Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

tuta. verbis .n. tali ordine ꝓlatis alijs: dedit deꝰ virtutē ſanctificandi ab originali. Si aūt corrupte ꝓferant̉aliqua verba ex ſola ignorantia lingue: baptiſmꝰ eſt. ſicponit hugheton quidā alij modernoꝝ. Altoꝝ ē ꝯpīo dūmodo ẜuet̉ ſenſus verboꝝ inſtitutoꝝ quantūqꝫ varient̉. ſi tn̄ illam variatōꝫ intendit baptizās dogmatizare hereſim: baptizatū eſt. nec debet rebaptizari. Adiſtam opīōꝫ ꝯfirmadā ſumūt ſe aucͣteꝫ amb̓. iiij. li. ſen.iij. diſ. ca. hic querit̉ an baptiſmus. vbi dr̄. Si vnū in ſermone ꝯprehendas: vel patrē vel filiū vel ſpm̄ſa. fideꝫ aūtnec pa. nec fi. nec ſ .ſ. abneges: plenū eſt ſacr̄m. Iſtaruꝫaūt opīonū quidā tenēt mediuꝫ. hoc videt̉ mihi magistenendū. vt de additōe in principio medio vel fine dummodo addat̉ aliquid qd̓ neget factū. vt ſi adderet̉: ego baptizo te in noīe ⁊cͣ. vel adderet̉ ī fine dyaboli: velin medio poneret̉ aliꝗd ex quo fieret multa interruptioverboꝝ inſtitutoꝝ. debent .n. forme verboꝝ ꝯtinue ꝓferri dūmodo intendit̉ dogmatizare hereſim: baptizatūeſt. De corruptōne verboꝝ dicūt. ſi illa corruptio intellectui deſtituat: dūmodo intēdat̉ dogmatizare hereſim: baptizatū eſt. Similiter dicūt de ſubtractōne diminutōne dumodo ex illa ſubtractione pereat intellectus verboꝝ. De tranſmutatōe dicūt. ſi illa trāſmutatio ſenſuꝫ forme variat: nec intendat dogmatizare hereſim: baptiſmꝰ eſt. Si aūt crederet patrē minorem filio ꝓpter hoc trāſmutaret ſic dicēdo. baptizo te in noīe filij patris ⁊cͣ. baptiſmꝰ eſt. Hec aūt variatio multiplex eſt de qua intendit̉. Primo igit̉ dicet̉ de variatōeimmutationē. Scd̓o corruptōꝫ. Tercio diminutiōꝫ.Quarto additōꝫ. Quīto tranſmutatōꝫ.Circa primum que .§. j.ritur. vtꝝ hec forma ſufficiat. Ego baptizo te in nomigenitoris geniti ꝓcedētis ab vtroqꝫ. ſic videt̉.ideꝫ ſit intellectus hoꝝ illoꝝ verboꝝ. Non .n. requirit̉ſꝑ eadeꝫ vox audibilis numero. qꝛ ſi: ꝯtingeret baptizare niſi in vna lingua. vbi aūt eſt eadeꝫ forma intelligibilis lꝫ ſint diuerſe forme ſenſibiles vna reputātur.hec aūt eſt cauſa quare baptizatū eſt in noīe xp̄i ſicut dr̄in li. ſent̉. Sil̓r in diuerſis ydeomatibꝰ diuerſe ſunt forme ſenſibiles. vna intelligibilis: ſic baptiſmꝰ. cuꝫ eadeꝫ forma intelligibilis ſit ī noīe genitoris geniti flaminis: ī noīe patris filij ⁊cͣ. erit forma obẜuata ſi dicat̉ in noīe genitoris. Iteꝫ forma baptiſmi ē apud oēseadeꝫ. ſꝫ forma audibilis eſt eadem apud omēs necpōt: vnuꝫ ydeoma innoteſcit omībus. igit̉ ſuffic̄ſit ideꝫ intellectꝰ verboꝝ. igit̉ ſit ideꝫ intellectꝰ in hisverbis in noīe genitoris: in his in noīe patris ⁊cͣ. tambona eſt hec vt illa forma. Rn̄deo ſic ſine p̄iudicio.