cōſentiētis. hac diffinitōne inſinuat̉ effectꝰ virtutis inqͣꝫtum cōformat ſiue equat vitā oīno iudicio rōnis. Uirtꝰem̄ equat vitā vt oīno ſit cōſona rōni. nō dico cōſona: ſꝫoīno cōſona. qd̓ ſignificat̉ cum dicit̉ vndiqꝫ rōni cōſentientis. ſcꝫ et in oꝑando bonū: et in declinādo a malo. ẜmhanc ꝯſonantiā duplicē virtus equat vitā rōni. et inqͣtūhmōi dicit̉ equalitas vite vndiqꝫ rōni ꝯſentiētis. Et ſiccōmuniꝰ ſumitur virtus cōpleriue: qꝛ vi mouet liberuꝫarbitriū in ſummū bonum oꝑando bonū et vt eſt ꝯſonarōni declinādo a malo. Preterea. virtus ſiue ratio v̓tutis qn̄ꝫ reſpicit duplex bonū ſiue quaſi duplex. qn̄ꝫ vnicum. duplex ſiue qͣſi duplex: ſcꝫ ſubiectū ſiue materiamet finem. ſic̄ eſt de virtutibꝰ theologicis. Unicū: ſicut eſtde quibuſdā cardinalibꝰ ſic̄ temꝑantia que eſt in malisdeclinādis que ſunt carni delectabilia. ſed om̄is virtusgratuita reſpicit bonū ſicut finē. ẜm qd̓ aug. diffinit virtutem in li. ſolilo. ſic. Uirtꝰ eſt recta ratio ꝑueniēdi in finem. Et ph̓us in li. de celo et mūdo. Uirtus ē diſpoſitioꝑfecti ad debitū. Dicendū ē ergo ꝙ ꝓut virtus ſumiturꝓut ordinat liberū arbitriū ad oꝑandū bonum ⁊ ad declinandū a malo: et hoc eſt reſpiciēdo bonū nō vt materiam vel obiectū ſed vt finem: penitētia dicit̉ virtus. hecaūt inueniūtur cōuenire penitētie in diuerſis rōnibꝰ deea aſſignatis. Diffinit̉ em̄ ſic. iiij. ſent̉. di. xiiij. Penitētiaeſt mala p̄terita plangere et plāgenda iterū nō cōmitte̓.Per hoc ꝙ dicitur mala preterita plangere: notat̉ oꝑatio boni. ꝑ aliud declinatio mali. Item diffinitur ſic abaug. li. de penitētia. Penitētia eſt quedā dolētis vīdictapuniēs in ſe qd̓ dolet cōmiſiſſe. Per hoc ꝙ dicit quedaꝫdolentis vindicta. inſinuat̉ vt eſt mouēs liberū arbitriūad oꝑandum bonū. ſcꝫ ad exequendū opus iuſticie que īvindicta exprimit̉. Per hͦ ꝙ dicit̉ puniēs in ſe: notaturopus iuſticie in punitōne delicti ꝓprij. ꝑ hoc ꝙ dicitur ꝙdolet cōmiſiſſe: notat̉ reſpectus ad finē. Ex hoc em̄ eſt dolor penitētis principaliter: qꝛ peccando offendit creatorem ſuū. Dicendū eſt igit̉ ſumēdo virtutem cōmuniter.nō ſolum inꝙͣtum eſt dirigens in finē oꝑando bonuꝫ: ſꝫet declinādo a malo: ſic penitētia virtus ē. hec em̄ in penitentia reꝑiūtur ſcꝫ oꝑatio boni in vindicta ꝓprie neꝗcie quod eſt opus iuſticie. et declinatio mali. et in cōſiderando ſummuꝫ bonum vt finem qd̓ ex dictis patere pt̄.