feſta in patria ſpei comp̄henſio. caritas aūt manet. Nullus igit̉ decedēs ſine his glorificabit̉ in patria: cuꝫ ergoꝑuuli glorificant̉: igit̉ ⁊cͣ. ¶ Itē aug. dicit ꝙ fides daturet nutritur in baptiſmo. datur ꝙͣtū ad ꝑuulos: et nutrit̉ꝙͣtū ad adultos. ergo ꝑuulis in baptiſmo cōfert̉ fides: gͦet alie v̓tutes. ¶ It̄ ioh̓. iij. Niſi ꝗs renatꝰ fuerit ex aquaet ſpūſancto nō intrabit in regnū celoꝝ. Sed iſte ꝑuulꝰeſt renatꝰ: ergo habet ſuā natiuitatē. Sed in om̄i natiuitate datur aliqua vita. nō corꝑalis: gͦ ſpūalis. Sed illaeſt fides. Ro. j. Iuſtus ex fide viuit. gͦ ꝑuulo datur fidesergo pari rōne et alie v̓tutes. ¶ Itē baptiſmꝰ facit ꝑuulūdignū et ydoneū ad dotes glorie. que ſunt viſio dilectiotentio. Sed ad viſionē diſponit̉ fide: ad dilectōem caritate: ad tentionē ſpe: ergo ꝑuulꝰ habet virtutes theologicas et alias ꝑ cōſeques. ¶ Cōtra. Om̄is v̓tus vel forma habet actōem ꝓpriam a qua non ceſſat. Unde dam̄iij. Poſſibile ē ſubſtantiā eē exꝑtē naturali actōe. igiturcum virtutes nullā habeāt actōem in ꝑuulis. non em̄ pivirtꝰ eſſe ocioſa. ¶ Itē. v. ro. vix ꝓ iuſto quis morit̉. ibi.glo. Amb̓. eſt bonus ꝗ nō eſt iuſtꝰ ſcꝫ qui natꝰ eſt in ſimplicitate īnocētie. qui nōdum laborauit vt amplificaretſe bonis oꝑbꝰ. vt ſunt ꝑuuli ī baptiſmo mūdati. hec gl.baptizati ergo boni ſunt nō tn̄ iuſti. igit̉ nō habent virtutem iuſticie. igit̉ nec aliquā aliā. Qui em̄ habet vnam⁊cͣ. ¶ Item duplex ē ꝑfectio aīme ſcꝫ ſcientia et virtus.Sciētia em̄ eſt ꝑfectio cognitiue virtus affectiue. Sꝫ cōgnitiua ꝑauli nō eſt capax ſue ꝑfectiue: igr̄ nec affectiuaſue. ¶ Itē aīma ꝑuuli nō eſt ſuſceptibilis vicij qd̓ eſt contrariū virtuti .i. vicij actualis. ſꝫ ſolum originalis qd̓ eſtcōtrariū gratie. eſſe em̄ virtutis actū reſpicit ſiue exerciciū ꝓpter qd̓ virtutes dicunt̉ ꝑfectōes potentiaꝝ. ſed incōtrarijs in ꝗbꝰ nō alterū determinate ineſt: ita eſt ꝙ illud qd̓ nō eſt ſuſceptibile vnius nec alteriꝰ. igr̄ quod nōvicij contrarij virtutis: nec ip̄ius v̓tutis. ¶ Item yſid̓. deofficijs. ij. Paruuli alio ꝓfitent̉ ꝗ adhuc loꝗ vel credereneſciūt. Sed dicit Aug. ꝙ nihil aliud eſt credere ꝙͣ fideꝫhr̄e: igit̉ nō habēt fidem. ¶ Itē. iiij. de cōſe. Aug. ad bonifaciū. ꝗ̄ nō credit ⁊ fieri nō poſſe arbitrat̉. ꝓfecto infidelis eſt. etiā ſi habeat ſacramētū fidei. longeqꝫ melior eſtꝑuulꝰ iſte. ꝗ et ſi fidē n̄ habeat ī cognitōne: non tn̄ ei crimen ꝯtrarie cogitatōis opponit. ſed ſi fidē nō habꝫ in cognitōne nō habet fidē: cum fides ſit in cognitiua. ¶ ItemAug. de baptiſmo ꝑuuloꝝ. et ſi nōdū fides illa q̄ in credentiū volūtate cōſiſtit. iam tn̄ ip̄ius fidei ſacr̄m fidelesfacit. ergo a fide quā habent nō dicūtur fideles: ſed ſolūa ſacramento fidei. ¶ Iterū Aug. de baptiſmo ꝑuuloꝝ.Quis