Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

vel pōt. ẜm ꝙͣ primo ꝯſiderantur: ꝓprie reſpiciuntgr̄am peccatū. ẜm ſecundo: nequaꝙͣ. Un̄ mortalitas que ē ex priuatōe vite corꝑalis: magis dicēda ē penahoīs ex animaduerſione diuine ſentētie ꝙͣ ex cauſationeculpe. dico cauſatōe ſimpliciter meritorie. ſe loquēdo culpa ē cauſa meritoria mortis corꝑalis: īmo ānihilatōis ſimpliciter. aūt ē cauſa ſicut priuatōnis viteaīe. huius aūt priuatōis ē ſolū cauſa meritoria. ſꝫ efficiēs. eo quo deficiēs dr̄ efficiēs. hāc em̄ vitā immediate et vt cauſa ꝯiunctiſſima tollit. Si igit̉ hoc aſſumptis mortalitate et immortalitate arguat̉ ſic. mortalitaset immortalitas ſunt oppoſita: gr̄a et culpa ſunt oppoſitaſꝫ peccatū ē cauſa mortalitatis: igit̉ gr̄a immortalitatisbene ſequit̉ ẜm mortalitas immortalitas ſonant inaptitudinē in actū. gr̄a em̄ finalis ē cauſa immortalitatis et inſeꝑabilitatis vite aīe ab ip̄a. Similiter gratiaquecūqꝫ gratū faciēs: ē cauſa inſeꝑabilitatis .i. poſſibilitatis ad inſeꝑatōem vite aīe ab ip̄a. igit̉ habet locūmodus arguendi p̄dictus eo modo quo mortalitas immortalitas immortalitatē dicūt corꝑis: quia inducūt̉a culpa et gr̄a vt a cauſis ꝯiunctis: ſed potius ꝓut dicūtmortalitatē et immortalitatē aīe. Preterea. nec forma arguendi aliqua ē. Non ſi vnū ꝯtrariorum vel priuatiueoppoſitoꝝ ē cauſa corruptōis alicuius habitus: ſequitur aliud ſit cauſa habitus oppoſiti. em̄ ſequit̉ ſi excelles ſenſibile ē cauſa corruptōis ſenſus. mediū ē cauſahabitus cōtrarij. Ad hoc quod obijcitur de illo verbov. Ro. Sicut vnius delictū in omnes ⁊cͣ. Dicēdumſimilitudo attēditur ibi ꝙͣtum ad generalitatē naſcendi īpeccato ſiue ꝯcupiſcētia adā renaſcēdo ſpūaliter perxp̄m. Un̄ glo. ibidē. Nemo naſcitur niſi in ꝯcupiſcentiacarnali que ꝯtracta ē ex primo hoīe. nemo renaſcit̉ niſigr̄a ſpirituali que data ē a ſecūdo homine. Hec glo.igitur attēditur ſimilitudo ī modo ꝯdemnatōis iuſtificatōnis: ſed in generalitate ꝯdemnatoꝝ adā iuſtificatoꝝ xp̄m. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. ſufficiētior erat obediētia xp̄i ad iuſtificādū ꝙͣ inobediētia primi hoīs addemnandū ⁊cͣ. Rn̄ſio verū ē longemaior et ſufficiētior fuit ſatiſfacto qua xp̄c ſatiſfecit pct̄o primi homīsꝙͣ ip̄m peccatū. tamē hāc corruptōeꝫ penaleꝫ tollebatꝓpter cauſas p̄dictas. Un̄ licet ſatiſfactio xp̄i exceſſit reſpectu culpe: nihilominꝰ diſpēſatiue ꝓuiſum fuit humane vtilitati vt illa corruptio penalis tolleret̉. Si aūtqueret̉ quare tāto ſatiſfecit minor ſatiſfactio ſuffeciſſet? dici poteſt. hoc fuit