Que ſtio¶ Aliud exemplum ad idem eſt tale homo generat hominem et ſol. Unde etſi ad eundem ſunt effectum: diuerſimode tamen. quia ſol eſt cooꝑans vt concilians qͣlitates materialium ⁊ comproportōnans virtutes gignentium ſcilicet maris et femine. vnde virtꝰ ſolis eſt faciens ꝙ virtꝰ gignentiū ꝯſonat et qualitates materialium conciliant̉. Unde ſol expedit et ordinat naturam efficientem materialeꝫque propinque confluunt ad fetum et facit ꝙ hec oꝑanturquod intendit natura. homines autem cooꝑantur vt propinque ꝑducentes fetum in eſſe ꝑ influentiaꝫ virtutis agētis et naturam materie recipientis. Similiter dico ex ꝑtohac quodāmodo. Uirtus ſiue pt̄as ordinis ſacerdotaliscum intentōne quodammodo ordinat virtutem verboruꝫ⁊ expedit in effectum ꝯuerſionis. Uirtus em̄ verbi eſt efficiens per modum influentis ꝓpinque. Uirtus ordinis permodum ordinantis ⁊ dirigentis in finem. Unde cū queritur quod magis ordinat̉ ad ꝯuerſioneꝫ. Dicendum ꝙ hͨmagis ẜm ꝙ illud magis dicitur quod primarie ordinat.et ſic forte intelligitur illud Ph̓i. Omnis cauſa primariaplus eſt influens in creatum ꝙͣ ſcd̓aria. Iſtud magis dicitur ẜm ꝙ dicitur illud magis quod ꝓpinquius eſt influēsEx his patet rn̄ſio ad primo obiecta. ¶ Ad vltimū dicendum. ꝙ virtus verbi eterni oꝑantis ꝑ verbum creatū. ſufficiens eſt ad tranſubſtātiandū. tamen vt dicit Hug. Deus homo factus vt diſpenſatōnis gratia largius multiplicaretur: homines puros ꝑticipes fecit ſue poteſtatis vt eꝰofficium implerent. Unde nota ꝙ in cena erant omnia cōiuncta. verbum eternum: et virtus eius: et verbum ſuumcreatum: et fuerunt ꝯiuncta poteſtati facerdotali: quia ipſe fuit ſacerdos ẜm ordinem Melchiſedech. Sed nunc ſialius a ſacerdote diceret illud verbum: iam illud nō eſſetꝯiunctum cum poteſtate ſacerdotali ſiue cum ordine: licetverbum eternum eſſet preſens: quia illud ſemper preſenseſt. vnde ſi alius diceret: eſſet ibi verbum eternum coniunctum creato verbo. ſed non ꝯiunctum poteſtati. Non eniꝫa quocūqꝫ prolatum habet virtutē: ſed tm̄ a ſacerdote. vn̄exigitur poteſtas ſacerdotalis ꝯiuncta cum verbo creatovice xp̄i. ⁊ hoc ſolum eſt in ſacerdotibꝰ: tn̄ dependētia verbi increati nō eſt a pr̄ate ſacerdotali. Poſſet eniꝫ verbumincreatū ꝯuertere ſine ꝯiunctione tali ſed noluit: quia homines ꝑticipes fecit vt officium eius implerent.Membrum terciūEquitur de virtute verborum in comparatione ad opera mirabilia. Et primo in cōparatione ad creationem. Secundo in comparatione ad conceptionem beate viginis.Articulus primusIrca primū queritur. vtrū minor virtus ſuffiſcit ad ꝯuertendū elementum in corpꝰ xp̄i: ꝙͣ adcreādū