Unde vult dice̓. ꝙ maioris eēt meriti ſi ſtetiſſet: ⁊ vtrūqꝫadeptus fuiſſet. dicit eī ſic. quod ſemel amittit̉ ampliunō recuꝑat̉ ip̄m. quia quicquid adiectuꝫ poſtea fuerit ꝓꝑticipatōe ꝑditi: non ē ip̄m ſed aliud ꝓ ip̄o. et plus vtiqꝫeēt ſi vtrūqꝫ eēt ſimul. hec hugo. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur.ꝙ nō reꝑat defectus ex enumeratōne naturaliū ſicut necbaptiſma quod ē maioris efficacie. dd̓m ꝙ non quelibetpenitētia reuocat omnes defectus ⁊cͣ. ſed vt tactu ē que ēcōtinuata ſufficienter: et reatum ſoluit. et naturalia diuturno exercitio ⁊ labore virtutum reꝑat. Unde tali penitentia reꝑantur naturalia. ¶ Ad hoc quod queritur. vtꝝdicitur reuocare omnes defectus ad ꝑfectum inꝙͣtum eſtvirtus oꝑans. aut inꝙͣtum ē gratia infuſa ⁊cͣ. Gicendūꝙ inꝙͣtum ē virtus oꝑans. cōtinuatio em̄ ſui in oꝑandoiſtā reuocatōem oꝑatur. Uel dd̓m ꝙ inqͣtum eſt gratiainfuſa: reꝑat defectum ſpoliatōnis gratuitoꝝ. inqͣtū virtus ſufficienter oꝑans: reꝑat defectus vulneratōis naturalium. ¶ Ad illud igitur qd̓ obijcit̉ ꝙ in multis manetinhabilitas ad oꝑa bonoꝝ ⁊ ꝓnitas ad malū etiam vſqꝫad mortem: ⁊ diutius maneret ſi diutius viuerēt. Dicendū ꝙ iſti defectus in caſu tali remanēt. quia nō ſufficienter cōtinuatū ē exercitiū penitentie. quia penitens decedit ante ꝯſumatā reuocatōem. vt aūt tactum ē hec ē ratōpenitētie ſufficienter cōtinuate ⁊ ꝯſumate. ¶ Ad alid̓ qd̓obijcitur. ꝙ vnaqueqꝫ virtus reꝑat tollēdo defectum quioritur ex vicio ſibi cōtrario. Dicēdum ꝙ ſicut tactū ē ſupra. cū penitentia ſunt omnes alie virtutes mouētes adfines ſuos in penitētia. vnaqueqꝫ em̄ virtus libertatē habet mouendi actus ſuos ad finem ſuū aſſequēdum in penitentia. Uerūtamē et ſi ſic moneāt. tn̄ magis aſcribēdaē reuocatio iſta penitentie ꝙͣ alij vel alijs virtutibus. ꝗamagis ꝓprie ē intentionis penitentie reꝑare et reuocaredefectus ad ꝑfectum ꝙͣ aliarū virtutū. quia aliarū intētio eſt ꝑficere. penitētie defectus reꝑare ⁊ lapſum reſtituere et morbū curare. ⁊ hmōi alia facere que ſonāt in reuocatōem defectuū. Unde penitētia medicina dr̄. UndeIſido. de trini. Penitētia ē medicamētum vulneris. EtCaẜ. de aīa. xj. c. tūc felicior cū fleuerit. tūc celſior cuꝫ ſeꝓſtrauerit ⁊ lacrimis reꝑat qd̓ gaudendo ꝑdiderat. hecCaſſ. Un̄ ꝓprie ē ip̄ius penitētie curare ⁊ reꝑare ⁊ hmōivt dictū ē. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ in ſano corꝑaliter illa que ꝯſeruāt in ſanitate reꝑant lapſum et curāt. Dicēdum ꝙ nō eſt ſimile de morbo corꝑali et ſpirituali. quiamorbus ſpiritualis potius mors ē ꝙͣ morbus. Unde ſic̄in morte corꝑali deſtitute ſunt virtutes naturales omnino: ſic ē in morbo ſpirituali ꝙ virtutes gratuite omninodeſtruunt̉ et ꝑimūtur. Unde neqꝫ hinc neqꝫ illinc oꝑant̉ad reꝑatōem. Preterea. ſi morbus anime qui eſt peccatidebet morbo corꝑali comꝑari: comꝑabitur morbo letaliqui nullo mō curatur naturalibus virtutibus quibꝰ cōſeruabatur ſanitas. quia qn̄qꝫ vehementer ē natura deſtituta: ita ꝙ omnino ſuccūbit quātum ē de ſe violentia cōtrarij. ſicut quādo morbus ē letalis. niſi iuuetur ⁊ roboretur aliquo modo beneficio medicine: nūqͣ poteris expellere morbuꝫ. vn̄ plus requiritur ad reꝑatōem ſanitatis ꝙͣ ad cōſeruatōem. ſimiliter ē in reꝑatōe ſpūali ꝓpterquod neceſſaria ē penitētia: que vices gerit medicine vttactū ē. ¶ Ad id quod obijcitur. ꝙ miles incurrēs vulnꝰin bello cōtra dn̄m ſuum ex quo oritur cicatrix ⁊cͣ. Dicēdū ꝙ hic nō eſt ſic. ⁊ hoc ē ex habundantia diuine bonitatis: qua etiā ip̄a mala electis ſuis cedunt in bonuꝫ. Ro.viij. diligētibꝰ deū oīa cooꝑant̉ ī bonū his qui ẜm ꝓpoſitum ⁊cͣ. Preterea. ex plenitudine bonitatis eius ē ꝙ totū hominē ſanat et ꝙͣtuꝫ ad defectus corꝑis et aīe. Aug.mone locutus ēli. de peni. Laudatus ē dn̄s: qm̄ eiecto demutus Luce. xj. nūqͣ aliquē ſanauit quē om̄ino nō liberauit. totū hoīem ſanauit ī ſabbato Ioh̓. vij. quia ⁊ corpus ab infirmitate et aīam a cōtagione. hec aug. dn̄s igꝫex ſuꝑhabundāti bonitate ⁊ vulnꝰ curat: ⁊ cicatricē vulneris nō relinquit. ¶ Ad hoc qd̓ obijcitur ꝙ penitētia nōreparatur defectus quem incurrunt virgines ex amiſſione virginitatis. quia dn̄s non pōt hmōi defectū reꝑareDicēdū ꝙ reꝑatio ꝑ pnīam ē ſpūalium defectuuꝫ nō corporaliū. vn̄ in amiſſione virginitatis duplicē incurruntamittētes defectū .ſ. corruptōis aīe et carnis. illius que ēaīe fit reꝑatio ꝑ pnīam: illius aūt que carnis ē nequaꝙͣ¶ Ad illud qd̓ dicit hiero. Cum omnia poſſit deus: virginē ſuſcitare nō pōt. Reſpōdet hugo dicēs ſic. hieronimus ſuꝑ hunc locū virgo iſrl̓ cecidit. nō adijciet vltra vtreſurgat Amos. v. quedā verba ambigua expoſuit. Auteī quia cū deus omnia poſſit. de corrupta non pōt facereincorruptam: tamē ſi de corruptōe carnis intelligit̉ hocſtultū ē ſic ſentire. ꝙ homo carnē ſuam viciare poſſit: deus ſanare nō poſſit. Si de corruptōe cordis intelligituret hoc ſimiliter ſtultum ē dicere. ꝙ homo peccare poſſit:⁊ deus iuſtificare nō poſſit. ⁊ tantū iuſtificare quātū illepeccare. Si aūt idcirco illud nō poſſe dr̄ deꝰ. quia factūeſt. et quod factum eſt non factum eſſe non poteſt. quiaquod verum eſt: falſum eſſe non poteſt: et idcirco nonpōt. quia cōtra veritatem nō pōt. Quia ſi cōtra veritatēpoſſet: cōtra ſeip̄m poſſet qui veritas ē. Pondus habꝫ hͦdictum magis ꝙͣ ſi diceretur d̓ alio quolibet quod factūē: et iā nō factuꝫ eſſe nō poteſt. hec hugo. Ꝙ autem dicithiero .