via nature. ¶ Ad aliud qd̓ obijcit̉. ꝙ gr̄a baptimalis q̄eſt reꝑatiua defectus carentie debite iuſticie: debet ꝯmēſurari illi defectui. vnde nō requirit̉ virtus ꝓmouēs adexercitiū operū virtutū ⁊cͣ. Dicēdū ꝙ gr̄a collata a xp̄oī baptiſmo habūdat ab illa que delet pct̄a .v. ro. Si vnius delicto mortui ſunt multi: multomagis gr̄a dei et donum in gr̄a vnius homīs ih̓u xp̄i ī plures habūdat. glo.plꝰ preſtat xp̄c regeneratis: ꝙͣ eis nocuerat adā generatis. et poſt. remiſſio peccatoꝝ ⁊ alia dona ſpūſſancti. ml̓tomagis habūdans trāſijt in oēs filios eiꝰ ⁊. iij. ad titū.Quē effudit ī nos habūde. glo. ſcꝫ ad r̄miſſionē oīm peccatoꝝ et copiā virtutū. Iſtiꝰ habudantie cauſa fuit aduentus illiꝰ ꝗ eſt fons gr̄aꝝ. Un̄. iiij. ad gal̓. At vbi veītplenitudo tꝑis. miſit deus filiū ſuū. glo. plenitudo tēꝑisdicit̉ pleītudo gr̄e. iō qꝛ ī eo dant̉ dona ſpūſſct̄i. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ nullꝰ habet ꝑfectōꝫ gratie niſi ſit ꝑfectꝰin natura ⁊cͣ. Dicendū ꝙ natura ꝯſiderat̉ in duplici ratione. Una ē ꝓut ꝯſiderat̉ vt informās rem. et ſic eſt ꝑfectio rei ꝙͣtū ad eſſe rei. et hoc mō ſumpto. dicit Boetiusin li. de duabꝰ naturis ⁊ vnica ꝑſona xp̄i. Natura ē vnāquāqꝫ rem informās ſpecifica differētia. Alio mō cōſideratur vt ꝑficiēs rem ꝙͣtum ad actū ſiue opus. ẜm ꝙ dicitur natura principiū motꝰ vniuſcuiuſqꝫ. et de hac ꝑfection intelligit ph̓us cū dicit tūc ꝑfectū eſt ⁊cͣ. Sil̓r v̓tusgratuita dupliciter cōſiderat̉. inquātū informat potētiācuiꝰ eſt ẜm eēntiā potētie: vel ẜm actū vel vſum eiuſdeꝫPerfectio nature ẜm primū pͥmū modū ſūpta: p̄cedit ꝑfectōem gratie ſiue virtutis ẜm primū modū ſumpta. ſimiliter et alie ꝑfectōes ſibinuice reſpōdent. ¶ Ad aliudqd̓ ſequit̉. dicendū ꝙ in virtutibꝰ diffuſis nō habet locūhec diſtinctio potentiaꝝ. non em̄ ibi facilitas p̄cedit ꝑfectōem. qꝛ ex habitu infuſo eſt ꝑfectio et facilitas ad oꝑādum. Unde ꝓfecto ibi natura p̄cedit facultatē ad opus.prius em̄ ineſt habitꝰ ꝙͣ reddat potentiā facilē ad eliciendum actū virtutis. In virtutibꝰ acꝗſitis locū hꝫ vt patꝫin exemplis ꝓpoſitis. ¶ Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ poſtea. ꝙ virtutes nunꝙͣ ſunt ocioſe ⁊cͣ. dicēdū ꝙ verbū aug. debꝫ ītelligi ꝑ ſe. nunꝙͣ em̄ ſunt ocioſe de ſe. ſemꝑ em̄ oꝑant̉ ꝙͣtūeſt de ſe. Ꝙ aūt qn̄ꝫ nō oꝑant̉: hoc debet̉ potētijs ſiue viribꝰ que illis ꝑficiūtur. vt qn̄ ligate ſunt vel aliquo alicͣmō impedite vt nō poſſint exire in actū.Nembrum ſecundumOnſequēter querit̉ vtrū in adultis augeātur virtutes ꝑ baptiſmuꝫ. Et videt̉ ꝙ ſic.dicit̉ em̄ ī glo. ſuꝑ illd̓ psͣ. Mirra et gutta⁊cͣ. Caſſia in