QueſtioIrca primū ſic videtur ꝙ tollat actualē culpāmortalem. ꝑ ſe em̄ ē ad tollendū originale pec(catū ſicut dic̄ aug. in encheri. tā ꝑuuli ꝙͣ adulti in baptiſmo moriunt̉ originali peccato. Et ſimilit̓ yſido. de ſummo bono. ꝑuuli originali peccato carent ꝑ baptiſmū: ſꝫ originale peccatū tolli nō pōt niſi inſimul tollatur actuale ſi ibi fuerit: gͦ baptiſma tollit actualeꝫ culpā. ſi inuenit cū originali. ¶ Preterea. baptiſmus ē vniierſal̓ ablutio. Sꝫ vniuerſal̓ ablutio tollit oēm ſordē: qͦtollit ſordē actualis pct̄i mortalis. ¶ Itē aug. in enche.puulo recenter nato vſqꝫ ad decrepitū ſenem ſicut nullꝰꝓhibendus ē a baptiſmo: ita nullus eſt qui non peccatomoriatur in baptiſmo. ſed ꝑuuli tm̄ origīali: maiores ethis omnibꝰ moriunt̉ peccatis quecūqꝫ male viuēdo addiderūt ad illud quod naſcendo traxerunt. ¶ Item aug. ineodē. iō etiā ip̄i mori peccato dicuntur ꝙ ꝓculdubio nōvno ſed multis peccatis omnibuſqꝫ moriant̉: quecūqꝫ iāꝓpria ꝯmiſerūt. vel cogitatōe vel locutōne. vel oꝑe. quiaꝑ ſingularē numerū pluralis numerꝰ ſignificari ſoContra. Ro. x. ſuꝑ illud. Sine penitētia ⁊cͣ. gratiadei in baptiſmo nō requirit gemitū vel planctū exteriorēvel opus aliquod: niſi ſolam fidē ⁊ cordis cōtritōem. Cūgͦ cordis cōtritio ꝑ ſe ſit ad tollendum actualeꝫ culpam:ratōne ꝯtritōis tollitur. ¶ Iteꝫ diuerſorū morboꝝ diuerſe ſunt medicine. ſicut dicit hiero. Quod ſanat oculū nōſanat calcaneū. ergo cum culpe ſint diuerſe nō tm̄ ſpecieſꝫ genere: vtpote originalis ⁊ actualis mortalis: gͦ ad hocꝙ curentur neceſſe eſt ꝙ diuerſe adhibeant̉ ſpiritualesmedicine. Sed baptiſmus ē vnicum ſacramentum cuiꝰ ēdelere peccatum originale: gͦ nō delet omnē culpā actualem. ¶ Reſponſio. ꝙ baptiſmus eſt ꝑ ſe ad tollendā originalē culpam. actualis d̓o tollitur ex baptiſmo et ꝯtritōe: et ſic n̄ diſſentiūt auctoritates ſupradicte cū rōe. Nāī baptiſmo cū ſuſcipit̉ digne: nō tm̄ moritur reſpectu originalis peccati: ſed reſpectu actualiū peccatoꝝ. adeſt at̄cordis cōtritio cū fide in adulto: ad hoc vt digne ſuſcipiat. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ diuerſorum morboꝝ diuerſe ſunt medicīe. dd̓m ꝙ vniuſcuiuſqꝫ morbi ē medicina determinata reſpōdens ꝑ quandam ꝓprietatem. ſicutmorbi qui ē peccatum carnis: ieiuniū. morbi qui ē cupiditas: elemoſina. morbi qui eſt ſuperbia: oratio. nihilominus quia bona ſpiritualia maxime ſunt diffuſiue nature et cōmunicatiua ſue bonitatis. ⁊ hoc ex gratia queeſt virtus omniū operū ſpiritualiū que cōmunis ē ⁊ omniū morboruꝫ reꝑatiua. vn̄ bene pōt homo ſatiſfacere depeccato carnis per frequentiā orōnis et largitōeꝫ elemoſinarū. Cū igitur dr̄ ꝙ diuerſorū morborum diuerſe ſūtmedicine. Dicēdum ꝙ verū eſt et in ſpiritualibꝰ et in corporalibꝰ. nihilominus ratōe quā bouia ſpiritualia ſuntnature diffuſiue et cōmunicatiua ſue bonitatis: idem pt̄eē medicina diuerſorum. nō tamen vt ꝓprium antidotuꝫet reſpondens ꝑ appropriatōem. et hoc intendit hiero. cūdicit. nō ſanat oculum ⁊cͣ: ſed vt cōmuue. quā cōmunitatem ſortitur rōe p̄dicta. et loquit̉ hiero. nō de ſanationeculpe que fit ꝑ gr̄am: ſed de illa que eſt reatus ſiue peneiūatdt iſſtūrn̄dentis per oꝑa gratie. Si auteꝫ velimus extendere illud ad medicinas ſacramētales. pōt dici ꝙ medicina poteſt referri ad morbum dupliciter. aut vt ad illum quemprincipaliter et appropriato mō eſt ordinata. ⁊ ẜm huncreſpectū et relatōem diuerſorum morborum diuerſe ſuntmedicine. immo ſi medicina ſit tante virtutis: nō tm̄ curat morbū ad quē ē principaliter ordinata. ſꝫ aliū ſibi cōiunctū. et hoc nō ē qꝛ nō ordinat̉ ad illud: ſꝫ rōe efficacievirtutis illius ꝓpter quā nō cōpatitur ſecū aliqueꝫ morbū hmōi. talis at̄ virtutis ē baptiſmalis medicīa. ꝓpterquod tollit originale ad quod prīcipaliter ē ordinata etactuale ꝯiuiArticulus ſecundusOnſequēter querit̉. vtrū tollat omnē culparvenialē. qd̓ ſic videt̉ exo. xiiij. Nec vnꝰ quideꝫ.xx.ſuꝑfuit ex eis. glo. quia omeccata in baptiſmo ſuntdimiſſa: et potentia dyaboli ē ſubmerſa. Si omnia: īmortalia et venialia. ¶ Item baptizatus ſi ſtatim pꝰptiſmū moreretur euolaret: ſicut dicunt ſancti ⁊ beda. ꝙaperit celum: ſed nullus ſtatim euolat in quo ē aliqͣ cupa. quia ꝑfectio glorie nō cōpatitur culpā: gͦ baptiſmusdelet omnē culpa. ¶ Itē quātalacūqꝫ gr̄a delꝫ omne mortale et etiā veniale de quo ē ꝯtritio. gͦ ſi ſacramētū baptiſmi aliquid addit: videt̉ ꝙ deleat omnē culpā. ¶ Itē ſacramētuꝫ baptiſmi ē remediū ꝑfectū. cū ſit fundamētū legisꝑfectōis. gͦ cū originale peccatū priuauerit hoīem innocētia directe et principaliter: nō delet ꝑfecte originale niſireſtituēdo innocētia. Sed nō ē innocēs ſimpliciter niſi ꝙcaret omni culpa: gͦ ⁊cͣ. ¶ Cōtra. gratia ſimplex ſecū patitur peccatum veniale. Similiter caritas que eſt maxima et forma virtutuꝫ: ⁊ qua maxime peccata tollunt̉. vtdicit̉ .j. pe. iiij. multitudinē peccatoꝝ caritas operit. Un̄caritas niſi fuerit ſumme extenſa et gr̄a niſi fuerit in gradu p̄rogatiue maxime: nō tollit venialia. Sꝫ nec gratiatalis nec caritas cōfertur in baptiſmo: igitur vt videturnō tollitur veniale in baptiſmo. ¶ Iteꝫ ponat̉ ꝙ aliquisadultus accedat ad baptiſmū nō cōtritus ſuꝑ veniali aliquo. īmo affectat illd̓ quo peccat venialit̓. vt nimis amare vxorē. gͦ ſi ad actuale remittēdū requiritur ꝯtritio: relinquitur ꝙ nō remittit̉ illud veniale. ¶ Item gr̄a baptiſmalis ē gratia incipientiū. Sed ſtatus incipientiuꝫ magis ē cōpaſſibilis culpe ꝙͣ ꝓficientiū et ꝑfectoꝝ: ⁊ gr̄a incipiens magis cōpatitur culpā ꝙͣ ꝓficiēs vel ꝑfecta. Sꝫgratia in ꝓficientibꝰ et etiā in ꝑfectis cōpatitur aliquaꝫculpam .