¶ Ad hoc qd̓ obijcitur. ꝙ virtus ē bona qualitas mētisqua bene ⁊cͣ. dicendū ꝙ et hec ratio nō ꝯuenit penitentieinꝙͣtum em̄ eſt mouēs ad puniendū malū cōmiſſū: ē bona qualitas mētis: quia eſt habitꝰ iuſticie. Pret̓. illa bene viuit̉: quia eſt quedā equalitas ſiue rectitudo vite vteſt vindicta mali. Pret̓. nemo ea male vtit̉: qꝛ eius ratioeſt dirigere et ordīare in finē puniēdo malū cōmiſſū. Itēhac oꝑatur deus in nobis ſine nobis inꝙͣtum habitꝰ eſt:licet inꝙͣtum ſit motus vel actio ſit a nobis. Penitētiaaūt vno mō eſt mouēs liberū arbitriū ad puniendū malum qd̓ cōmiſit ꝓpter deum. Alio modo eſt motus ſiueactio punitōnis. Primo modo eſt a deo ſine nobis. Secundo a nobis cooꝑantibꝰ deo. vt em̄ dicit aug. qui creauit te ſine te: nō iuſtificabit te ſine te. Unde in penitentia qua iuſtificat̉ impius requirit̉ ꝙ penitens cooꝑeturgratie. ¶ Ad illud qd̓ deinde obijcitur. ꝙ non ſufficit adionam vitam cōmiſſa deflere ⁊cͣ. Dicendū ꝙ ſi nō ſufficit: nihilominꝰ quedam rectitudo et equalitas vite conſiſtit in hoc. Similiter prudentia nō ſufficit ad vitā gratuitam ſine iuſticia: nihilominꝰ virtus eſt. ¶ Ad aliudqd̓ obijcitur. ꝙ penitētia nō infundit̉ ꝑuulo ⁊cͣ. dicendūꝙ penitētia duo importat. habitum bonuꝫ quo informatur liberū arbitriū: et motum ad puniendū malum commiſſum. vnde habens penitentiā virtutem: habet habitum bonum mouentem ad actum puniendi. qui attenditur in affectione doloris et actu punitōnis. Dicendū eſtigitur ꝙ infundit̉ ꝑuulis inqͣtum eſt habitꝰ hmōi. quiagratia infuſa illis pt̄ mouere liberū arbitrium ad actūpenitēdi ſi ſe offerret opportunitas. Unde qd̓ dicitur ꝙpenitentia nō eſt in ꝑuulo. hoc eſt rōne actus vel motusprogredientis a virtute non quia nō habeant gratiaꝫ etvirtutem que mouerēt ad actum hmōi temꝑe congruo.¶ Ad hoc quod obijcitur. ꝙ om̄es virtutes erunt in patrio. dicendū ꝙ duo ſunt genera actuū in virtutibꝰ. quarūdam em̄ virtutum ſunt quidam actus ꝑfecti: et quidāimꝑfecti. ẜm actus imꝑfectos nō erūt in patria: ẜm actꝰꝑfectos erunt. Uerbigratia. aug. xiiij. de trini. poīt queſtionem Tullij que fuit. Utrū virtutes erūt in vita beatu. et opponit ꝙ non. ſic nec fortitudine egeremus nullopropoſito labore aut ꝑiculo. nec iuſticia: cum nihil eſſetquod appeteret̉ alieni. nec temꝑantia que regeret eas:quia nulle eſſent libidines. nec prudentia quidem egeremus: nullo defectu propoſito bonorū et maloꝝ. Et poſtdeterminat aug. ꝙ erunt ẜm alios actus dicens. ꝙ tuncerit iuſticie deo regenti ſubditū eſſe. De alijs tribꝰ dicitſic. fortaſſis prudētia ſine vllo ꝑiculo erroris. fortitudoſine moleſtia tolerandoꝝ: maloꝝ. temꝑantia ſine repugnatōne libidinū erunt in illa felicitate. vt prudentie ſitdeo nullū bonum p̄ponere vel equare: fortitudinis ei firmiſſime coherere: temꝑantie nullo defectu noxio delectari. Ex his patet ꝙ virtutes ẜm actus ꝓprios erūt inpatria. Quarūdam aūt virtutum ſunt actus ꝓprij imꝑfecti. ſed actus illaꝝ inqͣtum cōmunicant naturā ſui generis ſunt ꝑfecti. Uerbigratia