dum viuit qui teſtatus eſt. Et nota ꝙ teſtamentuꝫ diciturnō ſolum ſcriptura ꝯtinens diuīa mandata: ſꝫ et ꝓmiſſio.Heb̓. ix. Ideo noui teſtamenti ē mediator: vt repromiſſionem accipiāt ꝗ vocati ſunt eterne hereditatis. ⁊ ẜm huncmodū dicit̉. Hic eſt ſan. no. ⁊ eterni teſta .i. noue et eterneꝯfirmator ꝓmiſſionis. ſicut ꝓmittit ipſe dn̄s Ioh̓. vj. quiman. car. me. et bi. me. ſan. habet vitam eternaꝫ. ¶ Ex hispatet rn̄ſio ad primū. qꝛ nō dicit eterni teſta. qꝛ caret principio: ſꝫ ꝗa ꝓmittit eterna. quia morte xp̄i ꝯfirmatum eſt.¶ Ad aliud dd̓m. ꝙ ſacr̄m redemptōis qd̓ fluxit de laterexp̄i in ſanguīs effuſione: magis dd̓m eſt ſacr̄m eterni teſ.ꝙͣ ſacramentū regeneratōis qd̓ fluxit in aque emanatōnequia in morte cui atteſtatur ſanguīs effluxio: teſtamentuꝫquaſi īmobile ꝯfirmat̉. Quia gͦ dn̄s teſtamentū hereditatis eterne morte ſua ꝯfirmauit. cui nō atteſtat̉ effluxio adſicut effluxio ſanguīs: ſacr̄m regeneratōnis nō eſt dicēdūeterni teſta. ſicut ſacr̄m redemptōnis. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ẜm Inno. Rn̄det̉ ab eodeꝫ ſic. nunꝗd ideo ſacr̄m altaris veritas nō eſt qd̓ figura eſt: gͦ nec mors xp̄i veritaseſt qꝛ figura eſt: ⁊ reſurrectio veritas nō eſt qꝛ figura ē. qͣſidiceret. nō vult gͦ dicere ꝙ ⁊ ſi ſit miſteriū: ꝓpter hoc nō ſequit̉ ꝙ nō ſit veritas. Un̄ ſubdit. Altaris ſacr̄m eſt ⁊ veritas ⁊ figura. miſteriū aūt eſt quoddā qd̓ eſt multis occultum. nam miſteriū grecū eſt: qd̓ latine dicit̉ ſecretū vel occultum. ¶ Ad aliud qd̓ obijcit̉. ꝙ dꝫ dici miſteriū cariatis⁊cͣ. Dicendū ꝙ cum in om̄ibꝰ ſacramentis ſit aliꝗd occultum et ſecretuꝫ ꝙ credendū ſit: tn̄ modo ſingulari diciturhoc ſacr̄m miſteriū fidei: ſcꝫ et ꝓpter ꝯuerſionē. ⁊ ꝯtinentiam. ⁊ ſumptōeꝫ. ⁊ accidentia q̄ ſunt ſine ſubiecto: in ꝗbusratio locuꝫ non hꝫ ſꝫ ſola fides. Baptiſmus aūt dr̄ ſacr̄mfidei: qꝛ eſt ianua ſacramētoꝝ. ⁊ ab eo eſt primꝰ ſtatꝰ fidelium inꝙͣtum hmōi. Sacr̄m iſtud dicit̉ ſacr̄m caritatis propter ſacr̄m repn̄tatōnis paſſionis q̄ maximū eſt indicium (caritatis patientis. et maxime excitatiua ⁊ illectiua ad caritatem. dicit̉ gͦ miſteriū fidei: qꝛ totum fidei eſt. qꝛ que inhoc ſacramēto accidunt: occulta ſunt ⁊ ſecreta. ſolūmodocognitōne que eſt fidei ꝯprehenſa. Dicit̉ aūt eſſe caritatisqꝛ eſt indiciū diuine caritatis ⁊ allectiua ad caritatem: etqꝛ ſimilis ē effectꝰ huiꝰ ſacr̄i ⁊ caritatis. hoc em̄ ſacramento vniunt̉ membra adinuicē ⁊ capiti ⁊ caritate ſimiliter. ⁊addi pōt. ꝙ ꝯuenientiꝰ dicitur miſterium fidei ꝙͣ caritatisquia miſteriū dicit̉ ꝓprie occultum vel ſecretum qd̓ ꝯueītfidei q̄ eſt