quia culpe primi hoīs ꝯueniebat: et illi quo ſatiſfactū ē expediebat. culpe ꝯueniebatvt deus fieret homo et factus moreret̉. At dic̄ ambro. Oportuit tantā humilitatē redemptoris: quantafuit elatio p̄uaricatoris. elatio preuaricatoris fuit vteēt deus. oportuit igit̉ vt humilitas redemptoris eēt tātavt deus eēt. Preterea. cōueniebat vt culpa cōmiſſapie viuendo: ſatiſfaceret deus pie moriendo. Itemnini expediebat quia vt dicit Bern̄. Cum vna guttaſanguinis xp̄i ſufficeret ad redemptōeꝫ hominis: nihilominus illū effudit in magna habudātia. vt vel ſic hoīemad amorē ſui alliceret. Preterea. vt totalit̓ a deo poſſideret̉ ſine ꝑticipatōe alteriꝰ. Aug. tāti emit: vt ſolꝰ poſſideret. Ad aliud qd̓ obijcit̉. habūdātior fuit gr̄a data xp̄m: ꝙͣ mors illata delictū primi hoīs. Dicēduꝫapl̓us ꝯꝑat vitam habēdam xp̄m morti introducteprimū hoīem vn̄ vult dicere. beneficia p̄ſtita xp̄m habundāt in bono: reſpectu mali mortis ſiue pene illateprimū hoīem. hec aut beneficia referunt̉ ad vitā gratieglorie. ad vitā gr̄e ſicut gr̄a remiſſionis culpe et donoruꝫſiue virtutū opeꝝ iuſticie. vt ex glo. patꝫ. qui habūdātin bono reſpectu mortis illate hominē primuꝫ. qꝛ illismereret̉ vitā eternā. Pret̓ea. gr̄a xp̄i dabit̉ electis vita eterna: que incomꝑabiliter excedit in bonitate omnispene tꝑalis grauamen. ꝓpter quod dicitur ab apl̓o. gr̄axp̄i habūdantior. Ad illd̓ quod obijcitur. paſſio xp̄iē maioris efficacie in regenerādo reuinificādo ꝙͣ pct̄mprimi hoīs in ꝑimēdo. Dicēdū hoc ē verū. vn̄ ml̓toplura meruit nobis paſſio xp̄i et recepimus regenerati reuificati ꝙͣ demeruit nobis pct̄m primi hominis ſicut ptꝫex p̄dictis. nec ꝓpter hoc ſequit̉ meruit remiſſionem penarū ꝯtractarū. meritū em̄ eiꝰ ē ꝙͣtū ad ea que reꝑant lapſum et expediūt ad regnū obtinēdum. licꝫ aūt remiſſion harū penarū fieret reꝑatio quedā lapſus: tamenexpediret vt ex cauſis patet p̄dictis. Ad hoc qd̓ obijcitur. cauſa ſublata tollit̉ effectus. Dicēdum hoc nonē verū in cauſis meritorijs et effectibꝰ. Peccatum aūt reſpectu pene ē cauſa meritoria. Unde dd̓m ē quedāefficiēs: quedā ꝯſeruās: quedā inducēs ſed ꝯſeruās.Primo habet veritatē. ſecūdo. exemplū hoꝝ ēin corꝑe luminoſo luīe. gladio vulnere. primo culpa ē pene. ſꝫ ſecūdoConſequenter que .§. ij.ritur. vtꝝ in baptiſmo euacuet̉ caro a poteſtate incētiuaſiue ꝯcupiſcētia.: patꝫ. qꝛ vt habet̉ gal̓. v. Carocupiſcit aduerſus ſpiritū ⁊cͣ. hoc poſt baptiſmū.tra. aug. de baptiſmo ꝑuuloꝝ. baptiſmū xp̄i id agit̉ vtcaro peccatis euacuet̉. ſic aut euacuat̉ vt in carnecupiſcētia innata ſit: ſꝫ ne obſit. ex hoc videt̉ euacuata ē ꝯcupiſcētia ꝙͣtum ad poteſtatē nocēdi. Itē maiores ſunt pene: pena damni et pena gehēne: ꝙͣ pena cōcupiſcētie. ſed ille tollunt̉: multo fortius illa que minor ē.