Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secundo vtrum illud quod additur in augmentū gratiebaptiſmalis: cedat in vnum cum illa.Circa primum.§. j.ꝓceditur ſic. Et videtur gratia baptiſmalis cōfirmatōnis fiat vna gratia eſſentiā ſimile. In corꝑalibus inquibꝰ qd̓ auget qd̓ auget̉ fiūt vnū. ſicut cibus et corpusanimale. a ſimili videt̉ de ſpūalibꝰ: id qd̓ auget quodauget̉ vnū fiant. Sed gr̄a confirmatōnis augmentat gratiā baptiſmatis. vn̄ Melchyades papa. de ꝯſecra. di. iiij.Spūſſanctꝰ. In fonte plenitudinē tribuit ad innocentiaꝫIn ꝯfirmatōne augmentum preſtat ſcꝫ gr̄e preexiſtentis. Item duo accidentia ꝯſimilia manent in eodeꝫ indiuiſo. ſicut due albedines in eadem ꝑte corꝑis. neqꝫ due nigredines neqꝫ due ſuꝑficies. Sil̓r videt̉ nec due gratie. licet gr̄e diuerſe ſcꝫ baptiſmi ꝯfirmationis infundant̉aīme: neceſſe eſt fiant vna gr̄a et maneāt diſtinctein ſuis eſſentijs. Item imꝑfectū et ꝑfectum adinuicē ordinata eo vnū quaſi ſubſternit̉ alij et eſt in poſſibilitatead aliud: non hn̄t eſſe diſtincta. ſꝫ gr̄a baptiſmalis ē quaſi in imꝑfecte poſſibilitate reſpectu gr̄e confirmatōnis:⁊cͣ. Contra. due luces naturales ꝯcurrentes in aliquovno. vt luces duaꝝ candelaruꝫ ꝯcurrentes in vno punctoaeris. faciūt vnā lucem ſꝫ ſunt diſtincte ſuis eſſentijs. vtdicit Dyoni. a ſimili in ꝓpoſito. Item gr̄e ſacr̄ales ſuntmedicine ſpūales. reſpectu diuerſoꝝ morboꝝ. ſꝫ ẜm hiero. qd̓ ſonat oculū ſonat calcaneuꝫ. hoc aūt inducit adoſtendendū medicine ſpūales ſunt diuerſe ſicut morbi ⁊cͣ. Item due ſunt res tam ſacramenti baptiſmatis ꝙͣꝯfirmatōnis: ſcꝫ caracter et gr̄a. ſꝫ caracteres manent diſtincti in ſuis eſſentijs: ſimiliter videt̉ et gr̄e. Iteꝫ ſi ille due gr̄e fiant gr̄a vna: illa gratia aut eſt gr̄a baptiſmal̓tm̄: aut ꝯfirmatōnis tm̄: aut vna ꝯpoſita ex his duabꝰ.poſita eſt cum formaꝝ ſimplicium non ſit compoſitio Pre. ſi vna eſſet ꝯpoſita ex illis: vna ſe hr̄et vt forma velquo: alia vt materia vel qd̓: qd̓ videt̉ poſſe contingere.nec eſt baptiſmalis tm̄: neqꝫ ꝯfirmatōis tm̄. ita nulla videtur eſſe. Ex his videt̉ gratia ꝯfirmatōnis cedit invnā eſſentiā cum gr̄a baptiſmali. Qd̓ ꝯcedimus ſineiudicio melioris ſententie. licet quidā poſuerūt contrariūNon em̄ videt̉ ratōni conſonum. diuerſoꝝ ſacramento ſit res eadem. cum illa ad que ſunt ꝓprie et immediateſint diuerſa. nec eſſentie ſimplices orno carentes poſitōne ī vno indiuiſibili ꝯueniant: ſicut nec due vnitates pn̄tfieri vna. Ad illud qd̓ primo obijcit̉ in contrarium. Dicendum ille modus augmentandi corꝑale augmētat̉a corꝑali eſt in ꝓpoſito. Cum enim gratia baptiſmalisaugmentet̉ gratiā confirmatōnis. hoc eſt ſubintrationem vniꝰ in aliam vel additōnem vniꝰ ad aliam: ſꝫ quiahabens gr̄am baptiſmalem amplius roborat̉ virtuoſior et gratioſior efficit̉. ex hoc em̄ gr̄a cōfirmatōnis tollitur aliquis defectus in baptizato: expeditior efficitur gratia baptiſmalis et efficacior in ſuo actu et habens gratiaꝫaptior efficitur ad recipiendū influentiam lucis diuīe quāaugmentat̉ ip̄a gratia p̄habita. Ad aliud quod obijcit̉. ꝯſimilia accidentia ſunt in eodem indiuiſo ⁊cͣ. Dicēdum et ſi hoc ſit verum de accidentibꝰ corꝑalibꝰ ſcꝫ quedetermināt eſſe ſuum in corꝑibꝰ. hoc tn̄ non eſt verū de accidentibꝰ ſpūalibꝰ .i. quoꝝ eſſe determinat̉ in ſpū. diuerſeem̄ ſcientie ſimul ſunt in aīa. Pret̉. conſimilia accidentiain genere bene poſſunt eſſe in eodem: licet ꝯſimilia ī ſpecie. Gratie aūt ſacramentales potius dicende ſunt habere ſimilitudinē ſiue ydemptitatē in genere ꝙͣ in ſpē. Undegratia baptiſmalis confirmatōnis non ſunt eiuſdeꝫ ſpeciei: ſꝫ diuerſarum. Ad illud quod ſequitur. dicenduꝫgratia baptiſmalis non ſe habet ad gratiam confirmationis ſicut imꝑfectum ſe habet ad perfectum. quod quidemimꝑfectum eſt quaſi materiale. et in poſſibilitate ad perfectum. ſicut em̄ ſupͣ tactū eſt. confirmatio eſt ſe gr̄e baptiſmalis: ſed baptizati. Unde confirmatio eſt gr̄e baptiſmalis per accidens. eo habens gratiā confirmatur eo-dem modo et perficitur: quia ip̄e baptizatus quodardo perficitur. vnde vna gratia non eſt materialis reſpct̄ualterius.Conſequēter queri­ .§. ij.tur ſuppoſito aliquo modo augmentet̉ gr̄a baptiſmaligr̄am confirmatōnis. vtrū id augmentum cedat in vnitem cum gr̄a baptiſmali: ita fiat gr̄a vna eſſentiam ſic: videt̉ hoc. cum augmentat̉ gr̄a frequentia aſſiduitate operū virtutū. non eſt ibi dicere gr̄am gratiā:ſꝫ eandem eſſentiā. A ſimili videt̉. Si gr̄a data in ſacramento aliquo augmentaret̉ aliquo modo gr̄a data in alio vnica erit eadem eſſentiam. Contra. due materiles luces ꝯcurrentes in vno pūcto aeris faciūt vnā lucem: ſꝫ ſunt diſtincte in ſuis eſſentijs: ſil̓r videt̉ de ſpūalibꝰin ꝓpoſito. Item illud qd̓ datū eſt ad augmentū. de noreſt creatū eſt gratuitū: eſt aliqua ſpecies gratie vel virtutis. vt fidei vel ſpei vel gratie ſacramentalis. quod auteſt tale: habet eſſe diſtinctū cedit in vnum cum alio Rn̄ſio. dicūt quidam gr̄a ẜm ſuā eſſentiā non auge augmentū ꝙͣtum ad eſſentiam eſt ſolummō illoꝝ quabent quantitatē molis. vnde qꝛ gr̄a vel virtus habequantitatē molis ſed virtutis: virtus augeri pōt eſſentia. Sed hoc ſuppoſito queſtio nulla ē. Sꝫ ſaluo iudiciomeliori opinando aſſerendo dico: ip̄a