Intelligēdū igit̉. ꝙ gratia baptiſmalis. licet nō inꝙͣtumgr̄a habeat p̄rogatiuā ꝙͣtū ad delendū peccata venialiahabꝫ tn̄ inqͣtū ē gr̄a baptiſmalis ⁊ hͦ ratōnibꝰ p̄tactis. ⁊maxime ex virtute paſſionis xp̄i. Ratōe em̄ qua xp̄c tātūſuꝑerogauit in ſatiſfaciēdo ꝓ pct̄o originali: habet virtꝰbaptiſmi ſiue gratia baptiſmalis p̄rogatiuā tollēdi peccatū aliqd̓ vt veniale. quod nō habꝫ gr̄a ſimplicit̓. ¶ Adaliud dd̓m. ꝙ ſi adultus accederet ī actuali volūtate alicuius peccati venialis ficte accederet .ſ. quo ad hoc. Un̄requirit̉ ꝯtritio de oībꝰ peccatis ſaltē in generali: ad hocꝙ accedenti ad baptiſmū fiat generalis remiſſio. Nō em̄capit intellectus humanus ꝙ deus remittit aliquod peccatum: dūmodo ſit in actuali voluntate peccādi illi peccato. ¶ Ad aliud qd̓ obijcitur. ꝙ gratia baptiſmalis eſtincipientiū. Dicēdū ꝙ gr̄a baptiſmalis habet duplicemꝯꝑatōem .ſ. ad bonū ad quod habilitat: et ad maluꝫ ſiuepeccatū a quo curat. ẜm primā comꝑatōnem cōpetit ſtatui incipientiū ſꝫ ꝙͣtum ad aliā comꝑatōem cū ſit ꝑfectūmedicamētū habet vim gratie ꝑfecte. et hoc ex diuina ordinatōe que in illo ſacramento. vult omnia delere et innocentiā ꝑfecte reſtituere. Ex his patet ſolutio ad om̄ia¶ Nlembrum ſecundumindo querit̉ de effectu qui ē reſpectu pene. Et primo vtꝝ tollat oēm penā actualispeccati. Deinceps vtrū tollat oēm penamoriginalis peccati. Conſequēter vtꝝ tollat☞Ꝙ cirentiā diuine viſionis.¶ Articulus primusD primū quo querit̉ vtrū virtute baptiſmi remittitur pena actualis ſimpliciter: videtur ꝙnō. Aug. aut homo punit: aut deꝰ punit. Nōaūt punitur in baptiſmo: ergo poſt puniet̉. ¶ It̄ deutro.xxv. Pro mēſura peccati erit ⁊ plagarū modus. de ordinatōe gͦ diuine iuſticie ē ꝙ culpa puniatur. ⁊ culpa maior grauius. Sed nulla virtus vl̓ gratia deordinat diuiteretur peccatū ꝙͣtum ad penā virtute haptiſmi: deordinā ordinatōem. Si aūt vniuerſaliter in baptiſmo remitnaretur diuina ordinatō. igitur ⁊cͣ ¶ Contra. Ambro.ſuꝑ illud Ro. xj. Sine penitētia dona et vocatio d̓i dicitGratia dei in baptiſmo nō requirit gemitū vel planctuꝫvel aliquod opus: ſed omnia gratis cōdonat. ¶ Quodcōcedimus. Sed intelligitur quod dicit Ambro. de exterioriori planctu vel gemitu vt dicit mgr̄ in ſenten̄. iiij. li.di. iiij. Et glo. xj. ad Ro. ſuꝑ illud. Sine penitentia dicitGr̄a dei ī baptiſmo nō requirit gemitū vel planctum velopus aliqd̓ niſi ſolā fidē ⁊ cordis ꝯtritōem. ¶ Ad hͦ quodobijcitur. ꝙ aut hō punit aut deus ⁊cͣ. Dicendū ꝙ homopunit̉ cū adultꝰ baptizat̉ dolēdo de peccatis ⁊ ſubijciēdoſe infime creature. Ꝙ aūt verbū aug. cū dr̄ aūt hō punitintelligat̉ d̓ punitōe ꝑ dolorē interiorē: patet. qꝛ alit̓ nullus ſola ꝯtritōe mereret̉ remiſſionē peccati ꝙͣtum ad culpā et penā. Pret̓ea. verbuꝫ illud Aug. intelligit̉ de pct̄oactuali. quod puniri habet ꝑ pnīaꝫ nō ꝑ baptiſmū. Preterea xp̄c punitꝰ fuit ī cruce ꝓ pct̄is oīm. ⁊ r̄quirit̉ aliqd̓.qd̓ ē ex ꝑte nr̄a. nō qꝛ nō eēt ſuffitiēs paſſio xp̄i: ſꝫ qꝛ ſatiſfacere debemꝰ deo quē offēdimꝰ ī penitētia. Secꝰ at̄ ē ī baptiſmo. ¶ Ad aliud dd̓m. ꝙ auctoris legis ſine oī p̄iudicio iuris ē diſpenſare ꝯͣ legē. Un̄ ⁊ auctoris iuſticie cuiꝰē prima auctoritas oīs iuſticie: ē miſericorditer diſpēſae̓ꝯͣ rigorē iuris ⁊ equitatē. nec ꝓpter hͦ in aliqͦ p̄iudicat̉ iuſticie. īmo eoip̄o ꝙ ſic facit iuſticia ē. Un̄ licꝫ pct̄a in baptiſmo dimittant̉ ſine punitōe quā requirit rigor vl̓ eꝗtas iuſticie. cū hoc fiat diſpenſatōe diuine miſericordie.in nulla deordinat̉ diuina ordinatio ſiue iuſticia: immoadimplet̉. qꝛ iuſtū ē diuīa auctoritate vel punire vel ꝑcēẜm voluntateꝫ ſuam. Un̄ aug. dn̄e ſi punis iuſtus es. ꝗahoc peccata noſtra meruerūt. Si parcis iuſtus es: ꝗa hͦdecet tuā bonitatem.Ayticulus ſecundusOnſequēter querit̉. vtrū tollat penā culpe originalis. Et primo querit̉ de pena in generaliSecūdo in ſpāli de pena que ē cōcupiſcentis.Tercio de pena que ē fomēs.Circa primum querit̉ quare magis gratia baptiſmali remittit̉ peactualis ꝙͣ originalis: cū videat̉ cōtrariū. eo ꝙ fortior ēobligatio qua quis obligat̉ ꝓprio pct̄o ꝙͣ pct̄o alterius.Pret̓ea. baptiſmꝰ ē ꝓprie remediū originalis. ¶ Itē cuꝫuſa pene originalis ⁊ actualis .ſ. culpa indifferent̉ tollat̉ in baptiſmo: videt̉ ꝙ ſil̓r ⁊ pena indifferent̉ remittatur. et ita ſi actualis penitꝰ: ⁊ originalis penitus. vel ſi n̄hec: nec illa. ¶ Itē pena damni q̄ ē carētia viſiōis dei debet̉ vtriqꝫ cl̓pe. Un̄ yſa. xxv. Tollat̉ impius ⁊cͣ. et hͦ indifferēter tollit̉ in baptiſmo adultoꝝ ⁊ ꝑuuloꝝ vt infrapatebit. Pena at̄ ſenſibilis ſil̓r vtriqꝫ debet̉. quare nō ſimiliter remittit̉ pena ſenſibilis vtriuſqꝫ indifferenter¶ Itē vtriuſqꝫ pena eternaliter debita remittit̉: quare nōſimiliter debita tꝑaliter. ¶ Itē vterqꝫ tā adultꝰ ꝙͣ ꝑuulusſi decederet ſtatim pꝰ baptiſmū p̄ceptū euolaret. igit̉ cīdebitū impedit volatū iſtū: videt̉ ꝙ neutri p̄cepto baptiſma ſit debitor pene. ¶ Itē medici prudētis ē nō ſolū tomorbū. ſꝫ et radicē iuxta facultatē ſuā. Si aūt morbū tolleret. ⁊ nō radicē ſi poſſꝫ: imputaret̉ ſibi ī maliciā. igiturvidet̉ ꝙ ſummꝰ medicꝰ debeat