Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioni hoīs parētis ī ꝑimendo. igiet reuificādo ꝙͣtur vt videt̉ quecūt illata ꝑſone et nature humanepeccato primi ꝑen: ſunt ablatarneratōe baptiſmiquo habundat virItem deleta cauſa deletur effectus. ſedqa pene omnis: quecūqꝫ em̄ patimur pſerūt vt vult greg Rn̄ſio. ſacramētolni contulit deus primos.p̄cipuos effectus paſſionis ſue. paſſio aūt ſaluatoris habuit duos effectus primos et principales. ſcꝫ mundatō.nem a culpa: ſolutōnem precij qui fiebat in fluxū ſanquinis et aque de latere xp̄i. Ioh̓. xix. In fluxū em̄ aquefiebat purgatio a culpa. In effluxū ſanguinis ſolutiocij ſiue ſatiſfactio damni: quod receperat deus pater examiſſiōe hominis. Iſtos duos effectus ꝯtulit baptiſmo.cuius virtus eſt ex fluxū aque et ſanguinis de latere xp̄iUnde ſicut xp̄c lauit humanū genus aqua lateris: et baptiſmus habet virtutem lauandi a culpa. ſicut ſatiſfecitpro homine effuſione ſanguinis: ſic habꝫ baptiſmus virtutem tollendi reatum ſiue debitum. Unde. v. Ro. Quieſt forma futuri. glo. ſicut ex latere ade dormiētis aſſumpta eſt coſta vnde formata eſt euā: ſic ex xp̄i latere ꝓfluxerunt ſacramenta .ſ. aqua ablutōis et ſanguis redemptōnis que ſaluat̉ eccl̓ia. Iſtos igit̉ effectus .ſ. ablutōis aculpa ſolutōis reatꝰ rn̄dent ſacramēto redemptōnisdedit baptiſmo. ꝓpter qd̓ habet v̓tutē abluēdi a culpa etſoluēdi a pena. Alijs ſacramētis dedit v̓tutē iuxta alioseffectꝰ paſſiōis. ſicut augmētandi caritatē: ꝯferēdi roburꝯͣ temptatōes ⁊cͣ. quare at̄ ſit tanta v̓tus efficacia huiꝰſacramēti dictū ē ſupͣ. Dicendū ē pena originalis eſtduplex .ſ. eterna que penitus delet̉. tꝑalis delet̉ ꝙͣtuꝫad dominiū licet ſimpliciter. Unde Ro. vj. Uetꝰ homo noſter ſel̓ crucifixus ē. glo. Eſt duplex pena. Gehennalis et tꝑalis. Gehēnalē ꝓrſus deleuit: tꝑalem nōdumpenitꝰ tulit. manet em̄ fames et ſitis. mors hmōi. ſed regnū et dominiū deleuit. hec glo. loquit̉ ibi de morte xp̄icuius efectus deſcēdit ad nos ſacramētū baptiſmi ſic̄patet ex lr̄a p̄cedenti. penā igit̉ originalis tollit ꝙͣtuꝫ addn̄ium: penitꝰ ſimplicit̓. Si querat̉ qͣre oīno tollit ſic̄ actualis? Dicēdum huiꝰ pene ſi ſint ꝑſonales .i. ip̄aꝝ ꝑſonarū: ſunt tn̄ a natura. vn̄ debent̉ ip̄is rōe ſunt de maſſa maledictōis ſiue peccati. ꝓpter qd̓ remanente ꝑſona in natura tali: remanēt pene. Hec igit̉ ēma ratio quare remanēt. Alie ſunt quaſi accidētales .