Queſtioim ꝯtra hoc dd̓miō dicitur ſacr̄o confirmatōnis cōmari principal̓r gr̄a baptiſmalis: ſꝫ homo baptizatus.vn̄ confirmatio eſt ꝑſone non gr̄e. ⁊ ꝓprie et per ſe loq̄ndoPre. ſi diceret̉ ꝙ ſacramento ꝯſecratōnis ꝯfirmaret̉ gr̄abaptiſmalis ſiue gr̄a huiꝰ gratia illiꝰ: non ex hoc ſequeretur ꝙ eſſent gr̄a vna: ſicut diſpoſitio et habitꝰ ſunt vna eſſentia. vna em̄ gr̄a alia roborat̉ ⁊ vna virtus alia. ꝗa eniꝫom̄is gratia aliquid tollit defectus: quacūqꝫ gr̄a data ſuſcipiens aptior efficitur ad bonū quodcūqꝫ. vn̄ a qualibetgr̄a alia expedit̉ et ita roborat̉ aliquo mō. Nec ex hoc ſeꝗtur ꝙ ſint vna: nec ſimile de his ⁊ habitu ⁊ diſpoſitōne: qꝛhabitꝰ ⁊ diſpoſitio ꝓprie dicunt idem in eſſentia. differenstn̄ ſicut facile mobilis ⁊ difficile. ¶ Ad aliud dd̓m. ꝙ eſtgr̄a ſacramentalis ⁊ eſt gr̄a virtutis. de gr̄a virtutis dr̄ ꝙidē eſt gr̄a ꝙ virtꝰ. Gr̄a em̄ dicit̉ inꝙͣtum aīam ꝑficit ⁊ gtificat. Uirtus in ꝙͣtum mediantibꝰ potentijs actꝰ animelicit virtutis: ſꝫ gr̄a ſacramentalis ꝓprie defectū tollit exꝑte anime: ⁊ potentias ad oꝑa virtutū expedit ⁊ promouet. ſꝫ non oꝑa virtutū elicit ꝑ ſe et ꝓprie loquendo. Uerbigratia. Gr̄a ꝯfirmatōnis tollit quandā puſillanimitateꝫſiue timiditatē. ⁊ inducit audaciā ꝯfitendi xp̄m vt expeditad ꝯfitendū xp̄ꝫ: qd̓ eſt opus fidei elicitiue ⁊ fortitudinisimꝑatiue. De gr̄a virtutis dicit̉ ꝙ eſt idem qd̓ virtus. nōde gratia ſacramentali. et hoc dico ẜm ꝙ virtus proprie ⁊ſpecialiter dicitur que diuiditur in cardinales ⁊ theologicas. ꝯmuniter ſumendo virtutem. quicꝗd oꝑatur ad ſalutem et gratia ſacramentalis virtus dicit̉. ⁊ ſic bene poſſetꝯcedi ꝙ gratia noua collata in ꝯfirmatōne ꝯfert̉ et virtusſꝫ nō illa que diuidit̉ vt tactū eſt. ¶ Ad aliud dd̓m. ꝙ noneſt ſimile de gratia oꝑante ⁊ cooꝑante: ⁊ gratia baptiſmi⁊ gratia ꝯfirmatōnis. gratia em̄ oꝑans ⁊ cooꝑans ad idēiue eundem effectū tendūt licet differenter. quia hec incipiendo: illa ꝓficiendo. īmo eadem actio elicitur ex his eomodo quo vnum ꝯtinuū vnū dicit̉. nō ſimiliter eſt ex aliaꝑte: quia gratia baptiſmalis ꝓprie datur ad iuſtificanduꝫſiue ad reꝑationem iuſticie amiſſe ꝑ lapſum originalis ⁊etiam actualis: gratia confirmationis proprie datur adconſtanter ꝯfitendum fidem xp̄i coram quibuſcunqꝫ oporArticulus ſecundus¶ Onſequēter querit̉. vtrū in hoc ſacramēto datur gr̄a gratū faciens. ꝙ ſic: patet ex verbo Rabani dicentis. in ſacr̄o confirmatōnis ſeptiformem gr̄aꝫ cum om̄i plenitudine ſanctitatis ⁊ virtutis venire in hominem. ¶ Item hoc ſacr̄m ꝯfirmat in bono: ſꝫ ſicut ſolius gratie gratū facientis eſt reuocare a malo. ita etconfirmare in bono: gͦ ⁊cͣ. ¶ Item gratia collata in hoc