aliquid ex nihilo. Ꝙ ſic: videt̉ primo ꝑAmb̓. qui arguit ꝑ locum a minori ſic. Si ſermo xp̄i potuit facere quod non erat: non pōt ea que ſunt in id mutarequod nō erant. quaſi dicat pōt. Sed iſta ratio nihil valeret niſi id eſſet maioris potentie:gͦ potentia creandi ē maioris potentie ꝙͣ tranſub̓andi. ¶Item vbi eſt maior diſtantia. maior requirit̉ virtꝰ ſi debeat vnū ex alio fieri. ſꝫ interens et nō ens eſt ſumma diſtantia: nō ſic eſt inter elementum et corpꝰ xp̄i. gͦ ⁊cͣ. ¶ Item maior eſt virtus q̄ agit paucioribꝰ medijs ⁊ auxilijs ꝙͣ que pluribꝰ. ſed virtꝰ q̄ ꝓducitaliquid ex nihilo ſibi ſola ſufficit ⁊ nullius oīno indiget:que d̓o ex aliquo aliquā rem p̄ſupponit. vnde indiget aliqͦergo ⁊cͣ. ¶ Contra. illud difficilius ꝑducit̉ in eſſe ⁊ maiore indiget virtute ꝑducente: cui difficilius credit et ꝯſentitaīa rōnabiliter iudicās. Sed aīa rōnabiliter iudicās difficilius credit ⁊ ꝯſentit ei. qd̓ eſt oīno aliud in aliud tranſub̓ari eo modo quo tranſub̓at̉ panis ī corpꝰ xp̄i ꝙͣ illi qd̓eſt ex nihilo fieri. gͦ illud eſt difficiliꝰ ⁊ maiori indiget d̓tute in ꝓductōne ſui in eſſe ꝙͣ aliud. ¶ Iteꝫ maiꝰ eſt de iupio.xxxiiij.facere piū ꝙͣ creare celū ⁊ terram. Sꝫ aīa rōnabiliter iudicans citiꝰ crederet ⁊ ꝯſentiret illi qd̓ eſt de impio fieri piūꝙͣ illi qd̓ eſt aliud in aliud oīno tranſub̓ari. gͦ vt ſupͣ. ¶ Itēlicet vnūquodqꝫ corruptibile qͣntū eſt de ſe formaꝫ appetātnobiliorē: nihilominꝰ intenti formā illiꝰ ſiue eſſe deſtruererenitit̉ quantū pōt. ſꝫ in ꝓductōe alicuiꝰ ex nihilo nullus īreniſus vel repugnātia: gͦ videt̉ ꝙ difficiliꝰ eſt formā quācunqꝫ deſtruere ꝙ aliquid ex nihilo creare: cū virtꝰ agensdifficilius ꝑducit in eſſe qd̓ intendit: vbi maiorē reꝑit reſiſtentiā. ¶ Rn̄ſio. ꝙy ꝙͣuis nihil ſit difficile apud deū. ſꝫ abeiꝰ potentia infinitaa om̄ia eadē facilitate exeūt in eſſe qͣntūeſt ex ꝑte ſua: tn̄ ẜm ꝙ effectꝰ diſtinguit̉ ẜm reſpectum adpotentias. maiori atteſtatur virtute creatō ꝙͣ tranſub̓atōelementi in corpꝰ xp̄i. qd̓ plane determinat Inno. dicens.Cū ſacerdos illa verba xp̄i ꝓnunciat. hoc eſt corpꝰ meum.Hic eſt ſanguis meꝰ: panis et vinū in carnē et ſanguinemꝯuertunt̉ illa virtute v̓bi quā v̓bum caro factū eſt ⁊cͣ. q̄ dixit ⁊ facta ſunt mā. ⁊ crea. ⁊ pꝰ. certe maiꝰ ē creare qd̓ noneſt: ꝙͣ mutare qd̓ eſt. ac longe maiꝰ qd̓ eſt de nihilo ꝓcreareꝙyͣ qd̓ eſt in aliud trāſmutare. hoc aūt ptꝫ ſic. In oꝑbꝰ naure tria ꝯcurrūt. res initialis: finalis: et mediū .