Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioquodāmodo muducit ad intelligendū multa in re interiori que ſunt ſupra intellectū. Item alia eſt ꝯueniētia cibi cum cibando. Cibus in hoc ſacramento ſumendus eſt verum corpus xp̄i .ſ. glorificatū. ad qd̓ eſt conuenientia ex ꝑte ſpūs noſtri. vnde ad hoc ſumat̉ in cibum requirit̉ mediū: ſicut ad hoc vniatur ſpūs carne requirit̉ mediū inter ſpiritū carnem .ſ. ſpūs vitalis.Ad hoc igit̉ cibus iſte veniat in cibum ſpūs: requirit̉mediū quod eſt fides caritas. fides aūt vnit intellectuꝫcum credito: caritas cum delicto. Fides aūt eſt mediumin ſacramentali ſumptōe: caritas aūt eſt mediū in ſpūali. ſꝫ fides eſt mediū niſi in abſtrahendo intellectum aꝓpria ratione ſcꝫ a rōne fantaſtica. neqꝫ caritas niſi abſtrahendo voluntatē a voluntate ꝓpria .ſ. carnali. ſpiritꝰauteꝫ non ſumit̉ niſi abſtractus a carne. ſicut oꝑtet ineo qui cibat ſit abſtractus: ſic neceſſe eſt fiat abſtractio ex parte cibi. vt ſcꝫ illud qd̓ ē cibus corꝑalis ſubtrahatur. vt ſcꝫ ſit ibi cibus ẜꝫ iudiciū intellectus fantaſtici: neqꝫ ẜm volūtatē carnaleꝫ. ꝓpter qd̓ neceſſe ē vt ſubſpecie ſeꝑata a cibo carnali: ſumatur cibus iſte ē ip̄iusſpūs abſtracti ſic a carne. Alia ratio eſt completa ordīatio diuinaꝝ oꝑationum in hoc ſacramēto qd̓ eſt ſacͣmentum ſacramentoꝝ. In pane aūt ante tranſſubſtantiatōꝫeſt reꝑire corpus corruptibile accn̄tia naturaliter inherentia. virtute aūt diuina corpus corruptibile tranſmutatur in corpus ſpūale incorruptibile: qd̓ eſt vltimus gradus aſcenſiōis ex ꝑte corꝑis. vt igit̉ eēt completa ordinatio diuinaꝝ oꝑationum. illa que erant in alio naturam ſcꝫ accn̄tia: virtute diuina ſtabiliunt̉ in re ſine aliqͦſubiecto: qd̓ eſt vltimus gradus aſcenſionis ex ꝑte accn̄tiū. vtraqꝫ .n. operatio ponit vltimū graduꝫ aſcenſiōis. Ad aliud qd̓ primo obijcit̉ contra hoc. apparētia ſiue exiſtentia eſt cauſa erroris ⁊cͣ. Dicendū hoc eēt verum ſi hoc ſacramentū fieret indiciū ẜm ſenſuꝫ ſiue intellectum fantaſticū: ẜm intellectū eleuatum fideꝫ. ſꝫhic eſt ſic. Ad aliud qd̓ obijcit̉. ex ꝑte verbigrueret ⁊cͣ. Dicendū hoc eſt veꝝ: quia verbo veritatisdata eſt virtus tranſſubſtantiādi ip̄ꝫ elementū. Pret̉. an̄ꝯuerſioneꝫ elementi cōueniret ex ꝑte elemēti eēt apparētia ſiue exn̄tia ſicut nec ex ꝑte verbi. ꝙͣtū ad currit ſimilitudo. Ad vltimū dd̓m. cuilibet nature competit obedire ſuo creatori. illud eſt maxime nature conueniens qd̓ ſibi eſt indituꝫ a creatore. vnde eiſi alicui nature aliqua ꝓprietas conuenit. ſi illa inferat̉ a creatore bn̄ conuenit. ita eſt in ꝓpoſito.Nembrū ſecūdūOnſequēter querit̉ de oꝑatione. Et primode oꝑatione immutatōis. Scd̓o. de oꝑatōerefectōnis. Tercio. de oꝑatōne ꝯuerſiōis.Quarto. de oꝑatione trāſmutatōis.Articulus primꝰIirca primū querunt̉ duo. Primū eſt. ſi ſpēshmōi immutāt ſenſuꝫ. Secundū. dato ſic:vtꝝ hoc faciāt naturalit̓ vel miraculoſe.Circa primū proce .§. j.ditur ſic. Subiectū qualitatū ſenſibiliū immutat inꝙͣtuꝫ eſt ſubſtantia: ſꝫ quia informatū hmōi qualitatibus. primo ſe conuenit ip̄is qualitatibꝰ immutare ſenſum. ſꝫ in illis ſpeciebus ſunt qualitates ſenſibiles: quiacolor odor ſapor. immutāt. Item immutant ſenſum euidenter apparet in vſu eoꝝ. Cōtra. ſpēs aliquavt albedo abſtracta a materia: abſtracta eſt a conditōibꝰẜm quas eſt hic nūc. a materia enī eſt indiuiduatio reia qua hꝫ hic nūc. abſtractōne facta accn̄tis a materia: abſtrahit̉ a conditionibꝰ iſtis. Si nihil immutatniſi ẜm eſt hic nūc: quia requirit̉ pn̄tia immutantisreſpectu ſenſus: relinquit̉ hec accn̄tia immutāt cuꝫſint ſeꝑata a materia. Item lꝫ tactus ſit ſenſus quidaꝫꝑticularis: