Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiopus meū. fregit dedit diſcipulis ſuis dicēs. Accipitecomedite. Tercia fuit opinio. dn̄s accipiens paneꝫbn̄dixit illum quadam bn̄dictōne ſecreta nobis ignota:ad quam facta eſt tranſſubſtātiatio. poſtmodū fregit dedit diſcipulis ſuis dicens. Accipite comedite eſt corpus meuꝫ. in prolatione horum verboꝝ ꝯtulit eis vimconuertendi impoſterū paneꝫ in corpus xp̄i. Quartafuit opinio. virtus erat in manibus xp̄i quam ſineverbo ſola cogitatione voluntate confecit. poſt verbuꝫꝓtulit ratione duplici pretacta. Secunde opinioni videtur mihi magis eſſe conſentiendū. auteꝫ dominꝰ conſecrauit horum verboꝝ ꝓlatione ſemel facta: ex verbiseuangelij verbis ſanctoꝝ patrum videtur. Dicit enimEugenius al̓s Euſebius emiſſenus. habetur de conſe.diſ. ij. Quia corpus. vbi dicit̉. Inuiſibilis ſacerdos viſibiles creaturas in ſubſtantiam corporis ſanguinis ſuiverbo ſuo ſecreta poteſtate ꝯuertit: ita dicens. Accipite comedite hoc eſt corpus meum. ſanctificatione repetita. Accipite bibite hic eſt ſanguis meus. Ecce planedicit dominus conuertit viſibiles creaturas in ſubſtātiam corporis ſanguinis ſui proferendo hec verba. hoceſt corpus meum. Ad hoc quod dicit Inno. diuinavirtute confecit poſt formaꝫ expreſſit ⁊cͣ. Dicendumin verbo Inno. notatur ordo conficientis vt erat domini vt erat data verbis. prius enim erat virtus qua dominus confecit ipſius domini: poſtea erat ipſorum verboNembrū terciūEquitur de dubitabilibus incidentibꝰ circa formam preſcriptam. Et primo de dubitabilibus que incidunt circa formam totalem. Secundo. que incidunt circa ꝑtes forme. Tercio. de his que incidunt circa variationē forme.Quarto. de his que accidunt circa verba addita quibuslaus deo defertur.Articulus primusIrca primum obijcitur ſic. Uidet̉ hec forma: hoc eſt corpus meum. non ſit forma alicꝰſacramenti: ſic. Forma ſacramenti non habetvſum ſuum niſi qn̄ aliquis baptizatur. ſimilit̓ forma confirmationis. ſcꝫ confirmo te criſmate ⁊cͣ. ſimiliter videt̉ forma huius ſacramenti ſi ſit conuenienter aſſignata:non debet habere vſum ſuum niſi cum ipſum ſacramentum exercetur. ſed in celo vbiqꝫ eſt xp̄us. dico hoc eſtcorpus meum: dictum a xp̄o corpore eius demonſtrandohabet vſum ſuum. igitur non videtur ſit forma alicuiꝰſacramenti. Iteꝫ aliud eſt preciꝑe vt aliquod ens ſiuefactum ſumatur in vſum: aliud eſt dare formam faciendi illud. Sed cum dicit̉ hoc eſt corpus meuꝫ. premiſſo dico accipite comedite: precipit̉ vt ſumat̉ corpꝰ xp̄i īvſum. igit̉ in his verbis eſt data forma conficiēdi corpus xp̄i. Iteꝫ aliud eſt vti voce aliqua vt eſt ſignum:vt eſt res. Cum aūt vtit̉ ea vt eſt ſignum: vtit̉ ea intentōeſignificandi illud ad qd̓ inſtitutū eſt. Cum aūt vtitur eavt eſt res: intendit̉ aliquid ab vtente circa ip̄am. vt cumdicit̉ magiſter eſt triſyllabū. Iſtis v̓o duabus ē vti vocibus aliter. ſꝫ ſiue vtat̉ hac forma verboꝝ hoc eſt corpus meū: ſic vel ſic. ꝯſecratur panis demonſtratus incorpus xp̄i. igit̉ ꝓlatione hoꝝ verboꝝ aſſerit ꝓferēsqd̓ intendit. ita hec forma nulla eſt ꝙͣtum ad ꝓpoſitumꝯſecrandi. Itē demōſtratio ſiue ſit ad ſenſuꝫ ſiue intellectū: eſt ad cognoſcendū ad efficiēdū. ſꝫ forma verbo que general̓r ſacram̄tis cōpetit: debet ad efficiēdū.hec forma ꝯpetit huic ſacr̄o. Rn̄ſio. Ad primuꝫ.hec forma hoc eſt corpus meū: ꝓut virtuteꝫ a deo illicollatā ꝯſecrat̉ corpus xp̄i. ꝓut ſunt forma in ſacram̄to: ſunt ſolū ad ſignificandū ſꝫ ad efficiendū. nec veniuunt in vſum ſignificādi tm̄: ſꝫ efficiendi principaliter.