ſ. ꝙ deus nō pōt virginē ſuſcitare. hoc nō dixit qꝛlapſum virgineū nō poteſt reꝑare: ſed quia nō poteſt facere quin fuerit corrupta. pōt tamē facere ꝙ modo corrupta nō ſit. quia integritatē aīe et corporis reꝑare pōt. qd̓aūt p̄teritū ē nō pōt facere nō fuiſſe p̄teritū. quia cum ſitveritas: veritati cōtraire nō poteſt. ¶ Si adhuc obijceretur. ꝙ nūꝙͣ penitentia reꝑat defectū queꝫ incurrit peccator ex interruptōe tꝑis amiſſi per pct̄m. Peccator eī ẜmhiero. nō habebit ſtolam quā habebat innocens ex hocꝙ ꝯtinuauit vitā ſuā ſemꝑ in bono. dicit eī in glo. ſuꝑ illud amos. v. nō adijciet̉ vt r̄ſurgat. ſemel oberrās ⁊ ſi reportet̉ humeris pij paſtoris: nō habet eandē gl̓iam cū illo qui nūꝙͣ oberrauit. Ille em̄ pōt rn̄dere ꝓ qualibet ꝑticula tꝑis. qd̓ nō poteſt peccator. Dicēdum ꝙ reꝑare defectus pōt aliquis dupliciter. videlicet reſtituendo illudquod amiſſum ē in eodem ẜm ſpeciem: vl̓ recōpenſandoomnino ꝑ aliud. verbigratia. iſte habebat quādam caſtitatem innatam quā amiſit frequētia peccati carnis. ⁊ factꝰ ē quaſi incōtinēs. hāc caſtitatē ꝯtingit reꝑare ꝑ ꝑfectā⁊ diuturnā penitentiā. Itē gl̓iaꝫ teſtimonij cōſcientie ſueamiſit ex lapſu in peccatum. et etiā ſi peniteat: damnabitur in remuneratione gl̓ie ꝑpetue ex caſu iſto. quia nongloriabitur ex hoc ꝙ nō offendit ſuum creatoreꝫ. neqꝫ exhoc ꝙ ſine interruptōe adheſit creatori ſuo. vt pꝫ ex verbis hiero. Si tn̄ ꝯuerſus ad deum vehemētiſſime doleatde offenſa dei. ⁊ ſeipſum puniat pena acerbiſſima: ⁊ multum humiliet ſe. et in his ⁊ in alijs oꝑbꝰ penitētie vitaꝫꝑfectam agat. et ꝙͣtum ad ſtatum vite ⁊ etiam ſtatū gl̓iequātum amiſit ex lapſu ab innocētia: exercitio ī p̄dictispoterit recuꝑare. Un̄ ſic ꝑfecta penitētia recuꝑat in latitudine quod ꝑditum fuit in longitudine. ⁊ ſic vera penitētia defectus omnes reducit ad ꝑfectū. vel recōpenſatōein ſimili vel diſſimili.Conſequenter queᵐ. §. ij.ritur de diffinitōe ambroſij. Penitentia vera ē dolor cordis et amaritudo anime ꝓ malis que quilibet commiQueritur de hac diffinitōne et videtur ꝙ dolor nō ſit eſſentialis penitētie ſic. Dama. diffinit ſic. Penitentia eſtab eo quod eſt preter naturam: ad id quod eſt ẜm naturā reuerſio. hic nihil tangitur de dolore: nihilominus iudicatur eē penitētie. gͦ dolor non eſt eēntiale penitentie.¶ Item aug. xiiij. li. de ciui. de i. xv. c. diſtinguit dupliceꝫdolorem .ſ. carnis et mentis. Dicit em̄ dolor mentis tm̄ ēoffenſio anime. dolor ex carne ē quedam ab eius paſſioodiſſenſio. ſicut anime dolor qui triſticia nūcupat̉ eſt diſſenſio ab his rebus que nobis nolētibus acciderūt. hecaug. Sed penitentia nec ē dolor carnis nec mentis. ꝙ nōcarnis patet: quia dolor ille ē diſſenſio a paſſionibꝰ car-