ceſſe eſt manere illud cuius erat potētia que iam finita eſtactu ſiue forma. igitur cum in pane reſpectu corporis xp̄iſit potentia obediētie ⁊cͣ. ¶ Item omne quod mutat̉ aliterſe habet nūc ꝙͣ prius. ſꝫ quod aliter ſe habet nunc ꝙͣ priusaliquo modo manet: ergo ⁊ panis aliquo mō manet. ¶ Itēquādo ex trema ꝯmutatōnis ꝯmuicant in aliquo vno. illudvnū idem manet in tota trāſmutatōe ſicut ptꝫ in elemētishabentibꝰ ſimbolū. ſͦꝫ panis ⁊ corpus xp̄i ꝯmūicant in materia ſaltem pͥmordiali: ergo materia manet in tota tranſmutatōne p̄tacta. ¶ Item nō ſolum ꝯmūicant panis ⁊ corpus xp̄i in materia primordiali. ſꝫ etiam in ꝯmūitate genris. corpus em̄ eſt qd̓ ꝯuertit̉: ⁊ corpus eſt in qd̓ ꝯuertit̉. ſꝫnō eſt tranſmutatō de vno genere in aliud vt habet̉ a ph̓o:ergo in hac tranſmutatōne manet aliquid ꝯmune in genere circa qd̓ eſt tranſmutatō. ¶ Item panis ⁊ caro nr̄a cōmunicant ⁊ in materia primordiali ⁊ in aliqua forma vniuoca. ſꝫ caro humana dicit̉ vniuoce de carne xp̄i ⁊ nr̄a: gͦ ēaliqua forma vniuoca vniuerſalis ꝯmunis in corꝑe panis⁊ in corꝑe xp̄i. qd̓ aūt ꝯmū eſt: manet in trāſmutatōibꝰ.⁊ materia pͥmordialis ⁊ aliqua forma vniuerſalis manettrāſmutatōe iſta. ¶ Itē mutatō vniꝰ in aliud duas implicite ꝯtinet ſimplices mutatōes. Uerbigr̄a qn̄ aer mutat̉ ingenere. pͥma mutatō eſt ꝙ ex aere fit nō aer. ſcd̓a ꝙ ex nonaere fit ignis. ſil̓r hec mutatō implicite ꝯtinet duas ſimplices ⁊ eſt pͥma ꝙ ex pane fit nō panis. ſcd̓a ꝙ ex nō pane fitcaro. querit̉ ergo terminꝰ finalis pͥme mutatōis. aut ē pure negatō: aut ponit aliquid. Si pͥmo mō: gͦ ip̄ius panis ēpenitus ānihilatō. Si ſcd̓o mō: querit̉ quid ponat. nō carnem: caro em̄ eſt terminꝰ finalis ſcd̓e trāſmutatōis gͦ nō prime. ergo nec ibi ſupponit̉. nec eſt panis: qꝛ panis eſt terminus initialis pͥme trāſmutatōis ⁊ negat̉ in termino finalieiuſdem ⁊ vbi negat̉ nō ſupponit̉. ſi ergo ibi aliquid ſupponitur: videtur ꝙ ſit cōmune aliquid carni ⁊ pani. ⁊ ita ꝙaliquid manet ꝯnune in hac trāſmutatione ſicut in alijs.¶ Contra. ſi aliquid de pane maneret cū id neceſſario eētquātū. ⁊ corpꝰ xp̄i nullā patit̉ diſperditōeꝫ: iam creuiſſet īīmenſum. Item hoc poſito ſequit̉ maximuꝫ incōueniēs ſcꝫꝙ corpus xp̄i exiſtens in altari: maiꝰ ſit eodem exiſtenti incelo. Cum em̄ xp̄i corpus nō deſcendat de celo in hac trāſmutatōne. nec aliquid panis aſcendit in celum vt vniaturcorpori xp̄i ibideꝫ exiſtenti ſi aliquid panis maneret poſttranſmutatōem corporis xp̄i in altari in quod ꝯuertit̉ panis: augmentaret̉ in aliquo nō augmentato eodem exiſtēte in celo. ¶ Rn̄ſio. ꝙ quidam errates circa hoc ſacramētum ponebāt ꝙ aliqua pars eſſentialis panis manet ī hactranſmutatōe. eo em̄ ꝙ accidentia remanēt ſcd̓m eſſentiā⁊ oꝑatōem: fuerūt qui