Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioꝑuulus balbuciēs qd̓ ſignificatveritatē inſtitutionisaccomodatōeꝫ vſus. illū em̄ eundē intellectū quē inſtituetin ip̄o ẜmōi ītegro accōmodat vſus/i corrupto. Dicēdum igit̉. dn̄s ꝯtulit tm̄ vim ſinificādi ex veritate īdatōe vſus.ſtitutōnis: ſꝫ dedit ſignificāti ex acceigit̉ obijcit̉ ẜmones corrupti nullū intellectū ſignificāt.Dicendū hoc falſuꝫ eſt. ſignificāt em̄ ex accōmodationeſimiliter habēt intētionē ꝓferēdi illud idem qd̓ in integritate prolati. Ad hoc qd̓ querit̉ de corruptōne in pͥncipioDicendū non eſt ſimile de corruptōne in pͥncipio in fine. corruptio em̄ in principio tollit ſignificatōnem: in fine tollit niſi diſcretōnem conſignatōnis.Conſequēter que .§. iij.ritur de variatōne diminutōeꝫ ſic dr̄ vlti. apoc̄. Si quisdiminuerit de verbis ꝓphetie huiꝰ: aufert eiꝰ ꝑtem deꝰ de libro vite. Si igit̉ dānabile eſt aliquid ſubtrahere vel auferre de verbis ꝓphetiaꝝ hmōi: multo fortiꝰ vt videt̉ eſt dānabile aliquid auferre de verbis dn̄i. ſpālit̓ de illis que adneceſſitatē ſalutis ꝓferenda ſunt. Iteꝫ or̄o ꝯſtat ex ſuisdictionibꝰ. nec eſt or̄o eadem que prius ſi ſubtrahatur ſibidictio vna. ſimiliter eſt de dictōne reſpectu ſillabaꝝ: ſillabarum reſpectu lr̄arum. igit̉ ſubtracta lr̄a vna vel non eſtdictio: vel eadem que prius. et ſi eſt eadem dictō queprius: ergo nec or̄o cuiꝰ eſt pars eadē que illa cuiꝰ dictio integra erat pars. igit̉ ſubtracta ſillaba deperit or̄o: vel noneſt illa que prius. Rn̄ſio. dicendū ſi diminute diceret̉forma ex aliqua neceſſitate. aliqua intētione ꝑuerſa.modo illa diminutōne tolleret̉ intellectꝰ ẜmonis primꝰnec accomodatꝰ: baptiſmꝰ eſſet. Ad hoc qd̓ obijcit̉ de illo verbo apoc̄. Dicendū quidā erāt qui ꝓpter hereſes ſuas tuēdas diminuebāt de veritate ſcripture vel addebantquos anathematizat beatꝰ ioh̓. hic fit queſtio de illis quiꝓpter ignorantiā lingue vel aliqua alia ratōne excuſabiliſubtrahūt aliquid de forma verboꝝ p̄ſcriptoꝝ a dn̄o. vndeimꝑtinētes ſunt hi modi diminuēdi. Ad aliud qd̓ obijcitur. ſubtracta lr̄a variat̉ eēntialiter ſillaba ⁊cͣ. Dicēdū licet ex ſubtractione lr̄e vel ſillabe fit aliqua materialisrier quentur Fivariatio in oratōne: tamen ꝙͣtum ad intellectū oratōis dico intellectū accomodatū. cum em̄ dicit̉ in nomine pati vel patri filij ſpūſſancti: conſtat hic eſt quedam materialis variatio: nihilominꝰ ẜm accōmodatōneꝫ vſus idēſignificat qd̓ ip̄a integre prolata.Deinde queriturᵐ. §. iiij.de variatōne additōnem. Contingit aūt fieri additōnemaliquādo in principio. aliquādo in