Queſtiodep̄catiuo. Ratō aūt huiꝰ diuerſitatis ē indetermīatō ſcripture. qꝛ in forma baptizādi ſcriptura expͥmit tres perſonas diſtincte ⁊ ordinate. ſcꝫ ꝑſonā baptizātis vel baptizati vel actū. nō ſic determīate exp̄mit h īnuit expͥmendū dicens. baptizātes eos ⁊cͣ. ꝓpterea patres ⁊ doctores ſequētes ẜm diuerſas ꝯſideratōes formas diuerſas inſtituerūtGreci v̓o in expͥmendo actū baptizandi intelligere potuerunt ꝙ hoc fieret ad maiorē euidētiā ſignificatōis. ⁊ ideocum actus exercitꝰ ſatis expͥmat actū qui fit ex ꝑte noſtra:voluerunt in verbo baptizandi expͥmere actū qui fit ex ꝑte dei. ⁊ qꝛ ille nō eſt a nobis nec a noſtra pt̄ate. ſꝫ ab inuiſibili oꝑatore: ideo actum illum expͥmūt in tercia ꝑſona ⁊ſub modo dep̄catōnis vel optatōnis. Et qm̄ qui baptizat̉frequēter caret intellectu: ideo nō ad ip̄m dirigūt ẜmoneꝫſed in tercia ꝑſona cū expͥmūt. volētes ꝑ hoc etiā vitare errorem ⁊ ſciſma qd̓ fuit ī ꝑ̄mitiua eccl̓ia. cui obuiabat apl̓sdicēs ſe nō baptizaſſe: nec in noīe ſuo aliquē baptizatū eē.⁊ ideo dicūt baptizet̉ ſeruꝰ xp̄i ſcꝫ ab eo qui baptizat interius. latini aūt ꝯſiderauerūt ⁊ intellexerūt ꝙ verbū baptizandi expͥmit̉ in forma ad determīatōeꝫ intentōnis. ⁊ qm̄intentō meliꝰ expͥmit̉ ꝑ verbū indicatiuū ⁊ diſtinctiꝰmam ⁊ ſcd̓am ꝑſonaꝫ que ſunt certe ⁊ p̄ſentes. ⁊ demite ne intentō euaget̉: ideo vtunt̉ hac forma. ego baptizo teEt iteruꝫ quia indubitāter verū eſt hominē baptizari ſubforma verboꝝ p̄ſcripta. ad maiorē certitudinē fidei exprimendam verbo indicatiui modi qui certioris ⁊ plenioriseſt expreſſionis: ⁊ ꝑſonis determīatis. prima ſcꝫ ⁊ ſcd̓a voluerunt ⁊ debuerūt vti. Et quia rectiꝰ ꝯſiderauerūt: ꝓpterhoc em̄ pͥncipaliter actꝰ baptizandi exprimit̉. ideo formaꝫtenemus magis laudabilē. Rurſus quia forma iſta inſtituta fuit a dn̄o. dn̄s em̄ dans formā baptizandi inſinuauit actū baptizandi debere expͥmi actiue ⁊ nō paſſiue. dicens baptizantes eos: omnis baptizans debet his verbisvti ſicut dn̄s inſtituit. Pret. baptizātes vicē dn̄i gerunt īhac ꝑte ⁊ in eiꝰ ꝑſona baptizāt. ſꝫ ꝯſtat ꝙ dn̄s ip̄e ſi baptizaret hac forma vteret̉ qua nos vtimur: ⁊ ꝓpter hoc formaiſta recta ⁊ certa eſt. ⁊ indubitāter credit̉ ꝙ ab ore dn̄i perapl̓os ad romanā eccl̓iaꝫ fuerit deriuata. que ſemꝑ xp̄i inſtituta ſine erroris fermēto ẜuauit. quapropter hec formaindubitāter tenet̉: ⁊ illa tanꝙͣ incerta mīme approbat̉: licꝫnō oīno careat ratōne. Utrū aūt qui illa forma baptizantur pro baptizatis ſint habendi: dici poteſt ꝙ non eſt vſqꝫquaqꝫ certū. ſꝫ in dubijs ſecurior pars eſt eligenda: ⁊ ideoſanum ꝯſilium eſt ꝙ ſub conditōne rebaptizent̉. hoc tamēpro certo habendū eſt ꝙ illa forma quā tenemꝰ. nōſolū