aquoſis locis naſcit̉ ⁊ creſcitin immenſum et odorē reddit. hoc eſt fides qui ꝑ baptiſmū creſcit. ¶ Itē ſuꝑ illud psͣ. Suꝑ aquā refectōis educauit me. glo. ꝑ augmentū virtutis et bone oꝑatōis educauit me in baptiſmo. ergo ī baptiſmo auget̉ virtꝰ et bona oꝑatio. ¶ Cōtra. ꝑuuloꝝ pena mitiſſima ē. et ita videt̉ eſſe minima: ergo et gratia que reſpōdet eſt mīma ingenere gr̄aꝝ ſcꝫ gratia baptiſmalis. ergo nō eſt auctabaptiſmū. ¶ Preterea. caritas meretur augeri vt aucͣtamereat̉ et ꝑfici. ſimiliter ergo eſt de gr̄a fidei. ſi ergo gr̄abaptiſmalis nō eſt ꝑ meritu nr̄m. et gr̄a baptiſmalis exrōne meriti xp̄i nō eſt plus et minꝰ gr̄a: ergo baptiſmal̓v̓tute baptiſmi n̄ auget̉ ī adulto. ¶ Ad qd̓ dd̓m. ꝙ illeauctoritates que inducunt̉ ad hoc ꝙ gr̄a augeat̉ in baptiſmo. ad hoc ꝙ faciūt ꝙ plures ſunt effectꝰ gratie baptiſmalis ſicut in glo. tangit̉ ſuꝑ illud. ſuꝑ aquā refectionis ⁊cͣ. Primā gr̄am on̄dimꝰ eſſe d̓ini verbi intelligētiam. Secūdā baptiſmi regeneratōꝫ. Terciā poſt baptiſmi ſct̄ificatōem. et ita gr̄a illa dicit̉ augeri: cū aliū et alium īducit effectū. Sil̓r cū dicit̉ ꝙ gr̄a fidei ꝑ baptiſmū īīmenſuꝫ creſcit: hoc ē qꝛ gr̄a fidei qͥ prius infuit adulto:adueniēte baptiſmo aliū hꝫ effectū merito xp̄i quē nō habebat prius. Si v̓o ip̄a gratia augeat̉ in ſe .i. fiat maior:hoc accidit ẜm ꝙ homo ꝑ gr̄am: meret̉ augmentum gratie que eſt in ip̄o.Membrum terciumOnſeq̄nter querit̉. vtrū equaliter det̉tia oībꝰ baptizatis digne ſuſcipientibſic: videt̉. Ciprianꝰ. plane eadē gratia ſpiritualis q̄ in baptiſmo a credētibꝰ equaliter ſumit̉. in Gōuerſatōe atꝫ actu nr̄o poſtmodū vel autur vel minuat̓. Ecce ꝙ eadem gratia ⁊ equaliter dat¶ Item Aug. de vnico baptiſmo aliꝰ alio baptizari magis vel minꝰ nō dicit̉. ¶ Itē. iij. ad ephe. Unū baptiſmaglo. i. equale. ¶ Itē ꝙ equalis gr̄a detur om̄ibꝰ ꝑuulis:videt̉. qꝛ qd̓ tam differētes imprimat effectꝰ: hoc non eſtniſi vel qꝛ voluntariū agens: vel qꝛ ſi nō eſt voluntariuꝫtn̄ differenti modo ſe habet. vel ſi eodē modo: materia recipiens ſe habet vel alio. Sed nec ſacramētū nec virtuspaſſioīs volūtariū eſt agens. nec ip̄m diuerſificatur. neꝑuulus vnus eſt magis diſpoſitꝰ ꝙͣ alter: gͦ ⁊cͣ. ¶ Itē qͣlicunqꝫ conditōne ꝑuulꝰ naſcat̉ et qualiacūqꝫ habꝫ naturalia: vnꝰ nō naſcit̉ magis peccator ꝙͣ alius: ergo parirōne in regeneratōne vnus nō debet regenerari magisvel melius alio. ¶ It̄ vnꝰ nō punit̉ magis alio: gͦ nec remunerat̉. ¶ Item gr̄a baptiſmalis opponit̉ culpe origīali. ſed culpā originalis equalis eſt in om̄ibꝰ. vt īnuit magiſter. ij. ſenten. ī tractatu de pct̄o originali: ergo gr̄a