dicerēt ꝙ remanet materia que illaſuſtentat ⁊ tranſit forma. ſꝫ hoc nihil eſt: quia materia nōeſt nata ſuſtinere accidentales formas nec eſſe actu niſi cūforma. Alij videntes ꝙ accidentia habent oꝑatōeꝫ. ⁊ omnis oꝑatio habet ortum a forma ſubſtantiali: ponebant ꝙtranſit materia ⁊ manet forma. ſꝫ hoc totuꝫ nihil eſt: quiaforma nō oꝑatur niſi in materia. ¶ Dicendū eſt gͦ ꝙ totuꝫtranſit in totum: ſolum accidentibꝰ remanentibꝰ. Et hoceſt quod vult Hugo dicens. ꝑ verba ſanctificationis verapanis ⁊ vera vini ſubſtantia in veruꝫ corpus ⁊ ſanguinemxp̄i ꝯuertitur. ſola ſpecie panis ⁊ vini remanēte ⁊ ſubſtantia in ſubſtantiā tranſeunte. ſpeciem pocat ip̄e formā accidentalem. que quodāmodo ip̄a accidētia concernit que ſola remanet. ¶ Ad illud quod obijcit̉. ꝙ in omni ꝯuerſioneſubſtantie in ſubſtantiā aliquid eiꝰ quod ꝯuertit̉ manet inillo quod ꝯuerſuꝫ eſt. Dicendū ꝙ quedā mutatōnū ſunt naturales. ⁊ de talibꝰ eſt verū. quia quelibet talis exigit aliquid ꝯmune. Quedā ſunt ſuꝑ naturā. de talibꝰ nō eſt verūſed ſicut in actōne que ſoliꝰ eſt ꝯditoris vt eſt creatō. nō eſtaliquid quod eſt materia vel ſubiectum mutationis: ſic inactione que eſt ſimpliciter naturalis. vt quādo ex elemētofit elementū: requirit̉ materia generis que eſt ſubiectū mutationis. medio modo eſt in actione ſuꝑnaturali vt in conuerſione hac. in qua requirit̉ aliquid quod eſt ſubiectū cōerſionis: nō aūt ꝙ ſit materia eiꝰ in quod ꝯuertit̉. Undeſicut mutatio hmōi ſuꝑnaturalis media eſt inter eaꝫ queeſt ſolius auctoris nature ⁊ eam que eſt nature ſimpliciteꝫſic ⁊ illud quod eſt ſubiectum actōnis ſupernaturalis medio modo ſe habet. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ ratōne eiusquod deſinit eſſe ſimpliciter non pōt eſſe ꝯuerſio ſꝫ rationeeius qd̓ manet. Dicenduꝫ ꝙ hoc verum eſt. vbi virtus nature eſt agens ſimpliciter. bene pōt tn̄ vbi virtꝰ agit ſupranaturā. Unde ſicut virtus nature agens cuꝫ facit aliquidquod eſt primo ſub vna forma poſt habet eſſe ſub alia: ſemper habet idem aliquid quod eſt ſubiectū actōnis. ⁊ ita ratione alicuiꝰ ꝑmanentis tranſmutat vnū in aliud: ſic virtꝰſuꝑnaturalis eo ꝙ nō requirit in ſua actione ꝙ ſubiectumactionis ſit materia eius in quod trāſmutatur: trāſmutatvnum in aliud nullo permanente in vno quod fuit in alioUnde virtus ſuꝑnaturalis ꝯuertens panē in corpꝰ xp̄i. nōrequirit aliquid ꝑmanens: ſꝫ deſinēte materia panis ſicut⁊ forma: ꝯuertit panem in corpus xp̄i. ¶ Ad hoc qd̓ obijcitur de potētia naturali ⁊ obediētie. Rn̄ſio. ꝙ in ꝯuerſioneiſta in pane eſt obediētia reſpectu fieri nō reſpectu facti dico ꝙͣtū eſt de hac trāſmutatōe. ⁊ ꝓpter hͦ non oꝑtet ꝙ matria maneat niſi quatenꝰ eſt ip̄m fieri. nō autē ꝙ maneat infacto. dico ꝙͣtuꝫ ad eſſe