ꝓut aūt alibi ſumūtur in vſum: ſumunt̉ in vſum ſignifi.xxxiij.candi. vnde hn̄t vſumillū ſi ꝯtingat illa derba ꝓferri:queꝫ hn̄t inꝙͣtuꝫ ſunt forma in ſacram̄to. aut ſumipn̄t ī vſuꝫ ſignificādi aliter ꝙͣ alia que ſunt forme ī alijsſacramētis. hoc eſt: quia in modo loquēdi exprimunrem ſuā vt exercitam circa aliqueꝫ ſicut eſt in alijs: ſꝫ ſimpliciter indicando hoc de hoc. Ad ſecundū dd̓m. adhoc hoc ſacramentū habeat plenitudinē efficacieſequatur fineꝫ ſuū duo requirunt̉. ſcꝫ conſecratio corporis xp̄i: vſus ꝯſecrati. ꝓpter hoc dn̄s cum daret formāꝯſecrandi hortabat̉ ad vſum. vnd̓ cum diceret accipitecomedite: hortabat̉ ad vſum. cuꝫ ſubiunxit hoc ē corpusmeū: inſtruxit in forma. igit̉ ſolum in verbo ꝓpoſitopſus precipiebat̉: ſꝫ forma tradebat̉. Ad terciuꝫ dd̓m. lꝫ prout vocibꝰ coīter vtimur: vtimur illis niſi dubus modis. ſcilꝫ vel ꝓut ſunt ſigna: vel prout ſunt res.aliter tn̄ vtitur aliquibꝰ prout illis tradita eſt forma ſanctificandi in ſacramentis. quia tunc ꝓprie ſe vtit̉ eisvt effectiuis ſiue efficientibꝰ virtute illis tradita a dn̄o.ſic eſt de verbo ꝓpoſito ꝓut eo vtitur in ſacr̄is. Ad aliud dd̓m. realiter verum eſt demonſtratio eſt adgnoſcendū: ad efficiendū. nihilominus quia huic verbo datur virtus a verbo increato ad tranſſubſtantiādūelementū in corpus xp̄i. ſicut ex prima impoſitōe hꝫ virtuteꝫ demonſtrandi. ſil̓r ex virtute collata a verbo increato hꝫ virtutē tranſſubſtantiandi.Articulus ſecundusEquit̉ de partibꝰ forme preſcripte in ſpecialiſcꝫ huius: hoc eſt corpus meū. Et primo deꝓnomine hoc. Secūdo de hoc verbo eſt. Tercio de hoc nomine corpus. Quarto de adiecto meū.Circa primum ſic. .querit̉. quid demonſtratur hoc ꝓnomen hoc:cum dicitur hoc eſt corpus meū. aūt demonſtrat̉ aliꝗd oſtēdit̉ſic. Exquo eſt ꝓnomen: neceſſe ē ſit relatiuū vel demōſtratiuum. Si .n. ꝓnomina cadunt a relatione vel demōſtratione: caſſa ſunt vana. igitur cum non eſt relatiuū:eſt demonſtratiuū. Quid igitur demonſtrat̉? Si corpusxp̄i: igit̉ nihil aliud eſt dictū ꝙͣ corpus xp̄i eſt corpꝰ xp̄i.ſi hoc: igitur in verbo ꝓpoſito non notatur aliqua virtꝰtranſſubſtantiandi. neqꝫ aliquid tranſſubſtantiari in aliud. Si demonſtratur ſubſtantia panis vel accidens: tūcſimpl̓r eſt oīno falſa. Iteꝫ hec eſt falſa: quod eſt paniserit corpus xp̄i. quia hec nunꝙͣ eſt vera: quod eſt panis ēcorpus xp̄i. quia ſignatur ineſſe quod non ineſt. ſed hecſcꝫ panis eſt corpus meuꝫ: ꝓpinquius ſignat ineſſe qd̓ineſt. igitur hec ſimiliter eſt falſa vel fortiori ratione. Item aut facit demonſtrationeꝫ ad ſenſum: vel ad intellectum. Si ad ſenſuꝫ: ſed nihil quod ſit ibi ſenſibile ēcorpus xp̄i. falſa eſt. Si ad intellectum: ſed demonſtratio ad intellectum non fit niſi dupliciter. aut cum demonſtratur res de qua preceſſit ſermo eſt actu preſens:aut cum demonſtratur res que non eſt actu preſens ſed īſuo ſimili. vt cum dicitur: hec herba creſcit in orto meo.ſed neutrum eſt hic reꝑire. ⁊cͣ. Non enim preceſſit ſermo de corpore xp̄i: nec eſt aliud ſimile illi in ſpecie quodintelligitur hoc pronomine demonſtratiuo: ergo non eſtad intellectum. igitur eſt ibi demonſtratio ad ſenſum.ita demonſtratur quod preſens eſt ſenſui: hoc eſt paīs.igitur ⁊cͣ. Item nunꝙͣ eſſet hec vera: hec herba creſcitin orto meo: niſi conueniret intelligibiliter demonſtratūcreſcere in orto meo. ſed nūqͣ quod intelligibiliter demōſtratur per hoc pronomen hoc .i. corpus chriſti erit panis. igitur nullo modo ex demonſtratione panis ad ſenſum poteſt intelligi corpus xp̄i. Iteꝫ cōtingit ſignificare demōſtrationē vt exercitā vt ꝯceptā. ſed ꝓnomē:importat demonſtrationem vt exercitam: quia demonſtratio exercetur in ipſa prolatione. cum demonſtratioẜm huiuſmodi ſit ſolius entis: actu demonſtrat illud