Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioin ip̄o. Ad illud qd̓ querit̉. vtrū idem redeat ⁊cͣ. dico idem ẜm numerū. Nec obſtat qd̓ obijcit̉ qꝛ decetbonitatē diuīam. qꝛ hoc falſum ē: tum qꝛ dico materiam ꝑfectā formā corꝑis xp̄i rurſus ꝑfici forma paīs qd̓falſe ſupponit illa: ſed ſolū deus illū panem ad aliquem actum nobiliorē ad tēpus mutauit: ꝓpter aliqueꝫfinem vtilitatē. quo fine obtento iam fruſtra eēt niſi rediret. ideo ſicut boītatem ſuā decuit facere vt tranſiretaſic decuit facere vt redeat. Ad illud quod obijcitur. oꝓpter ꝓprietates oportet ſubſtantiaꝫ redire. dicendi ꝓpter ꝓprietates ſenſuū immutatiuas: qꝛ he ſuntꝓprie accidentiū. et ꝙͣdiu ille manēt: manet et ſacramentum. et ideo redit ꝓpter illas ſubſtātia panis. ſed redit ꝓpter ꝓprietatem et efficaciam cibandi et cōuertēdiin alimentū vel in aliquā aliam ſubſtantiā vtpote vermēvel cinerē. Unde anteꝙͣ generet̉ aliqd̓ hoꝝ ſiue res alicꝰalterius nature. vtpote humor vel cinis oportet intelligere panem rediſſe qui poſſit cōuerti in illū. Non em̄ pt̄corpus xp̄i in illa cōuerti. nec illa generari ꝙͣdiu eſt ibicorpus xp̄i. ideo oportet corpus xp̄i ibi deſinat: vtilla valeant in eſſe ꝑduci. ſed corpus xp̄i ſic̄ incepitibi niſi pane trāſeunte: ſic deſinit ibi eſſe niſi pane redeunte. et ideo ſemꝑ om̄es trāſmutatōnes ſubſtantialesꝯſequētes ad ſacramētum: neceſſario ſubſequūtur reditum ſubſtātie panis. Et hoc manifeſtū eſt vltimū. hecaūt dicta ſunt in p̄iudicādo ſi dn̄s alid̓ reuelauerit.oportet em̄ ī his ſobrie incedere vbi ſecretū fidei latet.ſuꝑegrediūtur ingeniū hūanum et om̄em inꝗſitōem.Queſtio. liiij. de penitētianꝙͣtum eſt virtus quid ſit.Eterminato de ſacramēto euchariſtie ſequit̉ de penitētiaEt primo inꝙͣtum ē virtus. Secūdo inꝙͣtum eſt gratia. Tercio inqͣtū ē ſacramentū. De penitētia virtute querunt̉hec. Primo de penitētia ꝙͣtum ad eēntiam. Secūdo ꝙͣtum ad ſubiectu. Tercio ꝙͣtum ad ordinē. Quarto ꝙͣtūad effectum.Nlembrum primumIrca primū primo querit̉ quid ſit penitentia re. Secūdo quid ſit diffinitōne ſiue notificatione. Circa quidditatē realem ip̄iꝰpenitētie. Primo querit̉ vtruꝫ ſit virtus.Secūdo vtruꝫ ſit virtꝰ generalis vel ſpecialis. Terciovtrū penitentia ſit virtus theologica. Quarto queriturvtrum penitētia ſit virtus cardinalis.Articulus primusUeritur ergo primo. vtrū penitētia ſit virtꝰvel. ſic: videt̉ Math̓. iij. Penitentiā agite. glo. Penitētia virtus eſt. penitentiamꝑimere veterē hoīem et vicia odire. Sed vetus ꝑimitur virtute. Nam vetus homo ē habitus peccatoꝝ. ſicutdicit glo. Col̓. iij. Eruite veterem homīem. habitus em̄peccatoꝝ et vicium ꝓprie virtutem deſtruit̉. It̄ glo.ibidē. Penitētie virtus timore cōcipit̉ .i. virtus que ē penitētia. ſic intelligit̉ patꝫ ex illo verbo yſa. xxvj. a facie tua dn̄e. Alia lr̄a. A timore tuo dn̄e cōcepimꝰ ꝑturimus et peperimꝰ ſpiritū ſalutis. loquit̉ de penitētiaque dolorē habet ſicut ꝑturiens. Item virtus eſt circabonum et difficile. et talis eſt penitētia. Item penitentia diffinitur ſic. iiij. ſenten. Penitētia ē virtus vel gratia. quia cōmiſſa mala cum emendatōis ꝓpoſito plangimus et odimus. Item gratia dicit̉ differre a virtute īhoc. aīam gratificat .i. deo gratam facit: mouensaīam ſiue potentiaꝫ anime ad hunc vel illum actū inꝙͣtum hmōi. virtus v̓o mouet ip̄as ad hunc et illū actum.