medio. aliquādo in fine. Et videt̉ cum additōne forma obſeruet̉. Cum em̄ forma verboꝝ ẜuet̉ quibꝰ dicit̉. accedit v̓bū ad elemētū fitſacramētū. efficit̉ ſacramētū. exiſtēte aūt ſacramēto ſi ē ibiintinctō eſt baptiſmꝰ: ibi ē baptiſmꝰ. Per ſimile etiaꝫpōt oſtēdi in alijs ſignis. ſi em̄ alia ſigna ī debito nūero etin debito ordine accepta. licꝫ fiat additō: rep̄ſen tēt illd̓ cꝰſint ſigna. pari ratōe erit in ſigno licꝫ fiat additō:ꝓpter tollit̉ virtꝰ v̓boꝝ. Ad dicūt aliqui mgr̄i qd̓ refert. vtꝝ ponat̉ in pͥncipio vel ī medio vel ī fine qd̓ addit̉.Si em̄ ponat̉ in pͥncipio vt dicat̉. In noīe bt̄e marie vl̓ cetera. vel ī medio vt dicat̉ ī noīe pr̄is bt̄e marie: eſt baptiſmꝰ. integritas em̄ forme ẜuat̉ cui data ē virtꝰ. Nonem̄ inſil̓ dictū ē in noīe pa. fi. .ſſ. eo qd̓ p̄ceſſit ego baptizo te. Si v̓o ponat̉ poſt. vt addat̉ bt̄e marie: dicuntſi illd̓ addit̉ ex ſola deuotōe: nec intēdat̉ ſit de eēntia forme: baptizatꝰ ē. Si v̓o credat illd̓ de eēntia forme ꝓpt̓ ſic ꝓferat ē baptizatꝰ. Qd̓ qꝛ ex ſcripturis ſacris ēdiffinitū videt̉ tenēdū. ſi nomē v̓tutem dīc. virtꝰ aūtbaptizādi ē penes trinitatē penes creaturā: in noīe .i. īv̓tute alicuiꝰ creature fit baptiſmꝰ. Un̄ dicit̉ ī finebt̄e marie bt̄i petri: repeti videt̉ in noīe. Si nomē v̓tutem dicit. videt̉ intelligi cuꝫ v̓tute bt̄i petri bte marie.ita illo ſit baptiſmꝰ. Si aūt aliqd̓ adderet̉ nulla fieret variatō ip̄iꝰne. vt ſi adderet̉ bt̄a v̓go cuſtodiat.xiij.paruulū iſtū. p̄ſumēdū eſt ſit baaptizatꝰ. Ad obiectumaūt dicendū. eſt ſimile de iſlo ſigno de alijs. Iſtiſigno in ſua integritate ꝯſtituto nulla facta additōne eiusqd̓ exterū eſt a virtute. ſiue inſinuās baptiſmū fieri virtute alteriꝰ ꝙͣ ip̄iꝰ trinitatis: data eſt virtꝰ ſacramēti.Conſequēter queriᵐ .§. v.tur de variatōne forme trāſmutatōeꝫ. que fieret ſi dico baptizo poneret̉ in fine: dico. In noīe pa. fi. etſpirituſſ. poneret̉ in pͥncipio. querit̉ ſi ſit baptiſmꝰ hmōifacta trāſmutatōne? ſic: videt̉. Ad veritatē integritatēforme intelligit̉ niſi intellectꝰ ſiue figuratō forme dicitur. In noīe pa. fi. .ſſ. baptizo te ⁊cͣ: dicit̉. Baptizo te in noīe pa. ⁊cͣ. Quia ẜm ph̓m noīa verba trāſpoſita idem ſignificāt. eadē eſt ꝯfeſſio fidei ⁊cͣ. Itē ſiue fiattrāſmutato ſiue: p̄poſitō ſuo caſuali ē determīatōbi. igit̉ idem intellectꝰ expͥmit̉ dicit̉. Baptizo te in noīe⁊cͣ in noīe ⁊cͣ. baptizo te. idē verbū ẜm veritatē ſubſtantiā ſic ꝓlatū. ſi v̓bo ꝓlato īmergat̉ baptizādꝰ inelemēto ꝯueniēti: aedit v̓bū ad elemētū. fit ſacramētū.Si diceret̉ lic v̓bū intelligibile: tn̄ idē eſt verbūſenſibile. nihil eſt: qꝛ vt ex dictis ptꝫ ſemꝑ reqͥrit̉ ideꝫverbū ſenſibileCōtra. ſolū requirit̉ in forma ſacra eſt neceſſitatis numerꝰ dictionū: ſꝫ ordo. ſi eſt forma ꝯueniēs. Pret.