Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

trariat̉: ipſi ſapīe ꝯtrariat̉. igit̉ efficaciſſima ꝯtrariatio eſt oꝑe. ſi deus ſiue diuina potētia faceret eēt accidens in ſubiecto: potētia cōtrariaret̉ ſapīe. eēt incōueniens deo. impoſſibile. Iteꝫ aſpectui hūano apparent̉ repn̄tatur panis. igit̉ ſi eſt ibi panis in veritate: veritas ſubeſt apparētie veritatis. Prime aūt veritati ꝯuenit apparenter aliꝗd facere ſine exn̄tia. qd̓ aūtei ꝯuenit eſt ei impoſſibile. ⁊cͣ. Item accn̄tis eſſeeſt ineſſe. deus aūt pōt eſſe ſeꝑare ab ente: quia ſi ſeꝑarent̉ predicaret̉ eſſe de ente ſꝫ. eēt hec vera: ens eſt ens. ſic fierent ꝯtradictoria ſimul vera: qd̓ ē impoſſibile. igit̉ ineſſe ab accn̄te pōt ſeꝑare deus. igitur⁊cͣ. Item deus poteſt facere exn̄te diffinito ſitdiffinitio. Dico ẜm rem .i. res diffiniēs. quia ſi hoc: faceret ens eēt. igit̉ ineſſe diffiniat accūs: quia dic̄ illius pōt deus facere accn̄s inſit. Iteꝫ accidēseſſe ſine ſubiecto claudit in ſe duo oppoſita ꝯtradictoria.qd̓ pꝫ. quia dicit illud eſſe eſſe. hoc aūt pōt deusfacere. Iteꝫ facere aliꝗd ꝑticipans ratōeꝫ alicuiusꝑticipare illam eſt ꝯuertere vnum in aliud... facere illud qd̓ eſt album ſit diſgregatm̄ viſus: eſt face̓ id qd̓ eſt album eſſe album. igit̉ cum ratio ſub̓e ſit ſe .ſ.ſine ſubiecto. facere accn̄s ſit ſe ſine ſubiecto: ē facere accn̄s ſubſtantiā. hoc aūt pōt facere deus. ſcꝫ accn̄s ſit ſubſtantia. Iteꝫz quantitas immediate adheret ſubſtantie: immediatiſſime inter oīa accn̄tia. ꝗaalia mediāte quantitate inſunt ſubſtantie: ſicut albedohmōi. ſꝫ tanta ꝓpinquitate immediatōe qua albedo ineſt quātitati: quātitas ineſt ſub̓e. ſꝫ deus pōt facerealbedineꝫ niſi in quanto vel in quātitate: qꝛ ſine ſuꝑficie. nec quantitatē ſine ſub̓a. Iteꝫ duo ſunt naturalia eēntialiter accn̄ti. in ſubiecto: actus ꝓprius. ſicutcalori ī calido calere ſiue calefacere. ſil̓r albediniin ſubiecto diſgregare. ſꝫ deus poſſet ſubtrahe̓ accidenti actum illius ꝓprium: vt albedini actū diſgregādi. nec pōt ſubtrahere illi eſſe in ſubiecto. Iteꝫ aliqͣ differunt aliquibus drn̄tijs. que aūt eſt oppoſitio vel differētia differentiū drn̄tijs illis: eadeꝫ eſt oppoſitio vel differētia differentiaꝝ vnius differentiū ad differentiaꝫ alterius... azinus homo differūt drn̄tijs que ſunt rōnaleirrōnale. ſil̓r differunt rōnale irrōnale. ſil̓r azinꝰ rationale: homo irrōnale. Eſt ꝯſimilis oppoſitio ſiuedrn̄tia oīm hoꝝ. Eodeꝫ modo eſt aſſignare multiplicare differentiā inter ſubſtantiā accn̄s eſſe in alio eſſeſe. ſꝫ deus poſſet facere eſſe in alio ſit eſſe ſe. igiturneqꝫ vt videt̉ poſſet facere accn̄s eēt ſe. Itē magiodiſtant que