Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De of. miſſeIn beatitudinibus Math̓. v. ꝓcedit aſcendendo. In petitōnibus hic deſcendo. In donis yſa. xj. deſcendendo. Etquare magis obſeruat̉ ordo idem in petitōnibus donis:ꝙͣ in donis et beatitudinibꝰ: vel in beatitudinibꝰ petitionibus. Un̄ glo. Math̓. vj. Sicut dona ſeptem ſpirituſſancti a ſummis incipiūt vſqꝫ ad initium Sap̄. j. timorē decurrunt: ita ordo precū a ſummis vſqꝫ ad fineꝫ vt a malismundi liberemur extendit̉. ſi in vtriſqꝫ a fine incipimꝰ adꝑfectōnem fit ordo aſcenſionis. ſi a ſummis quia de ſupernis accipimꝰ fit ordo deſcenſionis. hec glo. Item qͣreobſeruat̉ idem ordo in donis in beatitudinibus. vt inciperet̉ in donis ab ymo et ꝓcederetur vſqꝫ ad ſummum: ſꝫecōuerſo. Rn̄ſio.y petitio quelibet fit in intentōne obtinendi. aliter em̄ fruiſtra fierēt. Intentio aūt finē reſpicit.Un̄ principal̓r intendit̉ finis: ſcd̓o que ſunt ad finē. ꝓpterquod in petitōne primo hn̄t ordinari que finem reſpiciūt:ſecundo ſunt ad finem. Ad hoc igitur quod obijcit̉.prius eſt declinare ⁊cͣ. hmōi. Dicenduꝫ alia ē via operatōnis et alia intentōnis. qꝛ via intentōnis incipit a fineptimo: via oꝑationis ab eo qd̓ eſt remotiſſimū in adeptine finis. Scd̓m igit̉ executiōeꝫ operū iuſticie quā acꝗ̄rit̉finis: inchoandū eſt a declinatōne mali ab eradicationevicioꝝ. et deinde ꝓgrediendū eſt vlterius ad oꝑationeꝫ etinſertōneꝫ virtutū. que ꝯiunctius et ꝓpinquius ſe habentad finem. Aliter aūt eſt in oratōne vbi ẜm aliꝗd cadit īintentōeꝫ prius et poſterius determinandus eſt ordo partium ipſius. Ex his patet rn̄ſio ad ſecundū. quia lꝫ ẜmexercitatōnem operū iuſticie inchoandum ſit a malorumeradicatōne. et deinde procedendum ad oꝑa meritoria adque ſeꝗtur premiatio. Aliter tamen eſt in oratōne in obſeruandus eſt ordo. ẜm quem ꝓceditur ab illo quod maxime intendit̉: affectat̉ ad illud quod minus. Ad aliudquod obijcit̉. debent ordinari ẜm aſcenſus: cum oratious ⁊cͣ. Dicendū iſte aſcenſus non notat̉ ex parte petitōnis: ſed ex ꝑte petentis. Oportet em̄ orantē mentem a terrenis abſtrahere īmo eleuare ſe ſupͣ ſe. Un̄ ratioilla ꝓcedit ꝯcludendo aſcenſum ex ꝑte petibilis. nec eſtvis facienda in hmōi diffinitōnibꝰ que non ſunt vere diffinitōnes. vt eſſentialia aſſignate: ſed notificatōnes qualeſcunqꝫ. Ad illud quod obijcit̉. debet eſſe ordo beatitudinum et petitionū. Dicendū non eſt verum. beatitudo em̄ eſt actus ꝑfectus ẜm hic loꝗmur de beatitudinibus. eſſentialiter aūt eſt actus in executōne: ꝓpter qd̓ beatitudinibus ꝯgruit ordo executōnis. ſed qd̓ eſt primuꝫ inintentōne eſt vltimū in executōne. quod autem primuꝫ eſtin intentōne