ſi baptizaret̉ aliꝗs ſub hac forma. baptizo te in noīe genitoris ⁊cͣ. eſſꝫ baptizatus. eſt. qꝛ alius eſt intellectus iſtoꝝ illoꝝ verboꝝ ꝙͣtū ad ſignificata ex impoſitione. lꝫ enim idem ſit pater qd̓ genitor: filius qd̓ genitꝰ.nihilominꝰ ꝙͣtū ad intellectū quē hn̄t ex impoſitōe: genitor ſignificat vt ab eo eſt alius modū generatiōis actiue. genitus vt eſt ab alio modū regeneratōis paſſiue.ſic eſt de his dictionibꝰ pater filiꝰ. lꝫ eniꝫ ex ꝯſequentidant intelligere hmōi modū: tn̄ hoc eſt ex impoſitiōe.ſed ſignificant ea circa que notat̉ hmōi modus: ex conſequenti tn̄ modus inſinuat̉. vn̄ qn̄ in diuerſis linguis baptizatur: oꝑtet ī omībꝰ eadeꝫ ſit ſignificatō ꝙͣtuꝫ ad ſinificatū ex impoſitōne. idē hic ſignificet̉ ex impoſitōne: ibi detur intelligi ex ꝯſequēti. Pret̉. pater filius ſpūſſanctus ſunt noīa ꝑſonarū. ſed genitor genitusflamen ſunt noīa notionū. ꝓpter hoc in fide vniuerſalis eccīe eſt trinitas ꝑſonaꝝ de notōnibꝰ. ita ē niſi apd̓vtentes fide rōne fidei addita. ideo eſt dd̓m in noīegenitoris ⁊cͣ. Ad hoc qd̓ obijcit̉. pōt eadeꝫ forma audibilis ⁊cͣ. Dicendū forma audibilis duplicemhꝫ comꝑationeꝫ. Eſt .n. mediū inter auditū ſignificatū ipſam. vn̄ vnā hꝫ comꝑatōꝫ ad auditū que mouet: aliāad ſignificatū qd̓ continet. quo ad primā comꝑationemnon eſt forma audibilis eadeꝫ apud omēs: quo ad ſcd̓aꝫvna eadeꝫ eſt apud omnes. Item in baptiſmo ꝯfert̉gratia qua remittitur culpa virtutes donant̉ que habilitant ad exercitium opeꝝ meritorioꝝ. hec autē reſpiciūtpotentiam ſapīam bonitatē. potentiaꝫ qua on̄ditur inexcellentia effectus. ſcientiaꝫ qua ſic prudenter prouidithomī. bonitateꝫ qua ſine merito. igit̉ vt videt̉ ī forma debet exprimi potentia. ſapientia. bonitas. vt dicat̉. Baptizo te in noīe potentie ſapīe bonitatis dei. Rn̄ſio. vt dictum eſt illud magis congruebat forme baptizādi qd̓ magis cōſonat neceſſitati fidei quo inſinuat̉ reꝑatō imaginis duplex in aīa: quo inſinuat̉ auctor reꝑatiōis addiſcretioneꝫ potentie ſapīe bonitatis ſine fide ꝑuenit̉.Prete rea. penes hoc eſt aīa ad imaginē dei: ſꝫ ratōneꝯuenientie in idemptitate eēntie diſcretōis ꝑſonaruꝫꝓpter qd̓ cōuenit hec forma. Itē ſimilit̓ eſt queſtiode immutatione hꝰ verbi baptizo. vt ſi dicat̉ intingo te:vel abluo te ī noīe pa. ⁊cͣ. Et videt̉ hec forma ſit recta hoc baptiſma dicit̉ tinctio ablutio: vt ex diffinitionibꝰ. poſitis pꝫ. Si .n. vt ex dictis diffinitōibꝰ patꝫ. baptiſmus eſt tinctio ablutō. ſi dicat̉ intingo te vel abluote: videt̉ aliꝗd deꝑire