cōueniūt in genere vt accn̄s ſubſtantiaſꝫ in ente ſimpl̓r: ꝙͣ que cōueniūt in genere: vt azinꝰſꝫ illud quo eēntialiter differt homo azinus poſſꝫ aliquā virtute nec increata ꝯuenire homī. deus enim nonpoſſet facere hoīem irrōnaleꝫ. multo fortius nulla v̓tute poterit. ꝓpria dico ſubſtantie que eſt eſſe ſe ꝯueīre accidenti Rn̄ſio. cum ſub̓a accn̄s differūt eſſentias. alia eſt .n. ſubſtantia eēntie ſiue ſubiecti: alia accn̄tis. poteſt deus ſine omni incōueniētia illa ſeꝑare. Adprimū dd̓m. virtus diuīa hic oꝑatur diſpēſante ip̄aſapīa. ipſa virtus hoc faciendo potius fauet ſapīe ꝙͣtrarietur. Licꝫ auteꝫ diuina ſapīa ordinet aliꝗd vnoẜm legem cōmuneꝫ: alio modo diſpēſatōe nccītatis.pter hoc eſt dicenda ſibi ꝯtraria. nec exequit̉ qd̓ eſtordinatū diſpenſatorie ꝯtrariet̉ ordinatōni que eſt ẜm legem cōmunē. Ad aliud qd̓ obijcit̉. ſi eſt panis ẜmveritateꝫ appareat ⁊cͣ. Dicendū in hoc ſacramētoponitur ſpēs alimenti coīs in fomentū ſenſus cui ſubeſtſolum corpus xp̄i in edificatōꝫ fidei. vn̄ Hug. voluit ſapientia que viſibilia on̄dit inuiſibilia manifeſtare ip̄acibus eſt aīaꝝ. ꝓpterea carnem aſſumptam in eduliuꝫppoſuit: vt cibum carnis ad guſtuꝫ diuinitatis inuitaet. Ne aūt humana infirmitas contactū carnis in aſſūptione horreſceret: conſueti principalis edulij ſpeꝫ illāvelauit. ſic ſumendaꝫ ꝓpoſuit: vt ſenſus in vno foueret̉ fides in altero edificaret̉. Hoc auteꝫ cōgruit prime veritati volenti vtriqꝫ homī ꝓuidere. In hoc igit̉ ſacramēto iudicat ſenſus interior exterior .i. intellectus. Sꝫ qꝛin hoc ſacramento oīno ſtandū eſt dictationi fidei: oīnoſtandum ē iudicio illius: dictationi que eſt capax fideiſcꝫ intellectus. Unde lꝫ ſenſus corꝑalis falſo iudicat ſubeſſe ipſi ſpeciei ſub̓am panis: ip̄e tn̄ intellectus dicit ſpeciem in ſe eſſe fixam ſine ſub̓a panis vere. Un̄ cum īſacramēto etiam ꝙͣtum ad ſacramentū exterius attendit̉iudiciū intellectus eleuari fidem: ſenſus iudicātisẜm curſum nature. in ſacramento veritatis nihil putabitur falſitatis. Ad alid̓ qd̓ obijcit̉. accn̄tis ē ineſſe.⁊cͣ. Dicendū ſicut dicit Baſilius in hexameron. nobis intellectu ſunt ſeꝑabilia: hec pn̄t in ipſo actu a factore nature a ſeip̄is diſtare. Et ponit exempluꝫ de illo v̓bopͣs. Uox dn̄i intercidētis flāma ig. ⁊cͣ. Dicendum luxignis ſegregabit̉ in voluptateꝫ bonoꝝ ardor in penamreproboꝝ. Similiter dd̓m in ꝓpoſito. lꝫ accn̄s ẜmnaturale hꝫ niſi in ſubiecto. inſeꝑabilia ſunt ſubiectum accn̄s ẜm naturam: nihilominꝰ auctor naturepōt ea ſeꝑare ſtabilire accn̄s preter ſubiectum. igit̉obijcit̉. accn̄tis eſſe ē ineſſe. nec deus pōt ſeꝑare ab ente. Dicēdū ē in ꝓpoſito ſeꝑat eſſe ab ente: ſꝫ ſeꝑat modū quo eſt ẜm naturā: ab ente modū qui eſt ſupranaturam. Ex hoc pꝫ qūo ad aliud dd̓m. lꝫ ineſſe diffiniat accn̄tis naturale: tn̄ diffinit illud ẜm virtute diuina eſt ſupra naturā .