neſciat credere eē infantibꝰ baptizari: nō credereaūt nō baptizari. igit̉ videt̉ ꝙ credere ꝑuuloꝝ nō ſit aliud ꝙͣ baptizari. ¶ It̄ iacobi. ij. Sicut corpꝰ ſine ſpū mortuum ē: ita et fides ſine oꝑbꝰ mortua eſt. Sed ī ꝑuulisfides et alie v̓tutes ſunt ſine oꝑbꝰ: igit̉ ſi ineſt: mortuaeſt. Sed mortua dicit̉ que nō valꝫ ad vitā: igit̉ ⁊cͣ. ¶ Itēhugo. duo ſunt in ꝗbꝰ cōſiſtit fides. Cognitio et affectꝰIn affectu ſubſtātia fidei inuenit̉. In cognitōe materiaigit̉ cū in ꝑuulo nō eſt cognitio: nec fides. Ubi em̄ nō eſtmateria: nec illud cuiꝰ eſt materia. ¶ Item aīma nō exitin eſſe niſi in corꝑe qꝛ ſimul creat̉ et infundit̉. ſic nec exitin bene eſſe ꝑ receptōem virtutū niſi in corꝑe qꝛ nō danỉaīme virtutes niſi in corꝑe. igit̉ ſicut aīma nō exit in eſſeniſi exiſtēte corꝑe organico et habēte ꝑfectōem mēbroꝝſic nec exit in bene eſſe niſi aīma habēte ea que ſunt ſibiquaſi organa in ꝑfectōne. Sed quaſi organa aīme ſuntpotentie: igit̉ nō exiſtentibꝰ potentijs aīme in ꝑfectioneqd̓ eſt anteꝙͣ poſſit exire in actum ſiue in oꝑatōem: nondantur virtutes aīme. ¶ Item Aug. voluntas eſt inſtrumentū ſeip̄m mouens. huiꝰ voluntatē requirit virtꝰ. igr̄ſi in ꝑuulo nō eſt hmōi volūtas: nec virtus. ¶ Item duoſunt de ſubſtantia virtutis ſcꝫ ꝑficere habentē: et reddere efficacem in oꝑe. Unde ph̓us. Uirtus eſt que habentem ꝑficit ⁊ opus eius bonum reddit. ſed hec duo n̄ ſuntin ꝑuulo. ¶ Item gr̄a ſine virtutibꝰ ſufficit ad tollendūreatum mortis. ergo ſi debet ſtatim mori: fruſtra pauvirtutes. ¶ Item catulꝰ ante determinatū tp̄us nō dicit̉cecus neqꝫ videns. rōne conſimili videt̉ ꝙ ꝑuulus aniedetermīatū tp̄us in quo poſſit vti li. ar. nō debet dici habere habitū vidēdi. Sed habitus vidēdi ſpūaliter fideseſt: ergo nō debet dici habere fidē anteꝙͣ poſſit vti li. ar.¶ Itē peccatū originale eſt carētia debite iuſticie. Undꝑuulus moriens ſine baptiſmo. qꝛ caret iuſticia naturali quā debet habere damnat̉. Gratia aūt baptiſmalis q̄eſt reꝑatiua defectꝰ huiꝰ carētie debꝫ cōmēſurari illi defectui. igit̉ nō reꝑabit niſi defectū illius carētie. ad hancreꝑatōem nō reqͥrit̉ gratia diſponēs et ꝓmouēs ad opera virtutū. ergo virtute baptiſmi nō confert̉ gr̄a. ergo n̄cōfertur gratia que ē virtus. qꝛ illa eſt diſpones et ꝓmuens ad oꝑa virtutū. ¶ Item eſt ꝑfectio nature gratie ⁊glorie. ꝑfectōem glorie p̄cedit ꝑfectio gratie. ꝑfectionegratie ꝑfectio nature. igit̉ nullus habet ꝑfectōeꝫſi ſit ꝑfectus in natura. Sed ꝑuulus nō eſt ꝑfecttura: exquo potētie aīme nō poſſunt exire in ſuos actꝰ.qꝛ tunc ꝑfectū eſt vnumqd̓qꝫ cum cōtingit ꝓprie virtuti.tunc dicit̉ cōtingere virtuti ꝓprie: cum virtus in illo poteſt exire in actu. vt patet ꝑ exemplū ph̓i qd̓ eſt. vt quādo poteſt facere tale quale ip̄m