nihilopprehenſione ſenſibiliseſt quodālodo fit quidāctus. ſꝫ tactus ē niſi exiſtētiū ī materia veliec ſenſus aliꝗs neqꝫ immutatio aliquaꝑant̉ immutādo ſenſum ſiue ſenſitiuūiſu abſtrahit̉. Ad pri ꝯtra hoc obiectū. dictō intellectus quaabſtrahitur ſpēs a materihit a conditōnibꝰ queſunt hic nūc: tn̄ ſemꝑ actio que eſt haꝝ ſpecieꝝ. licꝫenim indiuiduatio ſit a materia naturalit̓: nihilominusvirtute ſuꝑ naturam conſeruat̉ hec ſpes in eadeꝫ indiuiduitate quā habebāt qn̄ erant in ſubſtantia. Ad aliuddd̓m. ſpēs in hoc ſacramēto conſeruant̉ in eiſdē ꝓprietatibꝰ in quibꝰ erant ante ꝯuerſioneꝫ ſuoꝝ ſubiectorū incorpus xp̄i. vnde eandē aptitudineꝫ ad actū tangēdi īmutandi habent nūc quam habuerūt tūc. Cum obijcit̉ tactus eſt niſi eoꝝ que exiſtāt in ſubiecto. neqꝫ īmutatio. Dicendū hoc verum eſt in tactu rei exiſtentiseo modo quo ſibi competit ẜm naturam. non autem eſtverum quando datum eſt illi eſſe modo mirabili: vt eſt īConſequenter que .§. ij.ritur de immutatōis oꝑatione haꝝ ſpecieꝝ ſi ſit natural̓vel mirabilis ſiue miraculoſa. naturalis videt̉. quādo aliqua oꝑatio conuenit alicui ſpēi ſe natura propriam illius. auteꝫ rōne alicuiꝰ coniūcti: quocūqꝫſeꝑaretur adhuc illi cōueniet... habere tres conuenittriangulo ſe ex natura ꝓpria. vnde ꝯſiderato vt ſeꝑato ꝯuenit ideꝫ: ſi eēt ſeꝑatus ꝯueniret. ſꝫ ſenſu ꝓpriouenit immutare ſenſuꝫ ſe rōne ſubiecti. vinū .n. nonimmutat quia vinū: ſꝫ quia ſapidū. igit̉ ſi obiecta ꝓpriaſenſuū aliquo modo ſeꝑarent̉ a ſubiectis: adhuc naturaliter agerent in ſenſibilia eoꝝ. Iteꝫ ſenſus ē ſuſceptiuꝰſpecieꝝ ſenſibiliū p̄ter materiā vnde eſt ſuſceptiuus ẜmeſſe ſpūale. quantomagis ſpecies hꝫ natura ſpūalem:tantomagis eſt immutare ſenſuꝫ. ſꝫ ſpecies ille abſtractea materia hn̄t eſſe magis ſpūale. ⁊cͣ. Item hoc videt̉ ſimile. quia ſpecies eſt in ſpeculo ẜm eſſe ſpūale. naturam adgenerat illam in ſenſum oppoſitum. ſi maneret ibi abſente ſubiecto: nihilominꝰ immutaret naturaliter. igit̉ ⁊cͣ. Cōtra. ſicut habet̉ in pͥmo de aīa. Rectoinꝙͣtum rectum conuenit tangere eneaꝫ ſperam. ẜmctum tamen nūqͣ tangit ſeꝑatum: quia ſpera enea eſtnata tangi niſi a materiali. cum igit̉ ſenſus ꝑticularisſit natus apprehendere niſi exn̄tia in materia cuiꝰ eſtdeterminatum ẜm hic nūc. quia in hoc differt a ſenſu īteriori. ſi ſeꝑaret̉ ſenſibile a materia: eēt natuꝫ immutare. ſi ei detur immutandi oꝑatio: hoc eſt ſupra naturam. Item in hoc differt ſenſus exterior ab interiori. interior eſt natus apprehendere res exiſtentes ī materia inꝙͣtum hmōi: ſicut nec exterior natus eſt apprehēdere abſtracta vel ſeꝑata a materia per naturā. ſed ſi resſeꝑate a materia poſſent naturaliter immutare ſenſum: ſenſus naturaliter apprehendere illas. igitur ⁊cͣ. Itēproportio eſt inter apprehenſitiuas apprehenſibilia.vnde vnaqueqꝫ apprehenſitiua non eſt nata apprehendere vnumquodqꝫ apprehenſibile. vnde apprehenſitiua infima ratione qua in genere apprehenſiuarum eſt maxime materialis: eſt nata ad apprehenſionem eorum queomnino ſunt in materia ſolum illorum. igitur cum heſpecies non ſint in materia ⁊cͣ. igitur ſi apprehendunturhuiuſmodi a ſenſu: hoc erit per miraculum non per naͣturam. Item ſpeciēs motiua ſenſus triplicem habetcomparationeꝫ. ſcilicet ad ſubiectum: ad medium: adorganum. Et iſte operatōnes ſunt ordinate naturaliter.ergo deſtructa prima: deſtruuntur alie conſequenter.ergo ſi ſpecies iſte habent duas ſequentes ſine prima:hoc non habent naturaliter ſed miraculoſe. Reſponſio. Species iſte habent eandem virtutem quam haberent in eſſe proprio naturali. Unde Innocen. In quoſimilitudo deficeret: in eo ſacramentum non eſſꝫ. ſed vbi