ſed penitētia plangimꝰ cōmiſſa mala et odimus: igit̉ peliiij.nitentia eſt mos ip̄am potentiā aīme ad actū virtutis. igitur eſt virtus. Item penitere ē opus meritoriū:ergo eſt opus virtutis. ſed opuspenitētie ē habitꝰ: igỉpenitētia habitꝰ eſt virtus. Item math̓. v. dicit glo. heſingule beatitudīes vt impleant̉ poſtulant ſuffragiū. vij.donoꝝ. ſed luctus eſt beatitudo patrie igit̉ vie. ſꝫ beatitudo vie virtus eſt. ſed vt vult glo. luctus ſumit̉ ibiluctu peccatis qui penitētie eſt. Unde glo. Beati quilugent. Reſtat poſt p̄dictam ruinarū colluuionē luctupurgare. igit̉ penitētia eſt virtus. Item penitētia merita mortificata peccatū p̄cedens viuificat. que viuificata merito augent̉ penitentis. igit̉ penitentia eſt cauſameritorū. ſed nihil ē cauſa meritorū niſi luctꝰ: ergo ⁊cͣ. Contra. vt dicit aug. Uirtus eſt bona qualitas mētisqua bene viuit̉. qua nemo male vtit̉. quā deus in nobisſine nobis oꝑatur. hec ratio cōuenit penitētie. em̄bene vinitur penitētia. em̄ ſufficit ad vitam bonāmiſſa flere et flenda cōmittere. dolere em̄ de malismiſſis et mala cōmittere ſufficit ad vitam bonā:īmo requiritur exerciciū in oꝑibus. Preterea. hec ꝑsdiffinitōnis qua deus oꝑatur in nobis ſine nobisuenit penitētie. vt em̄ dicit Aug. Qui creauit te ſine te: iuſtificabit te ſine te. iuſtificatur at̄ peccator penitentia. Item om̄s virtutes infūdunt̉ ꝑuulo. penitētiaigit̉ ⁊cͣ. Item om̄es virtutes ẜm aliqͦs actus erūt ī patria. penitētia aūt ẜm nullū. Item om̄es virtutes erātin xp̄o. penitētia: ergo ⁊cͣ. Item tria ſunt in aīma.potētia. paſſio. habitus. aliud aūt eſt habitꝰ: aliud paſſio. ſed penitētia eſt paſſio quia eſt afflictio quedaꝫ. Un̄ambro. in ſermōe. xl. Ecce nūc tempꝰ acceptabile. dicit.penitētia eſt dolor cordis et amaritudo aīme malisquilibet cōmiſit. virtus ē habitus: igit̉ ⁊cͣ. Item nullavirtus eſt in p̄cepto. penitētia eſt in precepto. Math̓. iij.Penitentiam agite. Mar. j. penitemī et credite euāgelio. Item nullū ſacramentū eſt virtus. qꝛ ſacramentūeſt viſibilis forma īuiſibilis gratie. virtus ē viſibilisforma inuiſibilis gratie: īmo inuiſibilis gratia. Itemnulla actio virtus ē. penitētia eſt actus. quia ē mala preterita plangere et flenda cōmittere. virtus em̄ quā litas eſt. Dicit em̄ aug. eſt bona qualitas mētis. Iteꝫſciētia ſe habet ad verum vt virtus ad bonum. ſꝫ cuiuſlibet ſciētie materia vel obiectum eſt verum: igit̉ cuiuſlibet virtutis materia vel obiectuꝫ eſt bonum. igit̉ virtus eſt niſi cuius materia vel obiectum ſit bonū. ſed penitentia habet materiā vel obiectū bonum: qꝛ cōmiſſūp̄teritum. igitur eſt virtus. Reſponſio. circa hancqueſtionē diuerſi diuerſa ſentiunt. Quidā em̄ ponebant penitētia eſt virtus ſed actus virtutis. qd̓ videtur. qꝛ ſi eſſet actus et habitꝰ: tunc haberet̉ penitētia niſi a penitente actu. Alij ponebant eſt virtus ſed ꝓprie ſumēdo virtutem. ſed nomine extenſo. quia virtus ꝓprie eſt in dirigendo ad bonum. penitentia aūt reuocat a malo. Sed nec hoc videtur ſufficienter dictū: qꝛpenitētia dirigit in bonū et reuocat a malo. vnde ꝓprievirtus dicēda eſt. Ad cuiꝰ euidentiā nota. v̓tus vnomodo ſumit̉. vt ē dirigēs et mouēs ip̄m liberū arbitriū īſummū bonū mediāte oꝑe meritorio. Et ſic diffinit̉ ab.iiij. li. de ciui. dei: ſic. Uirtus ē ars bene recteqꝫ opādi. Dicit̉ aūt ars bene oꝑandi inꝙͣtum dirigit opꝰ oꝑātis in ſuū oꝑatiuū optimuꝫ ſiue finem. bonum em̄ dicitconditionē finis. Dicit̉ aūt ars recte oꝑandi inqͣtū dirigit ip̄m opus in quadā rectitudine inter principiū et finem. qd̓ accidit qn̄ ſummū bonum ē principiū oꝑis et finis. ẜm dicit̉ Apoc̄. j. Ego ſum alpha et o principiuꝫet finis. Dicit̉ igit̉ virtus ars bene oꝑandi inꝙͣtum ordinat opus in finem. recte oꝑandi inꝙͣtum ordinat ita deuiet a medio. et ſic ſtricte ſumitur virtus. Alio dicit̉ virtus vt eſt dirigēs ip̄am aīam ſiue liberū arbitriū in ſummū bonū. ſolum oꝑando bonum: ſed etdeclinādo a malo. Et ſic diffinitur ab aug. in li. de quātitate aīme ſic. Uirtus eſt equalitas vite vndiqꝫ rationi