humano modo ſꝫ diuino illi p̄fert̉. ad quod veritas ⁊ ſinceritas ⁊ auctoritas romane eccl̓ie p̄bet efficax ⁊ irrefragabile argumentū. Ex dictis ptꝫ ꝙ forma grecoꝝ nō eſt eademcum forma latinoꝝ. neqꝫ ꝙͣtum ad formā ſenſibilē neqꝫ ꝙͣtum ad intelligibilē. vnde nō illa forma debet baptiſmꝰ celebrari. ⁊ vt dicunt quidā baptizati illa forma rebaptizāt̉in forma romane eccl̓ie. ¶ Ad hoc qd̓ obijcitur. ꝙ fuit inſtituta a ſanctis. bene ꝯcedo. ſꝫ ea que inſtituta ſunt humanō arbitrio reuocari pn̄t. Eodē mō dicendū ꝙ romana eccleſia que eſt caput eccl̓iaꝝ īmo ip̄a eccl̓ia: inſtituēdo aliāillam ex ꝯſequenti reuocauit. vnde approbāda nō ē. ¶ Adillud qd̓ obijcit̉. ꝙ videt̉ ſufficiētiꝰ expͥmere actū baptiſmiꝙͣ forma noſtra. dicēdū ꝙ hoc nō eſt verū. qꝛ ibi neqꝫ determinat̉ actꝰ ſiue oꝑatio diuina neqꝫ hūana diſcrete dico ꝙrequirit̉ in forma huiꝰ ſacramēti. exquo em̄ ī hoc ſacramēto expͥmit̉ actꝰ vt baptizās illud efficere intendat. ſicut neceſſario iſte vel ille baptizat: ſic debet exprimi iſte vel illebaptizans. ⁊ vt actus iſtius vel illius.Nembrū quartuꝫEquitur inquirere de īmerſione. Circa quāhec querūtur. Primo queritur quātū oporteat de corpore īmergi vel perfundi. vtrū totum vel partem. Secundo de numero īmerſionum ſcꝫ quotiens debeat īmergi. Tercio de neceſſitatenumeri īmerſionum. Quarto de maiori congruitate nūe-.xiij.ri. Quinto de ꝯꝑatōe īmerſionis ad effectū baptiſmi. Sexto de comꝑatōne īmerſionis ad virtutem ſacramēti.Ayticulus primꝰIrca pͥmū querit̉ ſi neceſſe ſit illū qui debet baptizari īmergi vel nō. Item ſi īmergat̉ vtꝝ neceſſe eſt ꝑuulum totaliter īmergi vel ſufficiat ꝙaliqua pars īmergatur. et ſi hoc queritur que. ¶ Rn̄ſio.ꝙ baptiſmus ſolet duobꝰ modis fieri. vel per īmerſionemvel ꝑ aſperſionē. ſiue ꝑ infuſionē pelui vel cypho. Un̄ noneſt neceſſe ꝙ ſemꝑ ꝑuuli īmergantur. ¶ Ad hoc ꝙ eſt argumentū ꝙ apl̓i baptizantes plura milia hominū in vna dieſicut habet̉. iij. act̄. omnes nō poterāt ī aqua mergere. Un̄dicendū ꝙ ſi vel ꝓpter debilitatē ſacerdotis vt ſi eſſet debilis manibꝰ ꝙ nō poſſet puerū mergere: vel ꝓpter modicitatem aque. vel qꝛ ꝯſuetudo ē patrie: aſpergat̉ aqua vel ꝑfūdantur ſufficit. Iteꝫ in aliquo caſu nō poſſet ꝑuulꝰ īmergivt qn̄ ſemi nati ſūt. nec pōt pariēs p̄ nimia debilitate puerum totalit̓ emitte̓. ⁊ inſtat hora mortis. vel qn̄ ſolū emittitur caput: in tali caſu neceſſe ē vt exerceat̉ baptiſmꝰ aſperſione vel ꝑfuſione aque. Pret. ſi aqua eēt tā modica ꝙ nōpoſſet ꝑuulꝰ totaliter īmergi. Uel ſi ex nimia debilitate ꝑuulꝰ abſqꝫ ꝑiculo mortis nō poſſet ſuſtinere ꝙ totalit̓ īmergeret̉: vel aliquo caſu neceſſario ꝯtingente: ſuffice̓t ꝙ parspͥncipalior