ſ. venialē: gͦ multo fortius gr̄a baptiſmalis. ¶ It̄ſi baptiſmus delet omnē culpā: cū ſacramēta nō ſint nobis neceſſaria niſi ad culpā delendā: quia ſi nō eēt pct̄mnō eēt ſacramentū. gͦ cetera ſuꝑfluunt. Et ideo queriturvtrū talis effectus debuerit dari alicui ſacramēto: et qͣremagis ſacramēto baptiſmi ꝙ alicui alioꝝ. ¶ Rn̄ſio. dicēdum ꝙ ſicut auctoritates dicunt ⁊ magiſtri cōmuniteraſſerunt. in ſacramēto baptiſmi ſi plene ꝑcipitur eiꝰ efficacia ⁊ remediū: omnis culpa delet̉ ⁊ reſtituit̉ homo inpriſtinā innocentiā ꝙͣtum ad aīaꝫ. Si queratur rō huiꝰdd̓m. ꝙ huius rō cauſalis fuit diuina liberalitas. que tātā huic ſacramēto ꝯtulit efficaciā. Si aūt querat̉ ratō hꝰpōt multiplex aſſignari ¶ Prima pōt eē eius cōtra qd̓ ēbaptiſmus. baptiſmꝰ em̄ ꝓprie ē cōtra originale qd̓ interomnia peccata peyores in aīa relinquit ſequelas: ⁊ cuiᵉcorruptio vniuerſalis ē et magna. ⁊ iō congruum fuit vtdeus magne efficacie inſtitueret remedium in cōtrariuꝫvt ſicut in corruptōne illius morbi manifeſtaret̉ rigor diuine iuſticie ſic et in remedio manifeſtaret̉ dulcedo diuine miſericordie vt nōſolum morbum ſed omnia que ꝯſequuūtur annexa: huius remedij virtute deleantur. Et hͦeſt quod dicitur Ro. vj. Nō ſic delictum ita et donum ⁊cͣ¶ Secunda congruitas eſt ratōe eius ad quod eſt. quiaſcꝫ eſt ad regenerandum. Unde in hoc ſacramento trāſfertur homo a poteſtate tenebrarū in adoptiōem filiorūdei. et maxime aꝑitur largitas diuine manus in primoreditu ⁊ aduētu. ⁊ hoc eſt quod dicitur ad titum. ij. Perlauacrum em̄ regeneratōnis ⁊ renouationis ſpirituſſancti quem effudit in nos habunde. ¶ Tercia cōgruitas ēratione ordinis. quia iſtud eſt primum iuter omnia ſacͣmenta et fundamentum ad alia. ideo vt perfectum ſtatuatur fundamentum: placuit diuine miſericordie huic ſacramento perfectam dare efficaciam ad delendum omnem culpam. vt poſteriorum oblitus his qui baptizatuseſt et quaſi nouus effectus: omnino ad anteriora extendat ſe. ¶ Preterea. potiſſima ratio eſt ſuꝑerogatio xp̄i inhumana redemptione. xp̄c em̄ ſatiſfaciendo pro hominedamnato multum ſupererogauit in ſatiſfaciendo. quaſicī incōꝑabiliter maius fuit precium redemptōnis ꝙͣ delictum ip̄m. Unde aug. in quodam ſermone. Si equa lāce librentur. culpa hominis peccantis et precium redemptōis. n̄ tātū diſtat infima ꝑs inferni a ſūmo celi cardīe.