eſſentia gratieaugmentat̉. cum em̄ gr̄a ſit quedaꝫ lux ſpūalis vt ponuſacri orthodoxi: ſicut lux materialis in ſuo genere et ſuomodo. et forte illa augmentatio et diminutio attendit̉ penes magis ſpūale et minꝰ. qd̓ ꝓuenit ex maiori approquatōne minori ad lumen ſpūale forte alio modo. Cem̄ videt̉ conſonū ratōni. cum virtꝰ ab eſſentia depenat: virtꝰ augmentet̉ eſſentia manente īmutabili. Pre. expoſitōne p̄tacta ſequeret̉ om̄es ſubſtantias ſimplices eſſieiuſdem ſimplicitatis. qd̓ conſtat eſſe fallum: qꝛ tūc om̄eeſſent eiuſdem v̓tutis. qꝛ ſimplicitas eſſentie atteſtat̉ quātitati ſiue multiplicitati virtutis. ꝓpter qd̓ vere aſſeritur. quanto aliquis eſt ſimplicius in eſſentia: tanto eſt multipliciꝰ in virtute. Suppoſito gͦq gr̄a pōt augmentari.rn̄deri pōt ad obiecta. Dicendū diuerſe gr̄e diſtinctcreate confluūt in vnū actū. qꝛ vt dictum eſt. vna virtꝰſiue gr̄a aliā expedit reſpectu oꝑis ſiue actus illius. Arhoc qd̓ obijcit̉. gr̄a augmentat̉ frequentia operū ⁊cͣ. dicendū ſecus eſt de gr̄a que ẜm ſuā eſſentiā augetur effectiue virtute gr̄e increate diſpoſitiue frequentia operuꝫ de gr̄a que auget̉ non ſuam eſſentiā. ſꝫ ẜm expeditōenvel facilitatē eliciendi actū ſuū. qꝛ in primo augmēto nuꝙͣ ſunt gr̄e diſtincte. in ſcd̓o ſunt diſtincte: et hn̄t eſſentiasdiſtinctas. Verbigr̄a. virtꝰ collata in baptiſmo augeſſentiā. virtute prima efficiente vt dictū eſt: et diſpofrequentia bonoꝝ operū. In hmōi augmento eſt porgr̄as diuerſas. qn̄ aut expedit̉ et reddit̉ facilis ad exeūdin actū ſuū: gr̄a data in ꝯfirmatōne ad augmentū huiꝰ ēin expeditōne ſiue pt̄ate reſpectu actꝰ illiciti eſt duplex gr̄a eſſentiaꝫ. vn̄ eſt ſimile in hoc et in illo. Ad illudquerit̉ qd̓ datū eſt gr̄e ad augmentū de nouo eſt creaturDici pōt ẜm quoſdā. non eſt verum. immo illud quoauctum eſt ſiue augmentatū eſt multiplicatum in ſe virtute increata. nec dicendū eſt ibi aliquid datum in artum: ſed dicendū eſt illam gratiam augmentataꝫ. Saūt hmōi augmentati eſt multiplicatio coſte de qua factaeſt mulier. et panū quinqꝫ de quibus ſaturati ſunt quinomilia hominum Ioh̓. vj. In quibus non fuit auẜm aliquod extrinſecum additum. Unde. ij. ſentediſt. dicit magiſter. et eſt ſumptum ab Auguſti. Reſtat vtde ſola ipſius coſte ſubſtantia ſine om̄i extrinſeco additamento per diuinam potentiam in ſemetipſa multijmulieris corpus factum dicat̉. eo ſana miraculo: ēſte a de quinqꝫ panibus ih̓u celeſti benedictōe multiplittis quinqꝫ milia hominū ſaciata ſunt. Sicut igitur in hisp: ſed ex ml̓eſt augmentatō ſine additamento ab extrīſecotiplicatōne eoꝝ augmētata ſunt. et magis eſt ꝯſonū na