inuiſibilium quaſi abſconditoꝝ vel ſecretoꝝ argumentum. Heb̓. ix. Caritati aūt nō ꝯuenit ꝓprie miſterium: eo ꝙ ipſa facit quaſi exꝑimentaliter om̄ia manifeſſa.Ioh̓ .xv. Uos aūt dixi amicos ⁊cͣ. ¶ Ex his pꝫ reſpōſio adaliud qd̓ ſeꝗtur. ꝙ licet in omnibus ſacramentis ſit fidesneceſſaria: non tn̄ eſt ſimile de hoc ſacramento et de alijsvt ex dictis patet. ¶ Ad aliud qd̓ obijcitur. ꝙ hoc non debet poni effundet̉ in remiſſioneꝫ pct̄oꝝ. exqͦ in alia formanō dicit̉ qd̓ ꝓ nobis tradetur. Dicendū ꝙ effuſio ſanguīxp̄i eſt ꝓprie et ꝑ ſe cauſa vnde ſacramentū iſtud ⁊ alia ēficaciaꝫ habent. ſeꝑatio em̄ ſanguīs xp̄i in qua ſeꝑabaturſanguis a carne: ſignat ſeꝑatōeꝫ aīe xp̄i a corꝑe. ⁊ propterhoc plus ꝯuenit ꝙ apponat̉ huic ꝙͣ illud alij. ¶ Ad id qd̓obijcitur. ꝙ ſanguis xp̄i effuſus eſt pro om̄ibus. dicenduꝫꝙ hoc verum eſt ꝙͣtum ad ſufficientiam: pro electis autemꝙͣ tum ad efficaciam. Electi autem erant diſcipuli quos ſignauit dominus cum diceret ꝓ vobis: et alij plures de iudeis et gentibus quos ſignificabat cum diceret ꝓ multis.Uel ita diſtinguit̉ hoc. quia ſacerdotes debent ꝑ ſe ſpecialiter ⁊ pro alijs rogare: ideo dicit ꝓ vobis ſcilicet ſacerdotibus et pro multis ſcilicet ſubditis. ¶ Ad aliud qd̓ obijcitur de hoc quod ponit̉ in remiſſionem peccatoꝝ. Dicendum ꝙ in verbis iſtis non dicit̉ ꝙ hoc ſacramentum ē inremiſſionem peccatoꝝ: licet remiſſio peccatorum ſit fortaſſis effectus huius ſacramenti. ſed dicitur ꝙ eſt ſacramentum ſanguinis effuſi in remiſſionem peccatorum. ⁊ ita pꝫꝙ hic queſita nihil ſunt ad ꝓpoſitum. Poteſt tamen reſpōderi. ꝙ aliter et aliter eſt iſtud ſacramentum remiſſio peccatorum et baptiſmus et penitentia. hoc enim ſacramentum eſt remiſſionis peccatorum vt ſignum quodammodoquia eſt ſignum mortis xp̄i que eſt cauſa ꝑ ſe deſtructiuamortis noſtre. ẜm ꝙ dicitur. ꝙ mortem noſtram moriēdodeſtruxit ⁊cͣ. Et Oſee vl. Ero mors tua o mors. Alio modo eſt cauſa remiſſionis pct̄oꝝ per accidens. Conſideratio em̄ paſſionis domini habita ex hoc ſacramento gene̓atin nobis ꝯpaſſionem ſuꝑ paſſione illius: cuius paſſio fuitcauſa remiſſionis peccatoꝝ in nobis. et ita vlterius coniuncta comꝑaſſio ſue paſſioni cauſa eſt remiſſionis peccatorum. Baptiſmus aūt et penitentia non tm̄ ſunt ſigna: ſꝫſignum ⁊ cauſa. ⁊ ita differenter eſt hoc ſacramentū ſacramentum remiſſionis peccatoꝝ ⁊ predicta. Pre. ad pleniorem huiꝰ manifeſtatōnem nota quod dicit Inno. ſcilꝫ.peccatum duobꝰ modis remittitur. quo ad meritum cupe: et quo ad debitum pene. Meritum culpe remittit̉ perſanguinis preciū: quo redempti ſumus a pena. Uulnera.tus