tollere morbumcum radice .i. corruptōne que eſt ex parte nature. ⁊ ita ꝙnō relinquat̉ poſt baptiſmuꝫ in baptizato aliqua corruptio que fit tranſfuſionis ip̄ius culpe. ¶ Item miſericordia ſuꝑexaltat iudiciū. in oꝑibus igitur miſericordie debet miſericordia maior eſſe ꝙͣ in oꝑibus iuſticie erat iuſticia. ſꝫ oꝑe diuine iuſticie inflicta fuit homī ꝓ peccatopena: igitur videtur ꝙ opere diuine miſericordie quo fitremiſſio pene pro peccato. omnino tollat̉ pena inflictaopere diuine iuſticie. ¶ Item miſericordia ſuꝑexaltat iudiciū. ſꝫ diuino iudicio quatuor inflicta ſunt homī ꝓpterpeccatū primoꝝ parentū .ſ. infirmitas: ignorātia: malicia: ⁊ ex his oībꝰ ꝯflata cōcupiſcētia. igit̉ ⁊ hec diſpenſatōne miſericordie que exercet̉ in baptiſmo qui eſt remedium ꝯtra culpā illā: deberent tolli ſiue deleri. ¶ Itē aug.in ſermone de chateciſmo. baptizatus es mundatus es:reſtitutū eſt corpus tuuꝫ ad ſtatum primi hominis. Sꝫin ſtatu primi hoīs ante culpaꝫ nullis ſubiectuꝫ fuit penalitatibꝰ humana natura. Et Dam̄. loquēs de fide baptiſmali dicit. Fides nouit facere filios ⁊ ad priſtinā reducit beatitudineꝫ. ¶ Item in baptiſmo renouat̉ homoꝙͣtum ad naturā ⁊ ꝑſonam. Sed nature innouate ⁊ ꝑne nō debet̉ niſi bonū: igitur poſt innouatōem hāc nobet aliquid relinꝗ in naͣtura vel in ꝑſona qd̓ ſit illi cauſamali .ſ. vel pene vel culpe. ¶ Item mortalitas ⁊ īmortalitas ſunt oppoſita. pct̄m et gratia ſunt oppoſita. igit̉ ſi peccatū eſt cauſa mortalitatis: ⁊ gr̄a erit cauſa immortalitait̉ ꝑ gr̄am baptiſmalem tolletur pena mortalitatis.v. ad Ro. Sic̄ ꝑ vniꝰ delictū oēs hoīes ī ꝯdemnatōeꝫ: ſic ꝑ vnius iuſticiā oēs hoīes ī iuſtificatōꝫ vite i.ſic̄ ꝯdemnatō ꝑ pͥmū hoīem fuit ꝙͣtū ad penā ⁊ culpā:⁊ iuſtificatō erit ꝑ xp̄m ⁊ a culpa et a pena. ¶ Itē ibideꝫSic̄ ꝑ inobedientiā vniꝰ hoīs pct̄oris ꝯſtituti ſunt ml̓ti.ita ꝑ vnius obediētiā iuſti ꝯſtituūt̉ multi. Qui aūt ꝯſtituti ſunt peccatores inobediētia primi hoīs. nō ſolū macilati ſunt culpa ſꝫ infecti corruptōe: gͦ cū ſufficiētior ſit obediētia xp̄i ad iuſtificādū ꝙͣ inobediētia p̄mi hoīs ad mēculādū ⁊ corrūpēdū: videt̉ ꝙ obediētia xp̄i ſint purgati amacula culpe ⁊ ſanati a corruptōe. ¶ Itē abūdatior gradata fuit ꝑ xp̄m ꝙͣ mors illata ꝑ primū h.nīem. Ro. v.Si in vniꝰ delicto mors regͣuit ꝑ vnū: ml̓tomagis abudantia gr̄e ⁊ ordinatōnis ⁊ iuſticie accipiētes ī vita regnabūt ꝑ vnū ih̓m xp̄m: igit̉ ⁊cͣ. ¶ Itē baptiſmꝰ ē ſacr̄mregeneratōis. vt dic̄ dyoni. hec regeneratō eſt aacie eſt in regenerandoxp̄i. Sed paſſio xp̄i maioris effi