ſcꝫ pena ꝯcupiſcētie in pn̄ti. Reſponſio. dd̓m remenet ꝯcupiſcētia poſt baptiſmū licet diminuat̉. Aug. aūtloquit̉ de ꝑuulis quibꝰ pōt nocere ꝯcupiſcētia. Unſubdit ibidē. poſt baptiſmū ad etatē ꝑuenerīt: ibi habent qua pugnēt: eāqꝫ adiuuāte deo ſuꝑent: ſi gr̄aꝫin vacuū ſuſceperīt. Ad alid̓ dd̓m ſequit̉ ſi tollitmaiores peras tollat minores: qꝛ gra que iuſtificatcōpatit̉ ſecuꝫ iſtas penas maiores ſed bene cōꝑatitur ſecum minores.Conſequenter queᵐ. §. iij.ritur vtrū fomēs tollat̉ in baptiſmo.: patet. qꝛcupiſcētia inordinata ē ex fomite. cōcupiſcētia aūt manꝫvt patet. Cōtra. Ro. xiij. Nox p̄ceſſit dies aūt appropirquabit. glo. Uetꝰ qui ī baptiſmo p̄terijt .i. fomes pct̄i. Itē quare tollit̉ pena fomitis ſicut alie. Si diceret̉ relinquit̉ ad exercitiū. Cōtra. maius ē exercitiū inpenis penalibꝰ ꝙͣ in penis naturalibꝰ ſiue fomitis. Itquerit̉ que ſunt pene que tollunt̉ et que ſunt ille quetollunt̉. Rn̄ſio. fomes tollitur ſꝫ dicitur p̄terireī baptiſmo ꝙͣtuꝫ ad dominiū ꝙͣtum ad neceſſitatē inclinādi ad culpaꝫ. vel et̄ inꝙͣtum eſt culpa ẜm illos qui ponūt fomes intenſus culpa ē. aūt p̄terit inꝙͣtum ē pena nec ꝙͣtum ad poſſibilitatē inclinādi ad culpā. Un̄. vjad Ro. Uetus homo noſter ſemel crucifixus ē vt deſtruatur corpus pct̄i. glo. baptiſmū id agit̉ vt vetus crucifigatur corpus peccati deſtruat̉. ita vt in ip̄a viuete carne cōcupiſcētia reſꝑſa et innata repēte abſumatur ſit: ſed ne hoī inſit mortuo que inerat nato. itaqꝫhoc p̄ſtat̉ in baptiſmo niſi forte miraculo ineffabili crectoris. vt lex peccati ē in mēbris prorſus extinguat̉ſit. Et id̓ habr̄ ab aug. li. baptiſmo ꝑuuloꝝ. Ad aliud̓ dd̓m. quedā ſunt pene eternales quedam tꝑalesab omni eternali abſoluit baptiſmus delēdo oēm culpūIn tꝑali v̓o diſtinguēdum ē. qꝛ quedā ꝯtrahunt̉. quedaꝫaſſumunt̉ ſiue imponunt̉. Cōtrahunt̉ aūt ſicut fames .ſtis et paſſiones ꝯtemꝑanee vite. quedā imponunt̉ aſſūmunt̉ vt ieiunia et corꝑalia et ſpūalia exercitia et laborioſa oꝑa. baptiſmꝰ igit̉ abſoluit ab omni pena eternaliabſoluit nihilominꝰ ab om̄i pena tꝑali ſatiſfactoria ſiueaſſumpta: non aūt ab omni ꝯtracta: vtpote a fame et ſitiinfirmitate ceteris penis ſpūalibꝰ. Ratio aūt huiꝰ eſt.qꝛ deus ad hoc ip̄m ordinauit. quare ordinauit. qꝛ ꝯgruū fuit hmōi penalitates in nobis relinquret. et hoc ad manifeſtandum equitatem diuini iudicij