ſ. in ſubiecto. Preterea.ineſſe diffinit ꝓprie loquēdo eēntiam accn̄tis: ſꝫ proutconcernit modū eſſendi. vnde cum dicit̉ eſſe accn̄tis ē ineſſe: hoc veruꝫ eſt ẜm dicit modū eēndi. vnde ꝗa modeſſendi eſt extra rem: de eſſe rei ſimpl̓r. ex ſeꝑatiōe hꝰeſſe deſtruitur eſſe ſimpl̓r. Ex hoc pꝫ rn̄ſio ad illudquod obijcitur. accidentis eſſe ſine ſubiecto claudat inſe duo oppoſita ꝯtradictorie. qd̓ non eſt verum. ſolūmodenim in ſe claudit eſſe ſimpl̓r non ẜm hunc modū .ſ.modū ineſſendi. Ad aliud dd̓m. ratio dicit̉ ml̓tipl̓r.Uno modo dicitur ratio diffinitio. alio modo dicit̉ modus eſſendi. ſic ſumitur ratio ẜm dicitur ratio acctis eſt eſſe ī ſubiecto: ſubſtantie eſſe ſe. Tercio mocordinatio in fineꝫ. Item eſt aliquid facere dupl̓r. ẜm viā modū nature: ſupra viam moduꝫ nature. ſiue ſumatur facere primo modo ſiue ſecūdo modo. facere aliquidꝑticipare rationē alicuius primo modo ſumptaꝫ: eſtuertere vnum in aliud ſimpl̓r. Secūdo modo ſumēdo rationeꝫ facere ẜm viam nature: facere aliquid ꝑticipae̓rationeꝫ alicuius: non eſt conuertere vnum in aliud ſimpliciter lꝫ ex ꝯſequenti. quia lꝫ ad modū eſſendi ꝓpriumalicuius ſit aliud: tamen modus iſte eſt illud... bn̄ſequitur modus huius eſſendi eſt eſſe ſe: igitur hoc eſtſubſtantia. nihilominus quia modus iſte eſt ſubſtantia. facere aliquem ꝑticipare modum iſtum: eſt facereillum ſubſtantiam niſi ex cōſequenti. quia ſequit̉. cuiuseſt modus iſte illud eſt ſub̓a. Sꝫ ſumendo facere ſecundomodo ſcꝫ ẜm viam mirabileꝫ ſiue ſupra naturam: facerealiquid participare ratōꝫ ſecūdo modo dictam: neqꝫ ēuertere vnum in aliud ſimpl̓r neqꝫ ex conſequenti. qui aauctor nature poteſt dare alicui modū eſſendi vnius alijnon cōuertendo aliquo modo rnū in aliud. Tercō modoſumendo rationem ponere aliquid ꝑticipare ratōꝫ alicꝰſiue naturaliter ſiue mirabilit̓: eſt conuertere vnum īaliud neqꝫ ſimpl̓r neqꝫ ex conſequēti. hoc eſt: qꝛ hecmunicatio rōnis multis cōuenit. Ad aliud dd̓m. qͣttitas rōne quā maxime accedit ad naturā ſubſtātie. illi maxime aſſimilat̉: maxime inter accn̄tia pōt habe̓ ſe. vt enim dictum eſt. medio modo ſe habet quantitasinter ſimpl̓r ſeꝑata exn̄tia in motū materia. vn̄ quanritas habet eſſe in maiori abſolutione ꝙͣ aliud accidens.ꝓpter quod ⁊cͣ. Nec dico dn̄s albedineꝫ poſſet ſtabilire in ſe ſine omni quantitate: lꝫ hoc non poſſit intelligi Ad aliud dd̓m. actus rei nccͣio ſequitur ad. quad eſſe formale rei. vnde quocūqꝫ modo res ꝓducat̉ in