caput cū pectore īmergeret̉ vel caput tm̄ vel facies vt dicunt quidā. ⁊ hoc dico vrgente neceſſitate. In ſacramentis aūt neceſſitatis ampla eſt diuina miſericordiaiuxta qd̓ necelſitas requirit facta acceptans.Articulus ſecūdusEinde querit̉ quotiēs debꝫ baptizandꝰ īmergiſcꝫ vtꝝ ſemel vel ter. Ꝙ at̄ ter: videt̉. de ꝯſe. di.iiij. Ex canonibꝰ apl̓oꝝ. Si ꝗs p̄ſbiter vel ep̄usnō trinā merſionē vniꝰ mīſterij celebrat ſꝫ ſemel īmergat inbaptiſmate qd̓ dari a quibuſdā iubet̉ in morte dn̄i .i. in īuocatōne mortis dn̄i: de ponat̉. ¶ Item hiero. ſuꝑ epl̓amad Philp. vt ibidem habet̉. eodem mō in patrē ⁊ filiuꝫ etſpm̄ſanctū baptizamur ⁊ ter mergimur: vt trinitatis arreat vnū ſacramētū. ¶ Itē pelagiꝰ ibidē. Euāgelicū p̄cetnos amonet in noīe trinitatis trina īmerſione ſct̄m baptiſma vnicuiqꝫ dare. ¶ Item greg. hiero. ambro. dama. hugode ſct̄o victore: aſſignāt ratōeꝫ īmerſionis triplicis. ex quoinſinuāt trinā debere fieri ¶ Contra. videt̉ ꝙ tm̄ vna debeat eſſe īmerſio. eo ꝙ vnū ſit baptiſma. ¶ Pret. baptiſmꝰ celebrat̉ in memoriā mortis xp̄i que vna eſt. gͦ debet fieri niſivna īmerſio. ¶ Item vt dicit mgr̄ in ſenten. baptiſmꝰ eſt tīctio corꝑis exterior ſub forma verboꝝ p̄ſcripta. ſꝫ in vnicamerſione eſt tinctio corꝑis: ergo ⁊cͣ. ¶ Item idem videturex diffinitōe aug. que eſt: baptiſmꝰ eſt tinctio in aqua verbo vite ſanctificata. īmo ex his ratōnibꝰ videt̉ ꝙ ter īmergere eſt trinū facere baptiſmuꝫ. quia ſi in vna tinctōne eſtbaptiſmꝰ: in alia ſil̓r eſt: in tercia ſil̓r. ¶ Rn̄ſio. ſicut determinat mgr̄ in ſenten. ⁊ vt patet ex verbis ſanctoꝝ. ⁊ vnicaīmerſio ſufficit ad veritatem ſacramenti: ⁊ trina cōgruit.Unde ꝓpter cauſas diuerſas in diuerſis eccleſijs inoleuitdiuerſa conſuetudo mergendi ſemel vel ter. Unde de cōſe.diſ. iiij. ex tholetano concilio. ꝓpter vitandū ſciſmatis ſcādalum. vel heretici dogmatis vſum: ſimplam teneamꝰ baptiſmatis merſionem. Unde canones determinātes numerum merſionū. diuerſas cauſas ⁊ ꝯſuetudines eccleſiarumattendūt. Et greg. de trina īmerſione baptiſmi. nihil veriꝰrn̄deri pōt. ꝙͣ quod ip̄i ſenſiſtis. quia in vna fide nihil efficit eccleſie ꝯſuetudo diuerſa. quia in tribꝰ ſubſiſtētijs vnaſubſtantia eſt: rep̄henſibile eſſe nullatenꝰ pōt infantē in baptiſmo. vel ter vel ſemel īmergere. quia in tribꝰ īmerſionibus ꝑſonarum trinitas. ⁊ in vna poteſt diuinitatis ſignari ſingularitas. Unde dicendum ꝙ ẜm conſuetudinem eccleſie romane trina debet eſſe īmerſio. Qn̄qꝫ tamē ⁊ in aliqua eccl̓ia ꝓpter hereſim vitandā. quia ſcꝫ heretici īmergādo ter dogmatizabāt hereſim: vnicā fecer̄t īmerſionē. ¶ Adillud qd̓ obijcit̉. ꝙ vnū eſt baptiſma ⁊cͣ. dicenduꝫ. ꝙ etſi ſit