ꝓprius actꝰ fidei eſt virtus enigmatica. Inꝙͣtum aūt fides cōmunicat naturaꝫſui generis: eſt viſus ſimpliciter. Actus igit̉ hmōi virtutum ꝓprij non erant in patria: ſed actus illaꝝ inꝙͣtumcōmunicant naturā ſui generis. Similiter dicendū eſt:de penitētia. Actus penitētie ꝓprius qui eſt penitere ſiue punire cōmiſſa: nō erit in patria. ſed actus illiꝰ inq̄tum cōmunicat naturam ſui generis ſcꝫ iuſticie. qui eſtſoluere debitum deo. Eo em̄ ꝙ peccauerūt electi in via ⁊gratia dei penituerūt: vberiores tenent̉ ſoluere gratiaꝝactōnes in patria vt ſoluent. Un̄ in psͣ. Ineternū nō obliuiſcar. glo. in vera terra ꝓmiſſionis erimus memoresvnde liberaſti et agemus gratias. Sic̄ em̄ in patria eſtiuſticie deo regenti ſubditum eē: ſic actus penitētie eritdeo regēti ſubditum eſſe. per ſolutōem actōnis gratiarūꝓ collatōne gratie ⁊ virtutis penitētie. Ul̓ poteſt dici ꝙhabitus ille ꝗ eſt in penitētia. ꝙͣtum eſt ad volenduꝫ qꝛiuſticie eſt: erit ī patria. dico qd̓ iuſticie eſt: ꝙͣtū ad punitōem peccatoꝝ. vnde et virtus penitētie ꝙͣtum ad hoc vl̓conſimilem actum erit in patria. Uel poteſt dici. ꝙ habitus ille gratuitꝰ quā penitens hic mouetur ad vindictam proprie iniquitatis. et ad dolendū de offenſa. erit īpatria ẜm eſſentiam habitus: nō ẜm aliquā inclinatōeꝫad actus dolendi vel vindicandi. ¶ Ad illud quod obijcitur. ꝙ om̄es virtutes erant in xp̄o. dicendum ꝙ intelligēdum eſt de virtutibꝰ que proprie ordinantur ad bonum.nō que dantur in remediū contra malum. qualis eſt penitentia. Uel poteſt dici. ꝙ virtus penitētie nō eſt genusvel ſpecies virtutis ꝑ ſe. ꝓut actus diſtinguit̉ ꝑ theologicas et cardinales. ſed vno mō habet reduci ad iuſticiam: alio mō ad aliam vel alias: quibꝰ elicit̉ actus penitentie vel imꝑatur. Unde dicendū ꝙ habitꝰ virtutū quibus eliciūt̉ actꝰ pnīe vel imꝑant̉ fuerūt in xp̄o. nō tn̄ ordinati erant ad hūc actū eliciendū vel imꝑandū. ¶ Sedad hͦ obijcit̉ ſic. ꝗ habet vnā virtutē habꝫ oēs ſꝫ differēterhabet virtutes ꝑuulus adultꝰ et xp̄c. Paruulus em̄ dicit̉ habere om̄es virtutes: quia habet gratiam quā tenetur om̄es virtutes. Adultus dicit̉ habere cm̄es v̓tutesquia habꝫ om̄ia genera virtutū diſtincta. ſcꝫ. fidē. ſpemcaritatē ⁊cͣ. Criſtus dicebatur habere om̄es v̓tutes: qꝛhabuit vniuerſaliter vſus oīm virtutum ſimul cū ipſis.Unde xp̄c nō ſolum habuit plenitudīem virtutum ꝙͣtad genera: ſꝫ et ꝙͣtū ad vſus earū. Igit̉ ſi habuit virtipenitentie: habuit vſum eius qui eſt cōmiſſa flere. ¶ Adquod dicenduꝫ. ꝙ reuera habuit vſus omniū virtutumqui nō importabant aliquaꝫ ꝑfectōem. vnde ſic̄ xp̄c licethaberet om̄es virtutes et vſum oīm virtutū. nō habuitfidem rōe viſionis enigmatice: ſimiliter nō habuit peni