forme. Contra. hec forma neqinſtitutōꝫ hꝫ a concilio neqꝫ a verbis dn̄i: quibꝰ ſignificata fuit forma inſtituta. quare videt̉ ꝯueniēs. Qd̓ꝯcedimus rn̄dendo vt. tactuꝫ eſt. intinctio ablutiomultiplici de cauſa ſolent fieri. vnde hoc dicit̉ intingo abluo exprimit̉ intentio baptizantis ſicutdico baptizo. ꝓpter qd̓ minus ꝯueniebat inſtituerctubaptiſmus fieri in forma tali. Ad illd̓ qd̓ obijcitur.baptiſmus dicit̉ tinctio vel ablutio ⁊cͣ. Dicenduꝫ exnon ſequit̉. baptiſmus exercendus ſit forma tali. quiadiffinitōnes ille lꝫ quodā modo generali exprimāt formāactus: tn̄ exprimūt formā baptiſmi preſcriptā in cōcilio inſtitutā a dn̄o. Preſumenduꝫ .n. eſt. qn̄ p̄lati adconciliū ꝯgregant̉ de ordinatōne .ſ .ſ. ſunt illa que ꝯſtititur ab ipſis. Multa enim relinquebant̉ ordināda a ſpirituſancto eccīaꝫ.Cōſequēter queritur. §. ij.de yariatōne corruptōꝫ. Queritur. ſi corrupte ꝓferāt̉verba que continent̉ in forma. vtrū ſit baptiſmꝰ. ſic.videt̉. iiij. ſent̉. vj. diſ. ca. queri ſolet. Zacharias bonifacio ſcribit. ſi ꝯtingit aliquē ſtringendo linguārantiā ydeomatis dicere baptizo te ī noīe patri ſpūſſancta. ē rebaptizādus ſi ſic eſt baptizatꝰ. Itēſi aliqua vetula ex ſimplicitate corrūpit verba dn̄ice orationis: ꝓpter hoc inutilis eſt oratio illa. ſi baptizasex ſimplicitate corrumpat formā: impedit qn̄ ſit baptizatus. Contra. verbū corruptū vel nullius eſt intellectus: vel eſt illius cuiꝰ eſt ſi integritate ſua ꝓferatur.vt pꝫ. patrias alterius eſt ſignificatōis ꝙͣ patris vel nullius. ſꝫ virtutē ſignificandi contulit deus niſi hn̄tibꝰintellectum ſue poſitōis. Iteꝫ duplex intentio requiritur in hoc ſacramēto .ſ. mīſtri verbi. intentio aut verbi eſt ſignificare illud ad qd̓ inſtitutū eſt. ſꝫ non eſt baptiſmus ſi deficiat intentō ex ꝑte miniſtri. igit̉ ſil̓r erit ſideficiat intentio verbi. immo melius videt̉ requiriturintentio verbi ꝙͣ mini ſtri. qꝛ verbū eſt de ſubſtātia ſacramenti: ſic miniſter. patria .n. intendit ſignificarequod patris: ſꝫ illud ad qd̓ ſignificādū imponit̉. Itemſi fiat corruptio ex ꝑte principij ſicut ſi ex ꝑte finis. hverbū virtuteꝫ ſanctificandi. Rn̄ſio. ad hoc dd̓mqd̓ dicit Zacharias papa ſcribens boni facio ep̄o. ſi ile qui baptizauit errorē introducēs aut he reſim. ſꝫſola ignorantia romane locutōnis infringēs linguaꝫ ⁊cͣ.Nota or̄ones qn̄qꝫ ſignificant ex veritate im poſitōitſicut que integre ꝓferunt̉. qn̄qꝫ ex accōmodatōe vſus: ſic̄qn̄ corrupte ꝓferūt̉. dūmodo corruptio tollat aptitudinē ſignificādi illud ad qd̓ impoſitū eſt... ꝑfecte pronunciās integre ſermones denūciat illis ſignificant