Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Nlembrum ſecundumOnſeq̄nter querit̉. ad quid ſit caracter .i.cuiꝰ vtilitatis. Et dicit̉ cuꝫ ſit ſignū ſacramētale qd̓ eſt ad ſignificandū et ad diſponendū et ad aſſimiladū et ad diſtinguēdum. Querit̉ ergo prīo de ſignificatōe. Cum em̄ ſignumſit qd̓ offert ſe ſenſui aliud ⁊cͣ. videt̉ caracter non ſit ſignum: ſenſibꝰ ſe offerat. Itē ſi eſt ſignū. aut ē naturale. aut volūtariū ſiue infinitū. Si naturale: ergo hꝫeſſe a naturā qd̓ eſt verū. Si volūtariū: ergo diuerſificat̉ apud diuerſos qd̓ eſt verū. Itē cui ſignū ē.creatori: qꝛ nullo ſigno indiget. creat̉e. irrōnali: ergo rōnali. ergo vel angelo vel homī. angelo: qꝛ nonndiget. omīa videat ī verbo: ergo homī. aut ergo ẜmſtatū pn̄tem. aut futurum. Non ẜm pn̄tem: qꝛ poteſtnec videre nec audire illū. ẜm qͦs ſenſus maxīe ſūt ſignaꝑceptibilia. nec aliquo alio ſenſu ꝑciꝑe. Non ẜm futurūqꝛ tūc indigebit ſicut nec angelꝰ. qꝛ nec ꝙͣtū ad viſionem corꝑalē: hac tm̄ corꝑa vidēda ſunt. Nec ꝙͣtuꝫ adſpūalem. hac ſpūalia dona dei videant̉. ſic̄ dicit aug.de ciui. dei. donū aūt dei ſe ſufficiens eſt ſine caractere. Itē querit̉ de ſecūdo ſcꝫ de eo qd̓ dicit̉ eſt ad diſponendū. qꝛ dator gratie ſit infinite potentie: indigetdiſpoſitōne prima. ad hoc imprimat̉ forma quā intēdit. ergo eſt neceſſe caracter vel aliud diſponat adgr̄am. Itē ſi eſt ad diſponēdū. querit̉ ergo ad ꝗd diſpōnit. Si ad gr̄am? Cōtra gr̄a hēt̉ ī baptiſmo flamīs ſinecaractere: ergo indigemꝰ diſpoſitone media. Itemgratia vnitur glorie ſine diſpoſitōne media: ergo videt̉ſimiliter natura vniat̉ gratie. ergo eſt neceſfaria diſpoſitio alia. Itē diſpoſitio ē prior temꝑe ꝙͣ illd̓ ad qd̓diſponit. ergo caracter ſemꝑ ſit prior temꝑe ꝙͣ gratia: diſponit ad gr̄am. Item gr̄a eſt diſpoſitio prīaaīme a deo data. et qd̓ primo datū eſt primo diſpoīt. hecaūt ē gr̄a: ergo caracͣter diſponit ad gr̄am. It̄ q̄rit̉de tercio ſcꝫ de eo qd̓ dr̄. eſt ad aſſimilandū. Et querit̉cui caracter aſſimilat̉. et cōſtat ſi alicui aſſil̓at̉: aſſimilat̉ illi in cuiꝰ nomīe imprimit̉. Sꝫ imprimit̉ in īuocatōne noīe trinitatis: ⁊c̄. Itē ezech̓. xxviij. ibi. tu ſignaculū ſil̓itudīs ⁊cͣ. glo. Notandū imago trinitatistūc facta ſit ſcꝫ in creatōne. ſed ſimilitudo in baptiſmate cōplet̉. hoc aūt videt̉ eſſe niſi caracterē qui eſt reꝑatiuū imagīs et baptiſmū vniuerſaliter et ſemꝑ cōicat̉qd̓ gratia. Sꝫ cōtra. ſil̓itudo ē rerū differentiū eadem qualitas. ſꝫ creatori et creature nihil ē ꝯmune. ⁊cͣ Item ſtat caracter cuꝫ culpa que ē oīno deo diſſimilisSed ſimilitudo expellit̉ diſſil̓itudīem: culpa expelleret ſiue deleret caracterē. qd̓ falſum ē: ⁊cͣ. Itē aſſimilet̉ toti trinitati. et quicꝗd aſſimilat̉ vni ꝑfecte: et om̄ibus. Querit̉ cui appropriatōem. et patri: videt̉. qꝛ ēſacramētū regeneratōis. Sꝫ eius ē regenerare cuiꝰ ē generare. ergo generare ſit ꝓpriū pr̄is: patꝫ ⁊cͣ. Et filio: videt̉. qꝛ filiꝰ dicit̉ caracter eternꝰ. Sꝫ ſpūiſanctovidet̉. qꝛ caracter ē ſignū p̄parās ad gr̄am et ad donumratuituꝫ gratiſdatū. ſꝫ gratia appropriat̉ ſpūiſct̄o: ⁊cͣ. Itē querit̉ de quarto ſcꝫ de diſtinctōe et q̄rit̉ quos diſtinguit. dicit damaſ. caracter baptiſmalis diſtīguitfidelem ab infideli. Sꝫ ꝯtra. multi ſunt fideles qui nonhabēt caracierē. et multi infideles habēt. ⁊cͣ. It vbieſt multa differētia ſuꝑfluū eſt addere ſignū differētie. īgrege dn̄i eſt multa et magnā differētia. ſic̄ fidelitatēinfidelitatē. et v̓tutē et viciū: ⁊cͣ. Itē ſi ī grege materiali vna ouis alba altera nigra. non oportet ſuꝑaddi ſignū diſtinctōis vel differētie. Sic aūt eſt ī grege ſrituali. virtꝰ ſiue gratia ſiue fides albificat .i. purifi.Iuxta illd̓ act̄. xv. Fide purificās ⁊cͣ. oppoſita nigrificātergo ⁊cͣ. Reſpōſio. dicendū caracter ē ſignaculū ſacramētale: ideo gr̄am ſignificat. et tm̄ ſignificat: īmoaliquo p̄parat. qꝛ vſus ſacramētoꝝ tm̄ ī ſignificādo eſt ſed in efficiendo quodāmō. et qꝛ gr̄am ſignificat etad gr̄am diſpoīt: ideo habꝫ aliquā ſil̓itudīem gratisque ē ſil̓itudo dei. ideo aliquo cōfigurat deo. et quiaom̄es cōfigurat vni aſſil̓at etiā gregē dn̄i in ſe. et diſtinguit ab his qui ſunt de grege: vel etiā diſtinctōeꝫfacit in eodē grege ẜm aliā et aliā rōeꝫ aſſimilādi. Adillud ergo qd̓ obijcit̉. eſt viſibile. dicēdū caractercum exteriori ſigno facit vnū ſacramentū. vnde eſt ineodē ratio ſignificādi ſe tm̄: ſed cōiunctōem exteriori elemēto. et rōne illius ē viſibile et vnū: ſicut vnumelementū. et rōne eius ē volūtariū: ſicut elemētū ſignificat ex inſtitutōe. nec eſt tm̄ diuerſum apud diuerſos: qꝛinſtituit̉ auctoritate mgr̄i vniuerſalis. Ex hoc pꝫ reſpōſio ad aliud. licet ſit ſignū voluntariū tn̄ diuerſificatur apud diuerſos. Ad hoc qd̓ querit̉ cui eſt ſigdicendū eſt ſignū diſtinctiuū. Sed duplex ē ſigniſtinctiuū. qd̓dam ncc̄itatis: et tale eſt caracter. qd̓dādignitatis talis ē caracter. Un̄ ſignū eſt angelo. intuēdo cognoſcit ip̄am dignitatē ſubiecti. modū indigētie quaſi aliter cognoſceret. nec habētis dignitatemꝑpenderet: ſed vt hoc refundat ad gl̓iam habētis. qui ine cōſiderās hmōi ſignū gloriat̉ inde ampliꝰ. malus aūtet damnatꝰ amplius torqueat̉. ex eo videt in ſe proximam et immediatā diſpoſitōem ad gr̄am quā caruitculpam ſuā. Signum ē ergo homī ẜm ſtatū futurū: angelo ẜm ſtatū pn̄tem et futurū. Ad aliud qd̓ obijcit̉.angelus indiget