baptiſmalis ſiue v̓tus equalē habebit effectum in omībus¶ Item xp̄c indifferenter ⁊ equaliter ſe obtulit ꝓ om̄ibꝰ.virtus igit̉ paſſionis xp̄i ad om̄es ſe habꝫ equaliter quātum in ſe eſt. igit̉ cum baptiſmꝰ virtutē habꝫ a paſſionexp̄i: baptiſmꝰ equalē habet effectū in om̄ibꝰ. ¶ Contradamaſ. peccatoꝝ remiſſio om̄ibꝰ ſil̓r ꝑ baptiſma datur:gratia aūt ſpūs ẜm ꝓportōem fidei ⁊ p̄purgatōꝫ. igiturgratia datur in baptiſmo nō equalit̓: ſed ẜm purgatōeꝫrecipiētis. ¶ Itē Math̓. .xxv. dedit vnicuiqꝫ ẜm ꝓpriamvirtutē. Hec aūt virtꝰ attēdit̉ in p̄paratōne et capacitate ſuſcipiētis. igit̉ qui magis ē p̄paratꝰ: et magis capa⁊cͣ. ſic videt̉ ꝙ in adultis maiore et minorē efficaciā hbeat gratia baptiſmalis. ¶ Item ſic̄ habet̉. ij. ſenten. gratuita ꝓportionaliter dant̉ naturalibꝰ. ſꝫ cōſtat ꝙ meliora habeāt naturalia aliqui ꝙͣ alij: igit̉ ⁊cͣ. ¶ Itē bonitasnature diſpoſitio eſt ad gr̄am. ergo vbi melior nat̉a: melior diſpoſitio. Sed cauſa vniformiter agens magis imprimit in magis diſpoſito vt lux in aere ꝙͣ in aqua: ergocum vnus paruulus melius eſt diſpoſitus ꝙͣ alius: patꝫ⁊cͣ. ¶ Reſponſio. ꝙ gratia baptiſmalis habet plures eſfectus. Unum contra malum culpe. alium contra malum pene: tercium ꝙͣtum ad ordinem in bonuꝫ reſpectumeriti. Ꝙtum aūt ad primum effectum eſt equalitas.omniū em̄ peccatorum in baptiſmo eſt ſimul et plena remiſſio. Lux em̄ que eſt ſpiritualis que eſt gratia: nullasſecum compatitur tenebras peccati. In adultis arꝙͣtum ad alia duo nō eſt equalis effectus. hoc tamēeſt quantum eſt de virtute ſacramenti: ſed quātum eſt deconditione ſuſcipientis. Unde ẜm fidei ꝓportionem maiorem et mīorem: habet gratia baptiſmalis maiorem etminorē effectum ꝙͣtum ad alia duo. Fomes em̄ inꝙͣtumeſt pena: magis et minus diminuit̉ ꝑ gratiaꝫ baptiſmalem: ẜm ꝙ maior et minor eſt ꝓportio fidei in ſuſcipiēte.Similiter eſt forte de alijs penis contractis. ſcilicꝫ infirmitate ignorātia malicia. Similiter ẜm ꝙ precedit maior et minor purgatio a peccato et circumſtantijs peccatis: maiorem et minorem habet effectum gratia baptiſmalis. Ꝙ autem ẜm fidei proportionem maiorem etminorem prepurgationem expeditius et efficatius ordinat in viam merendi gratia baptiſmalis liquet: eo enimgratia expeditius agit: quo magis habet fulcimentumet minus impedimētum. Concedi ergo poſſunt illaoſtendunt gratiam dari in baptiſmo ſiue gratiamd̓equalis eſſe efficacie ſcꝫ ꝙͣtum ad effectū remiſſionis culpe: et hoc quātū eſt de virtute ſacramenti. Ꝙtum ad alios effectꝰ: nō eſt equalis efficacie. ſed maioris et mīorisẜm ꝓportōꝫ fidei et purgatōꝫ ſiue p̄ꝑatōꝫ maiorē vl̓ mi