Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioſiue naturaliter ſiueuirabilit̓ actus rei adijcit̉. qͦcūqꝫenim modo albedoucat̉ in eſſe: adijcit̉ nccͣio diſgregatiuū. ſꝫ lꝫ accn̄ti naturaliter eſt eēntiale in ſubiectō: nihilominꝰ mirabiliter ſubtracto ſubiecto pōt ꝑmanere īeſſe. vnde eſt ſimile hinc inde. Ad alid̓ dd̓m. ſb̓ſtantia accn̄s p̄ter hoc differūt in modo eēndi expͥmitur eſſe ſe in alijs ſuis eēntijs differūt. ſimilit̓ modi ipſi ſiue drn̄tie modoꝝ .ſ. ſe ī alio ſeipſisdifferunt. igit̉ ſubſtantia poſſit fieri accn̄s: hoceſt tm̄ ꝓpter modos eēndi: ſꝫ ꝓpter diſꝑatōeꝫ eēntiarū:ſꝑatio eſt ex illis que intrant eoꝝ eēntias. aūt ꝓptepdos eēndi qui conſequūtur ad ipſa. ꝓpter lꝫ deꝰpōt facere vnū aliud eēntiam neqꝫ in differentibꝰ neqꝫin differentijs: bn̄ pōt facere vnū differentiū modū eſſendi hꝫ alterius. .n. ſequit̉ ſi pōt ꝯfunde̓ ip̄aseēntias poſſit facere conueniāt in conſequentibꝰad eēntias. Ad aliud dd̓m. rōnale irrōnale ſuntſe de eſſe homīs azini. ingrediūtur eoꝝ ſub̓am. ſꝫ eſtin eſſe ſe dicūt modū ſubſtantie accn̄tis. ip̄a .n. eēntia accn̄tis nccͣio ꝯcernit ſubiectū vel ſubſtantiā in. Si obijciat̉. accn̄tis eſt ineſſe. dd̓m dicit ibimodū eēndi vel ordineꝫ .ſ. ad ſub̓am ſiue ad ſubiectū. qd̓ ꝯcernit eēntia vt eēntia eſt.AIrticulus ſecūdusOnſequēter querit̉. vtꝝ accn̄tia ſint in ſubiecto. ſic: videt̉ de ꝯſe. di. ij. c. omīa Amb̓.lꝫ figura paīs vini videat̉. nihil tn̄ alid̓ ibiꝙͣ caro xp̄i ſanguis credenda ſunt. ſꝫ ſi nihil aliud. ergonec aliqua ſubſtantia. Iteꝫ omne accn̄s denoīat ſubiectum in quo eſt. ſꝫ accn̄tia hic ſcꝫ in ſpecie panis vel vininullum ſubiectū ſiue ſubſtantiaꝫ denoīant neqꝫ corpꝰ xp̄ialiud. igit̉ in nullo ſunt. Contra. j. coꝝ. xj. aliusrit alius ebrius eſt. Glo. ibi offerebant diuītes panesvinū abundanter. vt bn̄dictione ſanctificatōne ſacerptali ſanctificarent̉ dn̄ici corꝑis ſanguinis ſacramē conficeret̉. poſt celebratōꝫ v̓o ſacri miſterij conſecrationeꝫ panis vini ſuas oblatiōes vendicabāt: alijscōmunicantes ſoli ſumebant: vt inde etiā inebriabanturalijs eſurientibꝰ. ſꝫ accn̄tia inebriare vel ingurgitarepn̄t nec impinguare: quia accn̄tia in ſub̓am tranſire nonpn̄t. Quia ſicut dicit Augꝰ. Spūs nunꝙͣ fit ex ſubſtātiacorporea: que tn̄ in aliquo cōueniūt ſaltē in genere. multomagis nec accn̄s fit ſubſtantia: quia hec in nullo cōueniūt. ſi eēt ibi tm̄ accn̄s paīs nihil ſubſtātie paīs: neceſſario reficeret comedentē. Conſtat etiā firma fide caro xp̄i impinguat nec reficit comedentē corꝑal̓r:quia conuertit̉ in carneꝫ comedentis. cum id viniqd̓ manet poſt conſecratōꝫ inebriare poſſit accipientē inmagna quantitate: ſimiliter ſpēs panis ſuſtentare īmoingurgitare. pꝫ ſolū reſtāt ip̄a accn̄tia de pane devino. Item impoſſibile eſt aliquid ponere partesdiffinitōis eius. ſi igit̉ accn̄s diffinit̉ ſubiectū ⁊c̄. Itēin hac forma .ſ. panis eſt reꝑire quantitatē. pōdus. albedineꝫ. rotunditatē hmōi. ſolū hoc: ſꝫ etiā vere ponere hoc eſſe quantū album ponderoſuꝫ rotundū. igit̉ꝓut hic ſunt accn̄tia denoīant aliqd̓ ſubiectū. ſꝫ cōſtatnon corpus xp̄i: aliud. ſunt accn̄tia hic ſine ſubiecto. Item Damaſ. ꝗa cōſuetudo eſt homībꝰ lauari ac oleo vngi. ꝯiugauit aquam ſpiritū ſpūſſanctus feid lauacrū regeneratōis. quia conſuetudo eſt hoībꝰ panem edere vinū bibere: ꝯiugauit eis diuinitateꝫ fecitcibum corpus xp̄i ſanguine. vt hec que ſunt ẜm naturam conſueta quibꝰ vita conſeruat̉: ad ea que ſunt ſup̄naturam aīa tranſferat̉. Sꝫ cōiugatio diuinitatis ac tollit ſub̓am aque. ſimiliter vt videt̉ nec ꝯiugatio diuinitatis cum pane aufert ſubſtantiā panis. Item ſi ēibi cōiugatio diuinitatis cum pane vino: neceſſariuꝫ ēpanem vinū manere in ſuis naturis. .n. eſt cōiugatōcum pane niſi ſit panis. Iteꝫ accidēs extendit̉ ſineſuo ſubiecto. vnde quanta ſit albedo ſuperficie diffinies.igit̉ quantitas