ſ.ne putaret liberatōꝫ a penis p̄miū baptiſmi. Aliaexercitatio. Iudi. iij. et alie infra patebūt. Ad hoc qd̓obijcit̉ obligatio ꝗs obligat̉ ꝓprio ⁊cͣ. Dicēdū vtrūē ꝓpriū: differēter tn̄. quia licꝫ actū illud ꝯtractū: niilominꝰ illd̓ qd̓ ē ꝯtractū ē alligatū cauſaliter ip̄i nature aqͣ ꝯtrahit̉ in ip̄a ꝑſona. Un̄ fortiorē adherētia illiusꝙͣ actualis. Ad aliud qd̓ obijcit̉. cauſa vtriuſqꝫ tollit̉ſcꝫ culpa duplex ⁊cͣ. dd̓m. et ſi culpa ſimpliciter ſitpene: tn̄ culpa eſt cauſa immediata et ꝓxima in ꝑuulis vl̓ adultis. pene dico originalis que cōprehēdit famēſitim et hmōi: ſꝫ potius corruptio nature in ip̄is ꝑſonisUnde obijcitur cauſa vtriuſqꝫ pene tollit̉. Dicēdū hoc eſt verū. ſi intelligatur de cauſis immediatis:bene em̄ verum eſt cauſa pene que debetur culpe actuali tollitur .ſ. culpa actualis: ſed pene originalis que ēip̄a corruptio nature. obnoxietas mortis. Ad aliudquod obijcitur de pena damni remittitur omnino ⁊cͣ.Dicēdum pena carentie et pena eterna ſenſibilis eoſolū debent̉ culpe mortali nec alij: neceſſario tollit̉ eoruꝫdebitū in aduētu gr̄e gratū faciētis. Unde culpa remiſſaſiue deleta et pene iſte neceſſario delent̉. beneficiū igiturremiſſionis pene carētie pene ſenſibilis eterne: ē annexum neceſſario beneficio reiſſionis culpe infuſionisgratie gratūfaciētis. Id hoc qd̓ obijcitur. ſi vterqꝫecederet ſtatim euolaretum hoc ē quia ī morte ſoluit̉ reatꝰ quē incurrit ex p̄uaricatōne diuini p̄cepti primi hominis. quioteſt ante mortem ſolui: tollitur ī bapi0. Ad aliud qd̓ obijcit̉. medi.Xx.ci prudētis ē tollere radicē morbi. Dicēdū prudentismedici ē ſolū in eqͣlitatē tollere vn̄ ē morbus: ſꝫ equalitatē vn̄ ſanitas ē virtus humana ꝯſtituere. Un̄ ꝓprieē eius intentōis ſanitatē ꝑfectaꝫ inducere. ea que adoꝑantur expedire. Un̄ medici prudētiſſimi .i. xp̄i intentōfuit ſanitatem inducere immortalitatis incorruptibilitatis .ſ. corporalis et ſpiritualis. illa tollere que hancimpediunt: illa ꝑmittere que ad hanc ꝓmouent: ſanitatem perfectam ꝓmouet corruptio penalis: ꝓpter qd̓ hāctollere noluit. Ad hanc autē ſanitatem multiplicitermouet hec corruptio .ſ. quia facit homineꝫ agnoſcere ſuam miſeriam. yſa. xxviij. Uexatio dabit intellectum. Itēquia humiliat omnes. oſee. vj. humiliatio tua in mediotui. Item quia deterret et a culpā auertit ex ꝯſideratiōeimmenſitatis pene. Iob. vj. terrores domini militāt contra me. Item ꝓpter exemplū peccandi. zach̓. iij. Adamexemplum meū ab adoleſcentia mea. Item ꝓpter exercitium virtutum. Iudi. ij. he ſunt gentes quas reliquit dominus vt erudiret iſrl̓. Item quia excitat ad deſideriumceleſtium. Michee. ij. Surgite et abite quia habetishic requiē. Iſido. de ſummo bono. Soluto reatu peccati manet quedā tꝑalis pena. vt illa vita feruentius queratur que erit a penis omnibꝰ aliena. Item quia tollit occaſionē erroris .