ſtat ordo eſt de inſtitutōe forme ordo vnicꝰ. ille ē obſeruādꝰ: nec videt̉ eſſe baptiſmꝰ illo obẜuato. Rn̄ſio ſi fiat trāſmutatō ꝑtiū forme ex nulla ē mutato intellectus ip̄iꝰ forme. vt ſi dicat̉ in noīe pa. fi. ſſ. baptizo te. īīmerſione eiꝰ qui baptizat̉ baptiſmꝰ ē ſi baptizans intēditbaptizare. Si aūt fieret trāſmutatō aliqua ex qua mutaretur intellectꝰ forme: eēt baptiſmꝰ vt ſi diceret̉. In noīepr̄is baptizo te filij ſpūſſancti. hac ꝓlatōe inſinuat̉eſſe fides virtꝰ vna qua baptizaret̉. Pret. qꝛ eſt in ꝑſonisordo nature qui deſignat̉ in forma illa virtꝰ vna. p̄ſumitur baptiſmꝰ fieri vbi obſeruat̉ ordo ille in verbis:diuerſitas ſiue diuiſio virtutis inſinuat̉. vt ſi diceret̉. baptizo te in noīe ſpūſſancti filij patris. vnde de inſtitutione eſt ordo ꝑſonaꝝ ſicut numerꝰ. Ad hoc qd̓ obijcitur. noīa verba tranſpoſita idem ſignificāt. qꝛ hāc auctoritatem videt̉. ſi diceret̉. baptizo te in noīe ſpūſſancti etfilij patris: eſſet baptiſmꝰ. Dicendū verbū illud intelligitur in enūtiationibꝰ indefinitis ꝙͣtum ad tranſpoſitōnem ſubiectoꝝ predicatoꝝ quādo eſt terciū adiacens. vpatet exemplum ph̓i quod ſubiūgit verbo ꝓpoſito qd̓ evt eſt albꝰ homo homo albꝰ. Ad illud qd̓ ordo verborum ẜm inſtitutōeꝫ ſeruādꝰ eſt ⁊cͣ. Dicendū hoc verū eſtꝙͣtum ad illa verba quibꝰ expͥmunt̉ ꝑſone diuine in quibꝰobſeruādꝰ eſt ordo exp̄ſſionis ꝯformitatē ordini emanationis. In alijs eſt vis facienda in tranſmutatōne: dūmodo intellectꝰ nullo modo varietur.Ayticulus quartusOnſequenter querit̉ de diuerſitate formarum⁊⁊ comꝑatione. Primo ergo querit̉ de diuerſitate formarum. Secūdo de comꝑatione formexp̄i ad formam diſcipuloꝝ in primitiua eccl̓ia. Tercio decomꝑatione forme noſtre ad formam grecorum.Circa primū ſic..§. j.Inſtitutio facta a domino ſcꝫ ite baptizantes ⁊cͣ. facta fuitabſolute ſine omni cōditione. igitur vt videtur debuit ſimpliciter obſeruari nullo modo mutari. ergo illa formabaptizabatur in primitiua eccleſia ſcꝫ in nomine xp̄i: nulla fuit. Item eadem ratōne qua illa mutata fuit tunc abeccleſia: nūc ſimiliter poſſet mutari. Rn̄ſio. ē formaintelligibilis forma ſenſibilis. ſemꝑ aūt ſeruata fuit forma intelligibilis. ſꝫ ſemꝑ ſenſibilis. in eo diciturxp̄i: intelligit̉ trinitas incarnatōe. aūt ſenſibilit̓ exprimit̉. Hec em̄ fuit neceſſitate ingruente mutata: facta tn̄inſpiratōne a dn̄o. Unde q̄dā ē forma inſpirata a dn̄o ab