augmētat̉ ſineento ſubiecti. ſedappoſito vino ſanguini xp̄i: quantitas ſpēi ē ſacr̄m ſanguinis augmentat̉. qꝛ pꝫ. quia poſt occupat maioreꝫ locum ꝙͣ ante. Igit̉ cumī non dilatet̉ accidens niſi dilationem ſubiecti: relinquitur illa quantitas eſt in ſubiecto. Si diceret̉. ante appoſitōneꝫ vini fuit in ſubiecto: ſed iaꝫ eſt in ſubiecto vino ſuꝑinfuſo. hoc dicto habeo ꝓpoſitum: quia adhuc eſt ibi ſacramentum ſanguīs.igitur requirit̉ illud quod eſt hic ſacramentum ſitſpecies ſiue accidens preter ſubſtantiaꝫ: cum iam ipſumſacramentuꝫ eſt ſpecies ſiue ſubſtantia vel ſubiectuꝫ. Item maius eſt incōueniēs accidens ponere ſine ſubiecto: ꝙͣ ponere corpus glorificatum eſſe in eodeꝫ loco glorificato. cum corpus xp̄i glorificattum ſit: maiuseſt inconueniēs ponere ſub illis ſpeciebꝰō eſſe ſubſtantiam: ita accn̄tia eſſe ſine ſubiecto: ꝙͣ ponere ibi ſubſtātiam panis ſimul cum corpore xp̄i. Iteꝫ diuturnitatem temꝑis accidit ſpecies panis putreſcit. ſꝫ cōſtathoc non eſt miraculum ſed per naturam. cum omnistranſmutatōnis naturalis ſubiectuꝫ ſit aliqua ſubſtātiacorporea: relinquit̉ ſub illa ſpecie ſit ſubſtātia. Itemad eſſe albedinis confluit natura lucis ꝑſpicui: vt vultph̓us. lux auteꝫ incorꝑata quia eſt in actu ſuo vltimoimmo eſt potentia ſolum. pōt immutare ſenſum niſipotentia illa reducat̉ in actum luceꝫ que eſt ī actu ſuovltimo: vt eſt lux que eſt incorꝑata. igitur ſi in ſpeciepanis eſt albedo: albedo illa non eſt in ſubſtātia. ſequitur lux que eſt de eſſe albedinis eſt incorꝑata. itaeſt in actu non potentia. igit̉ poteſt immutare luce exteriori: qd̓ eſt falſum. igit̉ ⁊cͣ. Item ponat̉ ſanguinſuꝑinfundatur vinum miſceatur cum ſpecie vini que ēſacramentū ſanguinis. vino igit̉ ſuꝑinfuſo ſic iam reſultat vna ſuꝑficies vnus color ex vino ſiiꝑinfuſo ſpecievini que eſt ſacramentū ſanguinis. ſꝫ ſihoc: igitur illiꝰſpeciei illius vini quod ſuꝑinfuſum eſt: eſt idem ſubiectum quia vnius coloris. poteſt eſſe aliquid ſit ſubiectum ſit in ſubiecto. Similiter nec vna eadeꝫſuꝑficies poteſt eſſe in ſubſtantia ī ſubſtātia. igiturſpecies que eſt ſacramentum poteſt eſſe in ſubiecto: nihilominus exiſtente ſacramento. Reſponſio. in ſacramento mirabili ſunt accidentia ſiue ſpecies panisvini ſine ſubiecto. Ad primum dicendum. ſic̄ deuscontulit his accidētibus poſſe hoc quod poteſt ſubſtantia. ſcilꝫ eſſe ſiue per manere ſine ſubiecto: ſic contulit illis efficere id quod efficeret ſubſtātia panis vini ſi manerent. ſcilicꝫ inebriare reficere cetera huiuſmodi. Ad illud quod obijcitur. accidens diffinitur ſubiectum. Dicendum hoc non eſt neceſſario verum: niſiꝙͣtum ad eſſe quod eſt ex modo eſſendi. id eſt: quo eſt inſubiecto. vt patet in diffinitione coloris: que eſt. Coloreſt motiuū⁊cͣ. Ad hoc quod obijcitur. accidentiaexiſtentia in forma panis denominant ſubiectum aliqd̓ ita ſunt in ſubiecto. Dicendum vt determinatur adiuerſis philoſophis Ariſto. Ptholomeo: res diuidūtur: ẜm rerum diuiſiones conſequenter diuidunturſcientie. Res autem diuiduntur ſic. Rerum alie ſuntomnino in materia in motu: de quibus eſt naturalisphiloſophia. Alie ſunt omnino ſeparate a motū a materia. de his ē philoſophia prima. Alie ſunt medie quenon ſunt ſeparate a materia: ſed abſtracte ab ea. de quibus eſt mathematica. Ex hoc videtur accidens quodeſt quantitas: vt linea ſuperficies huiuſmodi. magisſunt ſeparabilia a materia ꝙͣ alique forme ſtabiles: vtcarneitas huiuſmodi: que dicuntur naturalia. Niſienim huiuſmodi mathematica eſſent eſſentialiter abſolutoria a materia ꝙͣ naturalia: nunꝙͣ ponerentur media inter omnia ſeparata exiſtentia in motu materia. Et inde eſt huiuſmodi accidentia multum accedunt ad naturam ſubſtantie. forte hec accidentia precedunt in materia formas ſubſtantiales alias. ita immediatius adherent ſubſtantie ei aſſimilantur: quia