eſt. ¶ Itē tam in cognitiuis ꝙͣ oꝑatiuis. primo eſt potentia nuda ſiue indiſpota ꝙͣtum ad actū cognitōis vel oꝑatōnis. ſecūdo diſpoſta ſiue facilis reſpectu eoꝝ. tercio ꝑfecta qn̄ ineſt habitcognoſcēdi vel ars oꝑandi. verbigr̄a. Primo ē ītellectnudus. eſt em̄ ſicut tabula raſa. poſt ꝑ doctrinaꝫ diſpoīad ſciendū. cuiꝰ adepto habitu ꝑfectꝰ ē ꝙͣtum ad hͦ. ⁊ ẜmhas differētias diſtīguūt quidā materialē intellectū poſſibilē et adeptū. Sil̓r eſt in oꝑatiuis ẜm ꝙ dicit̉ ꝑuulpoteſt ſcribere. adultus ꝗ addiſcit ſcribere pt̄ et ſcriptorpt̄. Patet igit̉ ꝙ tam ī cognitiuis ꝙͣ oꝑatiuis ē potentianuda facilis et ꝑfecta. Sꝫ potētia facilis p̄cedit ꝑfectā:igit̉ vbi nō ē facilis: nec ꝑfecta. ſꝫ in ꝑuulo nō eſt facilisqꝛ nulla eſt ī eo diſpoſitio qua habilis ſit ad eliciēdumactū virtutis. igit̉ nec ꝑfecta. ¶ Itē vt dicit aug. virtutesnūꝙͣ ſunt ocioſe. ſꝫ v̓tutes dicūt̉ ocioſe qn̄ nō oꝑant̉. igit̉cum in ꝑuulo nō oꝑent̉ nō ſunt ibi: cū nūꝙͣ ſunt ocioſe¶ Reſponſio. circa hoc diuerſi diuerſa ſentiūt. Quidāmͣ ponūt ꝑuulos. nec fidē nec aliquā aliā virtuteꝫ habēſed in baptiſmo ſolū ab origīali liberari. Sed in ſeꝑatione aīme a corꝑe ꝑuuli virtutes illi cōferri. ſil̓r ꝙͣcito efficitur adultꝰ ſi retineat īnocētiā. Hec opinio ꝯtraria eſtopiniōi ꝯmuni. nec eſt cōſona rōni qꝛ hoc ponit diuerſāefficaciā baptiſmi in digne recipiētibꝰ. Item ponitębaptiſmalē nō ſufficere ad ſalutē. vnde ſimpliciter feſt opinio iſta. ¶ Alij ponūt o̓tutes ꝑuulis dari ꝙͣtuꝫ adradicem nō ꝙͣtū ad habitꝰ. qꝛ datur eis gr̄a delēs culpnō habilitās potētias. qꝛ potentie ſunt ligate vnde nſunt nate habilitari. ſꝫ cum potētie ſoluūt̉: gratia ramificat̉ in habitꝰ virtutū. Sed hec poſitio nō p̄t ſtare: qꝛ tūcaliꝗs habēs v̓tutes. ſi ligarent̉ ī eo potētie ꝑ ſtulticiā vl̓furiā: amitteret eas. qd̓ ſtultū eſt dicere: cum ſic ꝑderēt̉ſine culpa. ¶ Alia ē opinio ꝯmunis. ponentiū ꝙ v̓tutescōferunt̉ ꝑuulis in baptiſmo ſcꝫ ꝙͣtū ad habitꝰ. ſed nōꝙͣtum ad actus. Cōtra qd̓ obijcit̉. Cū habitꝰ ē qͦ potentia facile exeat in actū. ſed nulla facultas eſt ī ꝑuuli quapt̄ exire in actū: igit̉ videt̉ ꝙ nō habeat habitū virtutuꝫAd qd̓ dicendū. ꝙ habitꝰ medius eſt int̓ actū ⁊ potētiaet ita ꝯn̄icat cum vtroqꝫ. Unde qn̄qꝫ ſe habet in quadaꝫꝓpinquitate ſiue conformitate cū potentia. qn̄ꝫ cū actu.Un̄ ſic̄ in nat̉a ꝑfectibile p̄cedit ſuū actū in triplici differētia an̄ eſſe cōpletū nat̉a. ꝓut diſponit̉ differētia triplici. ſcꝫ vt diſpoſitione facultate ⁊ neceſſitate. Sil̓r formā vltimā gratuitā q̄ eſt ꝑfectō gl̓ie p̄cedit virtꝰ ſiue v̓tutes ī triplici gradu ſiue differētia. ſcꝫ vt diſpoſitio reſpictu ſui actus. ſcꝫ ī nō habētibꝰ vſū li. ar. vt facultas ī hn̄tibꝰ ꝗ defacili poſſūt elicē actꝰ ſuos. et iſtis dyobꝰ mōīs