ſ. ne crederetur ablatio pene premiuꝫbaptiſmi ſiue fructus: vitā eternā. Dicēdū prudentis medici ē tollere quādoqꝫ radicē morbi. ſed qn̄ita ē radix morbi radicata a natura tolli non pōt ſinedeſtructōe nature. in tali caſu ē tollere medici radicēquia tunc deſtrueret naturaꝫ. Unde quia in homine corrūptio ita radicata ē ī natura annexa īmo qͣi natura: ē medici ſummi illā tolle̓. Pret̓ea. corrupto penalisē radix morbi ꝓprie loqnēdo: ſꝫ potiꝰ diſſolutio ip̄ius corruptōis laſciuiā. ſiue laſciuiendo ex incuria ſiue negligētia li. ar. qꝛ inqͣtuꝫ hmōi mīſtrat fomitē morbi pct̄i. qd̓ꝓpriū ē radicis. tn̄ repreſſiuā hꝰ diſſolutōis ſufficiētē ordinauit medicꝰ ordinat .ſ. li. ar. gr̄a: ſubſidiū ſacͣmētoꝝ. Un̄ ex ꝑte medici nulla reꝑit̉ inſufficiētia. Ad aliud miſericordia ſuꝑexaltat iudiciū. Dicēdū vnus ſenſus verbi ē iudiciū qd̓ fit miſericordia: ip̄am miſericordiā ꝯmēdabilius ē magis placet: Aliꝰ ē pl̓es merent̉ ſoluant̉ oꝑbꝰ miſericordie ꝙͣ iudicij. Aliꝰ miſericordia ſupponit̉ oꝑbꝰ iudicij ad moderādū iudiciū. ne rigorē puniat aut equitatē: ſꝫ potiꝰ pietatis diſpēſatōem. hoc dicimꝰ in oꝑbꝰ dn̄i miſcd̓ia ſuꝑex altat iudiciū. Pret̓ea. ſi ſumat̉ intellectꝰ v̓bi eo obiectū fuit .ſ. ī oꝑbꝰ miſcd̓ie maior debꝫ eſſe miſcd̓ia ꝙͣ inoꝑbꝰ iuſticie iuſticia. ita quicqd hoī inflictū ē iuſticiadei puniēte: debet remitti miſcd̓ia relaxāte. dd̓m hocoꝫ: ſꝫ vel illud plene remittat̉. vel quod alio equali velmaiori efficacia miſericordie ſuppleatur. ſic ē .ſ. ī collatōe gr̄e ornatu virtutū pt̄atis merēdi vitā eternamet multis alijs. Ad illud quod obijcit̉ ī baptiſmo reſtitutū ē corpꝰ humanū ad ſtatū primi hoīs. Dicēdumgratia baptiſmalis multiplicē habet effectū. Unū reſpctu mali culpe qd̓ tollit: aliū reſpectu mali pene qd̓ diminuit. loquor de pena ꝯtracta. terciū reſpectu boni meritorij ad qd̓ ordinat. ꝙͣtum igit̉ ad primū effectuꝫ reducitbaptiſmus ad ſtatū primi hoīs ꝙͣtum ad ſecundū velterciū iuxta opinionē ponētiū cecidit a gr̄a ſed iuxͣopinionē ponētiū cecidit a gr̄a reducit ad ſtatū primihoīs ꝙͣtū ad primū et terciuꝫ. Ad illd̓ dam̄. reducit adbt̄itudinē. dd̓m ē bt̄itudo īnocētie gr̄e. de ꝗbꝰ math̓.vj. Beati pauꝑes ⁊cͣ. Et gl̓ie dei ē ī fruitōe dei. primaꝫhūit adā an̄ pctm̄ ad illa reducit. Ad qd̓ obijcit̉.hoī innouato debet̉ niſi bonū. Dicēdū verū ē ꝓutbonū dicit ꝯditōem generalē .ſ. vel finis vl̓ aliqͦ ꝓmouētis in finē. ẜm hūcē inflicte bone ſunt. quiahominē quodāmodo ꝓmouet in finē vt tactū ē. Ad illud qd̓ obijcit̉ mortalitas immortalitas ſunt oppoſita: ſil̓r pct̄m gr̄a.alitas īmortalitas referunt̉ ad hoīs rōe qua aīa ip̄a pōt pͥuari vitā ſus