio ꝯuenit penitētie virtuti. aut penitentie ſacramento. Non penitentievirtuti: quod patet. quia hec ē differentia inter gratiamſacramentalem et virtutem ſiue gratiam in virtutibus.ꝙ virtus ſiue gratia in virtutibus ꝓprie attenditur in efficacia oꝑandi et expediēdi habentem oꝑando ad finemſuum. Unde aug. iiij. de ciui. dei. Uirtus ē ars bene recteqꝫ openandi. Gratia in ſacramentis attenditur in efficacia curandi. Unde ſacramenta dicuntur vaſa medicinalia. ⁊ maxime penitentia medicina dicitur ſicut dic̄ Iſido. Sed iſti actus qui ſunt penitenda nō admittere admiſſa deflere: ꝓprie ſunt actus medicinales. quia alterſcꝫ primus eſt medicīe p̄ſeruatiue: reliquus medicine cūratiue. igitur non ſunt actus penitentie virtutis nec penitentie ſacramenti. Quod ſic patet. partes penitentieſacramenti ſunt. cōtritio. cōfeſſio. ſatiſfactio. ſed aūt ſūtꝑtes integrales: aut ꝑtes ſubiectiue. Si integrales: ſedquod cōuenit parti integrali alicuius totius: nō ꝯuenit