primum eſt in petitōne. igitur econtrarioſe habent via petitionū et via beatitudinū. Nec ſeꝗtur deuenitur ad beatitudines petitōnes: igitur idem ordo eſtobſeruandus in illis. ſed debet eſſe ordo in beatitudinibꝰẜm quem ꝓgreditur in acquiſitōnem beatitudinū per petitiones et dona. hic eſt ordo aſcenſus. Unde glo. Auguſti.Math̓. vj. quia hoc nos ab ymis ad ſumma ꝯſurgimvij. beatitudines que eadem dona querunt̉ de ymīs adſumma gradatim veniūt. In petitōibus ergo eſt vt impetremus dona. Ad vltimū dicendū. ſicut dicit̉ in glo. mathei. v. Beati pauꝑes ⁊cͣ. dicit em̄ ibi glo. his. vij. gradibꝰꝯgruit ſeptiformis oꝑatio ſpūſſancti. ẜm quam yſa. xj. deſcribit. ſed ille a ſummo: hic ab ymo incipit: quia ibi docetur filius dei deſcenſurus ad yma. hic homo de ymis adſimilitudinem dei aſcenſurus: et loquitur ibi de beatitudiConſequēter queriᵐ. §. iij.tur de diuerſitate forme ẜm Math̓. lucā. Quia videturexqͦ ab ipſo ſapīa tradit̉ forma petendi. licet eaꝫ mutare igr̄ debet ẜm formas diuerſas tradi a Math̓. aLuc. Item in ſacramētis formā a dn̄o traditam eſt licitum mutare: igit̉ nec ī caſu ꝓpoſito ſimilit̓. Item que ēratio mutatōnis ſiue variatōnis forme tradite a domino. Item quare potiꝰ habetur in vſu eccleſie forma tradita aMath̓. a luca. Item vt videt̉. ꝯmuniter a forma que.xxxvij.tradita eſt a Math̓. ad perfectos ꝑtinet: illa que a Lucaad imꝑfectos. igitur cum ꝑfectoꝝ et imꝑfectoꝝ ſint modialij alij ſiue diuerſi ſcꝫ viuendi orandi: videt̉ non eſtimꝑfectoꝝ vti forma tradita a Math̓. nec eccleſie illa docere ꝯmuniter indifferenter his et illis. Item cuꝫ plures ſint imꝑfecti ꝙͣ perfecti. quia Ecc̄i .j. Stultorū infinitus eſt numerus. videtur forma tradita a Luca deberetpotius vti eccl̓ia ꝙͣ alia: cum illa vt dicit̉ ꝯmuniter ꝯpetitinfirmis. Item Math̓. vj. ſic orabitis. glo. vt doceo etmodo doceo quid doceo. igit̉ in oratōne dominica debet ſolum attendi quid docet̉ a domino: ſed modus quē docuit. ſed non docuit niſi modū vnum: igit̉ ⁊cͣ. Item ideꝫdicit vt et quō: igitur alterū ſuꝑfluit. Rn̄ſio. fuitintentio dn̄i dare determīate formā petendi ꝙͣtū ad for̄aꝫexteriorū verborū: ſed ꝙͣtum ad ſufficientiā rerū petendarum. nec cōgrueret hoc: quia virtus oratōnis eſt in ſenſuverboꝝ et in affectu orantis. Quod ergo obijcit̉ for̄apetendi tradita fuit ab ipſa ſapīa ⁊cͣ. dicendum hoc verum eſt. non tamen eius intentōnis erat eam dare det̓minate et preciſe: ẜm forma attenditur in verbo exteriori.Unde glo. Bede. in his ſolis verbis oratur ſꝫ alijs contentis ſub eodem alio ſenſu. Ad aliud dicendū. eſt ſimile de forma verboꝝ in ſacramentis in oratiōequia verbis