ſacramento eſt augmentatiua gratie baptiſmalis. ſicut habetur a mgr̄o in ſenten. qui dicit. ꝙ maiꝰ augmentū virtutum preſtat: ſꝫ gr̄a gratiſdata nō auget gr̄aꝫ gratum faciētem: ꝗa in nulla ꝓportōne ſe habet ad illam ſicut nec punctus ad lineā: gͦ ⁊c̄. ¶ Contra. hn̄s gratiā gratūfacienteꝫaccedens ad baptiſmū ip̄am nō ſuſcipit. Un̄ adultus baptizatus baptiſmo flamīs ſuſcipiens baptiſma flamīs ſolum ſuſcipit ip̄m ſacramentuꝫ quod quidem eſt ſacr̄m reiq̄ p̄ceſſit ſicut habetur. iiij. ſen. di. iiij. Si igitur res ſacͣmēti non ſuſcipitur. ſꝫ ip̄m ſacramentum ſolum: patet ꝙ in caſu tali ſuſcipiens baptiſma. non ſuſcipit gr̄am gratum facientem: et huiꝰ eſt cauſa gratia prehabita quā erat iuſtificatus. Eadeꝫ rōne videtur ꝙ accedens ad ſacr̄m cōfirmationis cum gratia baptiſmali. rōne qua habet gr̄am gͣtificantem: non ſuſcipit ibi gratiam gratū efficientem. ¶ Sꝫmiliter pōt obijci de ꝯtrito accedente ad ſuſceptōeꝫ ſacͣmēti penitentie. qꝛ em̄ habebat gr̄am gratum facientem in ſuſceptōne ſacramenti penitentie ab eccl̓ia. non datur illi gͣtia alia. ſimiliter videtur ī ꝓpoſito. ꝙ exquo accedit ad cofirmatōeꝫ a gratia gratum faciente accepta in baptiſmate⁊cͣ. ¶ Item gr̄a gratū faciens eſt qua homo recōciliat̉ deonon autem reconciliatur homo deo ſacramento confirmationis: ergo ⁊cͣ. ¶ Item inter gratiam gratiſdatam ⁊ gra.xxvj.tiam gratū facientem hoc intereſt. ꝙ gratia gratiſdata reſpicit penam: ſed gratum faciens culpam. ſed confirmatōeſt contra penam: ergo ⁊cͣ. ¶ Item videmus xp̄m libere cōfiteri multos in mortali peccato. actus ergo ille poteſt eſſea gr̄a gratiſdata. ſi ergo ad hoc confertur confirmatio nōeſt neceſſe ꝙ debet habere gr̄am gratumfacientem. ¶ Dicendum ſicut innuit Rabanus et mgr̄ in ſenten. ⁊ communiter concordant doctores. Confirmatio dat gr̄am gratūfacientem. Sed notandū ꝙ gr̄a gratūfaciens duplicit̓ dicitur. aut gratūfaciens de non grato: ⁊ talis eſt gr̄a baptiſmalis. aut magis gratū faciens de iam grato: et talis eſtgr̄a confirmatōnis que gr̄am acceptam ampliat ⁊ confirmat. ¶ Et ꝑ hoc patet rn̄ſio ad primo obiectum in contrarium. quia ꝙͣuis baptiſmus habeat gr̄am gratū facientemnon tamen hꝫ ad illum effectuꝫ nec in illo ſtatu in qͦ habꝫpoſt confirmationeꝫ. et ideo recipitur hoc ſacr̄m ad perfectionem illius gratie et confirmatōeꝫ. et hoc ꝑ gr̄am ī hocſacramento collatam que nonduꝫ habetur. ¶ Ad hͦ quodſubditur de eo qui accedit ad baptiſma flumīs baptizatꝰbaptiſmo flaminis. ꝙ non ſuſcipit rem ſacramenti: ſed ſolummodo ſacr̄m. Similiter de illo qui ꝯtritus accedit adſuſcipiendum ſacr̄m penitentie. Dicenduꝫ ꝙ non eſt ſimile. quia ſacr̄m baptiſmi ⁊ confirmatōnis ſunt duo ſacͣmēta. quoꝝ vtrunqꝫ habet qd̓ ſibi ꝓprium eſt et ex ꝑte ſacͣmēti et ex ꝑte rei. non ita eſt ex ꝑte alia. quia gratia data ī baptiſmo flaminis: non iuſtificat niſi cum voluntate ⁊ ꝓpoſito ſuſcipiendi ſacramentū fluminis. Quo ſuſcepto gratiap̄habita eſt de integritate baptiſmi fluminis: quia res eſtſiue ſignatum illius. Similiter eſt de gratia habita in cōtritiōe. nō em̄ iuſtificat niſi cum ꝓpoſito ſuſcipiendi ſacramenta penitentie. prout eſt ſacramentuꝫ eccl̓ie. Quia igit̉gr̄a qua purgat̉ adultus ab originali cum ꝓpoſito ſuſcipiendi ſacramēti fluminis ſuſcepto baptiſmo: eſt de integritate ipſiꝰ ſacramenti. Similiter gr̄a qua purgat̉ quis abactuali cum ꝓpoſito ſuſcipiendi ſacramenta penitentie ꝓut eſt ſacr̄m eccleſie: illa ſuſcepta eſt de integritate eiꝰ. cuꝫvnius ſacramenti non eſt niſi vna gr̄a principalis: non debet alia gratia noua dari in ſuſceptōe ſacramenti modoiam dicto. Aliter eſt de baptiſmo et confirmatione q̄ ſuntſimpliciter diuerſa. Non tamen negandū opinor quin gͣtia primo data in baptiſmo flaminis: augmentetur in baꝑtiſmo fluminis. ſimiliter ꝗn gratia contritionis in ſuſceptione penitentie ab eccleſia. ¶ Ad hoc quod obijcitur. ꝙgratia gratum faciens qua homo reconciliatur deo ⁊cͣ. dicendum ꝙ duplex eſt gratificatio. ſcilicꝫ reconciliatōne. ⁊merito. Un̄ gr̄a gratū faciens dicit̉. qͣ homo reconciliaturdeo et qͣ meret̉ premiū eternū. Gr̄a em̄ gratū faciens ē illaque ordinat et ꝓmouet hominē ad hoc vt ꝑfecte ſit gratusdeo quod erit in patria. nō igit̉ determinat̉ tm̄ effectꝰ gratie gratūfacientis in recōciliatōne cuꝫ deo. ⁊ hoc eſt quodſupͣ tactum eſt .ſ. ꝙ gr̄a gratūfaciens nō ſolum facit de nōgrato gratū: ſꝫ de grato magis gratum. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ gr̄a gratum faciens eſt ꝯtra culpā. Dd̓m ꝙ nō eſttm̄ contra culpam: ſed etiam contra penam: eatenus quaordinata eſt ad culpam: et talis eſt puſillaminitas. ¶ Advltimum dicendum. ꝙ ꝙͣuis aliquis poſſit confiteri xp̄mſine gratia gratumfaciente: nō tamen ita faciliter. nec itavtiliter nec ita ſalubriter ſicut cum gratia gratumfaciente. quoniam ex ipſa eſt confeſſio laudabilis ⁊ deo acceptaPre. et ſi aliquis ex gratia gratiſdata confiteatur xp̄m. vtpote ex quadam ſtrennuitate nature vel ex aliquā alia gͣtia gratiſdata. ex hoc non ſeꝗtur ꝙ gratia hꝰ mōi datur inconfirmatōne: quia ſic ꝯfitens xp̄m non ꝯfitetur ex gratiadata in confirmatōne.Irticulus terciusOnſequenter querit̉. vtrum noua gracia abdita cedat in vnū cum illa cui addit̉ .i. gratia cōfirmationis cum gratia baptiſmali. Et primoqueritur. vtrum ex his duabus gratijs fiat vna ꝑ eēntiā.