ſ. quod ēſubiectū actōnis. In oꝑbꝰ q̄ ſunt ſupͣ naturā. qn̄qꝫ deficitres initialis ⁊ ſubiectū actōis: vt qn̄ aliꝗd fit ex nihilo ꝑcreatōeꝫ. qn̄qꝫ deficit ſubiectū ſupͣ qd̓ eſt actio: vt in tranſub̓atione elemēti in corpꝰ xp̄i. vbi etſi ſit ꝯmune ẜm genꝰp̄dicabilis: nō eſt ibi ꝯmune aliꝗd quod eſt ſubiectū actionis. Ad hmōi aūt genera oꝑm nō ꝑtingit natura ꝓpter eorū difficultatē. Cū gͦ in oꝑe creatōis deficiat res initialis⁊ ſubiectū actōnis: in oꝑe tranſub̓ationis tm̄ ſubiectū actōnis: patꝫ ꝙ opꝰ creatōnis eſt maioris v̓tutis ꝙͣ opꝰ trāſub̓ationis. ¶ Ad illud quod primo obijcit̉. dicendū. ꝙ ſirōnabiliter iudicans faciliꝰ conſentit aliꝗd fieri ex nihiloꝙͣ aliꝗd oīno in aliud trāſubſtantiari: hoc eſt ꝙ magis vſitata eſt hec ꝯceptio ꝙͣ illa. hec aūt cōceptio ꝙ multa factaſunt ex nihilo eſt fere omnium: alia aūt ꝙ tranſub̓atur eleaucoꝝ. ſcꝫ fideliū: et in his que ſuntmentū in corpus xp̄fidei diſcretorum. Unde in hoc non eſt ratōnabiliter iudicans neqꝫ ratōnabiliter ꝯſentiens. vnde primū eſt falſum:illud difficilius ꝑducitur in eſſe ⁊cͣ. ¶ Ad aliud dicenduꝫꝙ magis eſt de impio facere pium ꝙͣ creare celum ⁊ terrā.hoc eſt. quia quando de impio fit iuſtus duo ꝯcurrunt: ꝓpter que hoc opus eſt difficilimum. ſcꝫ opus recreatōnisſcilicet gratie et informatio li. arb̓. repugnantis in oꝑe. vnde in iuſtificatōne impij eſt maior difficultas ꝙͣ in trāſub̓atione elementi in corpꝰ xp̄i: ẜm ꝙ dicit̉ difficilius: vbi eſtmaior diſtantia extremoruꝫ. ¶ Ad hoc quod obijcit̉. ꝙ rationabiliter iudicans ⁊c̄. patet rn̄ſio. ¶ Ad aliud dd̓m. ꝙdifficultas eſt aliqn̄ alicuiꝰ oꝑis ꝓpter diſtantiā terminoꝝqꝫ ꝓpter violentā reſiſtentiaꝫ illiꝰ in quo agit̉. pͥma diffitas eſt in creatōne vbi ē ſumma diſtantia terminoꝝ. ſecunda difficultas ē in oꝑbꝰ generatōnis. vt qn̄ ex igne fitaer. ſꝫ neutra haꝝ difficultatū eſt in tranſub̓atione in corpus xp̄i. Ꝙ nō prima pꝫ. ꝙ non ſcd̓a ſimiliter: qꝛ iſta reſiſtentiā nō eſt niſi vbi p̄cedit diſpoſitō ⁊ p̄paratō ad aliquāformā introducendā. qd̓ nō eſt hic: cū hec tranſmutatio ſitſubita. ¶ Ad illud qd̓ dicit̉. ꝙ difficiliꝰ aliꝗd ꝑducit̉ in eē.vbi eſt aliqͣ repugnantia ꝙͣ vbi nulla. hoc verū eſt alijs exiſtentibꝰ paribꝰ. vnde licet in creatōne de nihilo nō ſit aliud repugnans: tn̄ ꝓpter nimiā diſtantiā nō entis et entis:non pōt eſſe niſi virtutis ſumme.Articulus ſecundus¶ Onſequenter querit̉ de v̓tute trāſubſtantiandiꝑ comꝑatōeꝫ ad virtuteꝫ ꝯcipiendi. Et vidr̄ ꝙvirtus tranſub̓andi ſit maior ſic. Nobilitas etmagnitudo virtutis ꝑ actum cognoſcitur et actus ꝑ rem.Sꝫ virtꝰ ꝯceptōis in virgīe bt̄a. mediāte ſuo actu termīata ē ad corpꝰ xp̄i paſſibile mortale qͣntitatis imꝑfecte: virtus tranſub̓andi ad corpus xp̄i impaſſibile īmortale glorificatū ꝑfecte quantitatis. ſꝫ corpꝰ xp̄i glorificatū immor-