ſacramēti. quia corpꝰ xp̄i nō eſt hicfactum. ¶ Ad hoc qd̓ obijcit̉. ꝙ illud quod mutat̉ aliter ſehabet ⁊cͣ. Dicendum ꝙ hoc veruꝫ eſt in mutatōe naturalicuiuſmodi mutatio nō eſt in hac ꝯuerſione. ¶ Ad illud qd̓obijcitur ꝙ extrema mutatōnis ⁊cͣ. iam ptꝫ rn̄ſio ex dictisquia nō ſic eſt in trāſmutatōe ſuꝑnaturali. ¶ Pret. ⁊ ſi corpus xp̄i ⁊ panis ꝯmūicāt in pͥma materia: ex hͦ non ſequit̉ꝙ aliquid panis maneat in cōuerſione panis in corpꝰ xp̄i:quia materia pͥma in qua coīcant multiplicata eſt ⁊ numerata in ip̄is. ¶ Ad aliud dicenduꝫ ꝙ panis ⁊ corpꝰ xp̄i habent ꝯmue ꝯmūitate generis ⁊ predicatōis: nō aūt ꝯmunꝯmunitate ſubiecti mutatōis ꝓpter quod ꝯcluſio nō ſequit̉¶ Ex hoc patet rn̄ſio ad aliud. quia forma vniuerſalis cōmunicata a pane ⁊ corꝑe xp̄i: ꝯmūis eſt ꝯmūitate generis⁊ p̄dicatōis: ſꝫ nō ꝯmunis ꝯmunitate ſubiecti mutatōnis.¶ Ad illud qd̓ ſubdit̉ ꝙ illud qd̓ eſt ꝯmū manet in tranſmutationibꝰ. hoc intelligendū eſt qn̄ illud eſt ꝯmū ſubiecum trāſmutatōis vel qualitas elemētaris. ſicut in tranſmutatōe elemētoꝝ habentiū ſimbolū. ¶ Ad vltimū dicendum. ꝙ nō in omni mutatōe vniꝰ in alterū ſunt due mutationes. vtpote in mutationibꝰ que ſunt ſupra naturaꝫ queſubito fiunt ⁊ nulla precedente diſpoſitōne in eo qd̓ debettranſmutari. licet ſint in mutationibꝰ naturalibꝰ que ſucceſſiue fiunt. vtpote in illis in quibꝰ diſpoſitō p̄cedit neceſſitatem ⁊ inductōeꝫ forine ſubſtātialis. In hac ergo mutatione ſiue ꝯuerſione neqꝫ manet materia diſpoſita neqꝫ pͥma. neqꝫ forma ſubſtantialis ſingularis neqꝫ vniuerſalis:ſed fit ꝯuerſio totius in totum ſolis accidentibꝰ remanentibus vt dictuꝫ eſt.Nlembrum terciūOnſequēter querit̉ vtrum in hac conuerſione ſit anihilatio panis. ⁊ videtur ꝙ ſic: perhuiuſmodi rationes. Quod modo eſt panisiam nō erit panis. neqꝫ ſimpliciter neqꝫ aliquid illius. neqꝫ em̄ aliquid quod eſt de pane modo ſcilicꝫmateria illius vel forma iam erit. igitur in hac conuerſione eſt oīno ānihilatio. cum em̄ ex aere fit ignis. ſi nihil qd̓eſt aeris remaneret in igne: oīno eſſet annibilatio aeris.¶ Item ſi a non eſt b. neqꝫ pars b. neqꝫ aliud a. b: nihil eſtſimpliciter. a ſimili panis non eſt corpus xp̄i neqꝫ aliquidaeris neqꝫ aliud ab eo: ergo nihil eſt. ⁊ prius aliquid erat:ergo ānihilatus eſt. ¶ Item panis non ſe habet in aliquaratione cauſalitatis ad corpus xp̄i cauſa ⁊ principiū ideꝫigitur in nulla ratione principij ſe habet. neqꝫ in ratōe pͥncipij in eſſe neqꝫ in fieri. igitur non poteſt vere dici ex panevel de pane fit corpus xp̄i. igitur cum corpus xp̄i ſit ſub foma ſiue ſpecie panis. nec aliqd̓ corpꝰ cum illo ſimul: neceſſe eſt panem illum in nihilum redigi ſiue fuiſſe redactum.⁊ ita vt priꝰ. ¶ Itē ponat̉ ꝙ ex ea virtute qua panis ꝯue-