ſigno qꝛ om̄ia videt ī verbo. Iam pꝫreſpōſio vt dictū eſt. eſt ſignū indigētie ſꝫ dignitatisPreterea. licet videat om̄ia in verbo ẜm nutū et volūtatem verbi: videt tn̄ res in ꝓprio. Ad illd̓ qd̓ addit̉homo indigebit ī ſtatu futuro ſicut nec angelus. Reſpōderi poteſt ſicut reſpōſum eſt de angelo. Ul̓ poteſt dici. hec ſignatio que fit caracterē refert̉ quātū ī ſeeſt ad aliquē diſtinguentē extra: nec ad homīes nec adangelos: ſed facit aīam diſtinguibilē vel diſtinctā vt ſitin ſe tanꝙͣ ouis ſignata. diſtīcta a ſignata. ex ꝯſeq̄ntiaūt ē vt cognoſcat̉ talis vel ab hoīe vel ab angl̓o. ẜm eis tribuit̉ a ſūma ſapīa. aūt diſtinguat caracteraīam a quocūqꝫ baptiſma tribuat̉. dicit aug. in li. de baptiſmo ꝑuuloꝝ ſic. Satis eluxit paſtoribꝰ toto orbe diffuſe. etiā ouē dn̄icā que foris errabat et dn̄icum caracterem a fallacibꝰ depredatoribꝰ ſuis foras acceꝑat veniētem ad xp̄iane vnitatis ſalutē ab errore corrigi: a captiuitate liberari: a vulnere ſanari: caracterem tn̄ dn̄icumagnoſci potiuſꝙͣ īprobari. qn̄ꝗdē ip̄ꝫ caracterē ml̓ti et̄ lu ꝗdē lupis infigūt vidēt̉ intꝰ. Ad illd̓ qd̓ q̄rit̉ſecūdo. dd̓m ē diſpoſitō vl̓ habitus materialis. ſūptohabitu eo dictū ē: et īmediate diſponēs aīaꝫ adſuſceptōꝫ. Diſpoīt caracter baptiſmal̓ aīaꝫ ad ſuptōem gr̄e reformātis ad imagīeꝫ et huiꝰ ſignū ē. ſiltudīeꝫ gerit caracter baptiſmal̓. diſpoſitō at̄ illa ē ncē̄tatis: agēs poſſit alit̓ agē vel ſuſcipiens caꝑe: ſꝫ tm̄gruitatis. qꝛ nat̉a corrupta ē pct̄m īdiſpoſita adgr̄aꝫ: ꝯgruū ē vt int̓cidat diſpoſito media. ſic ē gr̄a adgl̓iam. gr̄a em̄ īmediata ē gl̓ie. ſic nat̉a corrupta ęlicꝫ forte nat̉a ꝯdita īmediata. gr̄a īmediata erat giet ſic pꝫ rn̄ſio ad tria prīo obiecta. Ad pͥmū qꝛ ē diſpoſitio ꝓpt̓ agētis indigētiā. Ad ſecūdū qꝛ non ē diſpoſitioneceſſaria ſiue ncc̄itatis ſꝫ ꝯgruitatis. Ad terciū qꝛ nonē ſil̓is diſpoſitō ī nat̉a peccatrice ad gr̄aꝫ ſic̄ gr̄e ad gloriā. qͣre magis ꝯgruit mediū hmōi int̓cidat int̓ nataꝫcorruptā et gr̄aꝫ baptiſmalē: ꝙͣ int̓ materiā corrupta eſgraꝫ ſimpl̓r ſiue gr̄aꝫ datā ī baptiſmo flamīo: īfra dicet̉ Ad illd̓ qd̓ q̄rit̉ de tercō actu. ſcꝫ aſſil̓atōe. dd̓m ſic̄ꝑſuadēt pͥme rōes mediāte caracte ſic aſſil̓atō q̄daꝫ aīead deū ſiue ad ip̄aꝫ trinitatē. Sꝫ ītelligēdū ē. ē aſſimilatō qͣlitatis ꝑticipatōꝫ vl̓ imitatōꝫ vl̓ oīmodā īdiuſionē. prīa ē creat̉e ad creaturā. ſecūda ē creat̉e ad deū.tercia ē dei ad deū ſiue vniꝰ ꝑſone ad aliā. Aſſil̓atō autcreat̉e ad deū. ē pfct̄a: vl̓ ſufficiēs: ad ſufficiētē diſpinēs. Prīa ē ī gl̓ia. ꝯpatit̉ diſſil̓itudīeꝫ aliquaꝫ necculpe nec miſerie. ſcd̓agr̄a: et hec ꝯpatit̉ diſſil̓i miſerſꝫ culpe. t̓cia īē: hec ꝯpatit̉ vtrāqꝫ. qꝛ ſolū ē gr̄e