ſacramentoꝝ cōtulit dn̄s virtuteꝫ efficiendiquod in illis figurat̉. In oratōne dico ẜm determīatur hec forma vel illa: ſꝫ potius in ſenſu verboꝝ et affectuorātis. Unde Math̓. vj. glo. Bede. oratōeꝫ breuibus verbis cōpoſuit. vt noſter affectus cum deo agit diceret resquas oraret. verba que diceret. In ſacramentis auteꝫꝯuenit eadem forma verboꝝ obſeruari. quia aliter vnuſquiſqꝫ voluntate ſua adderet vel minueret. ad qd̓ ſequeretur ſciſma in eccl̓ia: et arbitraret̉ ſacramentuꝫ digniuset minus dignū ex forma pleniori minus plena. Adquod querit̉ eſt ratō variatōnis. dd̓m dicit glo. Luc.xj. Lucas v̓o non ſepteꝫ ſꝫ ꝗnqꝫ ponit et hec cauſa breuitatis. in ꝗnqꝫ que ponit: ſeptem illa intelligit ꝯtineri. Adaliud dicendū. forma a Math̓. modū obſeruat ꝑfectiorem petendi. qd̓ patet ex eo que neceſſaria ſunt petentiexp̄ſſius ibi numerant̉. ꝓpter qd̓ magis ꝯuenit vt forma illa ſit in vſu eccl̓ie: ꝙͣ alia que diminute minus ꝑfecte traditur. Ad aliud quod obijcit̉. eccleſia debet vti illaforma tradita eſt a Math̓. Dicendū īmo. qꝛ viatorisvt viator eſt ſemꝑ ē ꝓficere: qꝛ caritas aut ꝓficit aut deficit. Un̄ eſt eiꝰ ſtare in infimo gͣdū: ſꝫ ꝓgredi vſqꝫ ad ꝑfectū. Quia ꝓuer. iiij. Iuſtoꝝ ſemita qͣſi lux ſplendens ꝓcedit: creſcit vſqꝫ ad ꝑfectā diē. Un̄ forma ſtatū ꝑfectōisreſpicit: magis ꝯgruit viatori inꝙͣtum hmōi: ꝙͣ illa ſtatūimꝑfectōnis. Pre. vt hr̄ in glo. Math̓. vj. Cognitō petendoꝝ eſt ratio qͣre reqͥritur oratō vocalis. magis aūt melius cognoſcunt̉ petenda vbi planiꝰ et pleniꝰ exprimunt̉: ꝙͣvbi minꝰ hmōi. ꝓpter quod ⁊cͣ. Ad aliud dd̓m. ſic̄ obiectū eſt. Modꝰ quē dn̄s dedit dꝫ attendi. Modꝰ aūt aſſignatus a dn̄o iuxta intentōeꝫ eiꝰ cōſeruandꝰ eſt. ſed modꝰille attendit̉xterminate in tali ꝓlatiōe verboꝝ vel tali: ſed general̓r in obſeruātia ſufficientie petendoꝝ. qd̓fieri breuiꝰ vel prolixiꝰ planiꝰ vel minus plane. vn̄ interli.ibi ſic orabitis dicit. et ſi alijs verbis tn̄ ſte. Pre. in argumento eſt fallacia ꝯmutatōnis p̄dicamenti. ꝯmutat̉ enimquō ſe hꝫ inꝙͣtum vnū reducit̉ ad genꝰ quātitatis vt quō:ad quō ſe hꝫ. vnde ſeꝗtur dꝫ fieri oratio quō dn̄s docuit: ſꝫ docuit modū vnū. ⁊cͣ. Ad aliud dicendū. ſolum dn̄s docuit foetendi in exp̄ſſione or̄onis ipſius:ſꝫ an̄ꝙͣ or̄oeꝫ docuit: modū q̄ndā inſtruxit .ſ. orādi breuit̓ſine nimia ꝓlixitate. Und̓ dicit̉ eodem. orantes aūt nolitemultū loqui. Inſinuat̉plex modꝰ petendi. vnꝰ notatur in ipſa or̄onius eſt in breui ꝯpendioſa vocūter aliū dicit̉ quō. Ul̓ pōt dicilatōe. ꝓpter vnū diin ipſa duplex modꝰ obſeruandus eſt. vnus notat̉ in forma orandi notaturhoc dicit̉ quō. alius in ordine penuit̉ per hoc dicitur vt.titionum qui