em̄ eſt ꝓpter iniꝗtates noſtras: attritus eſt ꝓpter ſcelera noſtra: cuiꝰ liuore ſanati ſumus yſa. liij. quia gͦ iuſtꝰ iniuſte punitus eſt: iniuſti iuſte liberati ſuntQueſtio. xxxiiij. de virtuteverboꝝ ꝯſecratipnis.Equitur de formaerboꝝ ꝙͣtum ad virtutem ipſoꝝ. Et primo de virtute ipſoꝝ in comꝑatōne ad elementū tranſſubſtantiandū. Scd̓o ī compatione ad ordinem ſacrum. Tercio inꝯparatōne ad alia mirabilia opera. Quarto in ꝯꝑatōe adtempus in quo exit in opus.Alembrum primumIrca primū querunt̉ tria. Primū eſt vtruꝫvirtus aliqua ſit verboꝝ operans in ꝯuerſion elementi in corpꝰ xp̄i. Secundū vtrumvirtus ꝯuertendi in corpꝰ xp̄i ſit data verbovt ſue virtutis oꝑatione fiat ꝯuerſio elementi in corpꝰ xp̄iTercium vtrū illa virtus poſſit ꝯuertere elementa in quacunqꝫ quantitate.Articulus primusIUeritur gͦ ſi qua ſit virtus verborum ꝓlatoruꝫin ꝯuerſione elementi in corpꝰ xp̄i. Et videt̉ꝙſic. j. Corin. xj. Accipite ⁊ comedite. Amb̓. anteꝙͣ ꝯſecret̉ panis eſt ⁊ vinū: vbi aūt verba xp̄i oꝑata fuerint: corpꝰ et ſanguis rp̄i efficit̉. Ecce ꝙ dīc vbi verba. xp̄ioꝑata ⁊cͣ. ¶ Item Amb̓. de ſacr̄is. Qd̓ erat panis an̄ cōſecratōeꝫ iam corpꝰ xp̄i eſt pꝰ ꝯſecratōneꝫ. qꝛ ſermo xp̄i creaturam mutat. Et idem dic̄ mgr̄. iiij. ſen. viij. di. Sꝫ hec mutatio ē oꝑatō mediāte aliqͣ v̓tute. igr̄ ⁊cͣ. ¶ Itē ī om̄i oꝑation naturali vbi deꝰ oꝑatur mediāte creatura: data ē virtus xp̄i quā mediāte oꝑatur. A ſimili videt̉ ꝙ in om̄i oꝑatione miraculoſa vbi oꝑat̉ deꝰ mediāte creatura: data ſitaliqͣ virtꝰ ipſi creature. ¶ Item Dam̄. verbū dei eſt verbuꝫactiuuꝫ et op̄s. et loquitur de verbo xp̄i quo fit conuerſiopanis in corpus xp̄i. ¶ Item ſi nulla virtus eſſet in verboeſſet verbū ſimpl̓r materiale et nullo modo actiuū: ſic̄ necpanis. igit̉ videtur ꝙ virtus aliqͣ oꝑatiua ſit verborū: penes que determinat̉ forma huiꝰ ſacramenti. ¶ Contͣ. ī ſacramento illo reqͥritur materia ſcꝫ panis ⁊ vinum. formaverboꝝ. ordo. intentio. nec ſi aliquid hoꝝ deficiat pōt effici hoc ſacramentū. ꝙͣtumcūqꝫ ꝓferant̉ verba ſine alijs noeſt ſacramentuꝫ. igitur vt videt̉ non eſt magis tribuendaverbis virtus ꝙͣ alicui aliorum. ¶ Item ſi virtus operatiaeſſet ipſius verbi. quicunqꝫ proferret illa fieret conſecratoſicut quicunqꝫ vtitur ſecuri ſcindit. ¶ Reſponſio. ꝙ aliqͣvirtus verborum eſt operans in hac cōuerſione. ¶ Ad illud ergo quod obijcitur contra hoc. dicenduꝫ ꝙ non ſeꝗtqd̓ ſic patet. differt nanqꝫ virtꝰ prima a v̓tute creata ī hͦ. ꝙvirtꝰ pͥma age̓ pōt ſine materia vel ſubiecto: quod virtꝰ creata nō pōt. Unde ad virtutē creatam requiruntur plura: