Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiopurgat ſiue mūdificat aīam decorat.yͣtum ad hos effectus exp̄ſſius ſignificat̉quā ꝙͣ oleuꝫ. Ex his dictispꝫ rn̄ſio ad plura queūdificatiuāim hꝫ ſꝫ potius ſordidat maulat. ideo cōuenithuic ſacram̄to. Sanguisaūt xp̄i hꝫ vim mūdificatiuāviuificatiuā cauſal̓r. Ad illud qd̓ querit̉ quare ſacramentū purgatōis in veteri lege exercebat̉ ferro vel lapide: in nouo in aqua. Rn̄ſio. vt habet̉. vij. Act̉. ppl̓us illedurus erat reſiſtens ſpūiſancto. ideo ꝯgruebat vt purgatio illoꝝ fieret ferro vel lapide: que defacili ceduntvel recipiūt imp̄ſſioneꝫ. Sꝫ ſacr̄m purgatōis xp̄ianoruꝫquoꝝ eſt imitari xp̄m obedientē patri vſqꝫ ad morteꝫ. ij.Phil̓. ꝯgrue fit in aqͣ que maxime cedit facillime recipit imp̄ſſioneꝫ. Ad aliud qd̓ obijcit̉ circūciſio fuit ſignū baptiſmi: vnde debebāt ꝯuenire in ſigno. Dicenduꝫ circūciſio dicit̉ eſſe figura ſiue ſignū baptiſmi rep̄ſentatōis ex ꝑte ſicgni: ſꝫ potius rōne ꝯueniētie ex parte ſiPādauit deus abrahe vt circūcide̓t pelnati. vn̄ Hug. Alem p̄pucij: ſibi in ſignū: poſteris in exemplū tm̄ ad priorem ſtatū ſuꝑaddens. quatenꝰ ſignaculū ppl̓s dei abinfidelibꝰ diſcerneret̉: quouſqꝫ ille veniret ſoluꝫ defilijs abrahe ſꝫ de vniuerſis gentibꝰ fideles colligeret. ac hoc iam ſignaculū carnis in genere: ſꝫ ſignaculuꝫbaptiſmatis ſecernerent̉ in ſanctificatōe. hec Hugo. Signū igit̉ fuit baptizātis ꝙͣtū ad. ſicut genus abrahefuit diſcretū ab alijs caractere carnali: ſic genꝰ xp̄i .i. fideles diſcretum ab alijs caractere ſpūali .i. ſanctificate. Ad qd̓ obijcit̉. ſicut ſe hꝫ ad cām ⁊cͣ. Dicenduꝫ hoc tenet in cauſis inſtrumētalibꝰ. lignū .n. lapis ꝯueniūt niſi in genere. nihilominꝰ in multis effectibꝰꝓximis ꝯueniūt. vtrūqꝫ .n. aptū eſt ad ſupportādū ad ꝯterendū ad alia multa. Nec eſt aliqͣ ncc̄itas inferēdi. ꝗa in comꝑatione ſumit̉ equoce. qꝛ ſumit̉ inſtrumetalis: ibi materialis. Ad illud qd̓ querit̉ vtꝝ de latere xp̄i flaxit aqͣ vel humor aqueꝰ. Dicendū aqͣ ẜm teſtimoniū Io. xix. ad eliminandū errorē manicheorū:qui poſuerūt xp̄m hr̄e corpꝰ verū. Cum .n. de ꝯpoſition corꝑis hūani prima ꝯponētia ſint elemēta. primoꝯponētia humores qui ꝯſtant ex elem̄tis: vt on̄deret ſe habere corpus verū: vtrūqꝫ fluxit de corꝑe eiꝰ .ſ. elem̄tuꝫ vtaqͣ: humor vt ſanguis. in ſimui fluxerūt alij tres hūores ſicut in minutōibꝰ. Si aūt q̄rat̉ ſi in articulo mortis aliꝗs in vino vel alio liquore ꝓpt̓ defectū aq̄ baptizaret̉. vtꝝ eēt baptizatus vel in aqͣ mixta alio liquoe vtoleo vel ſanguine. Rn̄ſio. ſi ī quocūqꝫ alio liqͦre ab aqͣbaptizaret̉ ꝗs: eēt baptizatꝰ. nec etiaꝫ ſi in aqͣ mixta aliquo liquore: niſi aqua intantū dominaret̉ aqͣ eētſi aūt alius liquor dominaret̉: nequaꝙͣ. hꝰ eſt ꝓpt̓ inſtitutōꝫ diuina. qꝛ dn̄s inſtituit in aqͣ in alio liquoe̓.nec etiā ꝯtulit alijs liqͦribꝰ virtutē regeneratiuā ſic̄ aq̄.Articulus ſecūdusOnſequēter querit̉ de qͣntitate. qꝛ tactuꝫ eſtquanta aqͣ debet dici baptiſmꝰ vbi ſuꝑabundat aqͣ. vt ſi ꝗs baptizaret̉ in fluuio vel mari.querit̉ quanta ſufficiat vbi eſt defectus aq̄. querit̉ vtꝝſi fuerit tanta modicitas aq̄ vt poſſit baptizās tingniſi vnam ꝑtem corꝑis: vtꝝ debeat dici baptiſmꝰ. cuꝫdeterminet̉ a dn̄o vtꝝ totū corpꝰ debeat tingi vel aliquaꝑs. Ad qd̓ dd̓m. in articulo nccītatis ſufficit tantūde aqua ibi poſſit intingi principalis ꝑs corꝑis: ibipigeant oēs ſenſus. ſi tn̄ dubitet̉ an fuerit baptizatꝰ: remediū habēꝰ: qꝛ dr̄ iteratū qd̓ neſcit̉ factū. de hishabemꝰ formā exp̄ſſius ab Inno. vt dicat̉ rebaptizo teſͦ ſi fueris baptizatꝰ ⁊cͣ. Ego baptizo te.Ayticulus terciusOnſequēter q̄rit̉ de idēptitate aq̄ baptiſmi.ẜm ſuā eēntiaꝫ ſit aqͣ. ſic: videt̉ diffinitiEt querit̉ vtꝝ baptiſmꝰ ſiue ſacr̄m baptiſmionē Hugo que eſt. Baptiſmꝰ eſt aqͣ abluēdis crimībus.xiij.ſanctificata. Idem videt̉ diffinitōꝫ ſui generisSacr̄m eſt elemētū ex ſil̓itudine repn̄tans ⁊cͣ.elementū. ſacr̄m baptiſmi eſt aqua. Si diceret̉. diffinitiones predicte ſunt aſſignate cām materialē eſſentia. Cōtra. hec predicatio eſt eēntiaꝫ. baptiſmus eſt ſacramentū. hec: ſacramentū eſt ſignū. hec: ſignū eſt ſpecies ſenſibilis aliud faciēs in cognitōꝫ venire. hec ē vera ẜm eēntiaꝫ: baptiſmus eſt ſpecies vel forma viſibilisrei inuiſibilis. ſꝫ hec forma vel ſpēs eſt niſi aqͣ. igr̄ ⁊cͣ. Itē in baptiſmo gr̄a que eſt res ſacram̄ti ſignificat̉aquā. qd̓ pꝫ hoc. gr̄a abluēs intra: ſignat̉ per aquaꝫabluentē extra. gr̄a ſignificat̉ aquā. ſꝫ illud eſt ſacramentū qd̓ ſignat̉ res ſacramēti. aqua eſt ſacr̄m. ſꝫaliud baptiſmus. ⁊cͣ. Contra. aliud eſt ablutio inaqua: aliud ipſa aq. ablutio .n. in aqua eſt aqͣ. Seddicit magr̄ ſent̉. baptiſmus eſt ablutio corꝑis exteriorfacta ſub forma verboꝝ p̄ſcripta. baptiſmꝰ eſt aqua:cum ſit ablutio in aqua. Iteꝫ quare qn̄qꝫ dr̄ baptiſmꝰaqua: qn̄qꝫ ablutio ī aqͣ: qn̄qꝫ tinctio. ē iſtoꝝ differētia? ſunt ne diuerſa ſacratm̄ta vel vnū ſacr̄m? Rn̄deo. qcum dicit̉ baptiſmus aqua. eſt p̄dicatio materialis. difinitio Hugo. eſt aſſignata cam materialē. vn̄ noīe extenſo ſcꝫ eo ꝑs eēntialis alicuiꝰ .ſ. materia vel forma dicit̉ de illo cuiꝰ eſt ꝑs eēntiam ecōuerſo. ēmunicatōꝫ eēntie alicuiꝰ: ſic pōt dici baptiſmꝰ aqͣ eēntialiter ſiue eēntiam. ꝓprie aūt dicendo aliꝗd eſſe alid̓ eēntiam eo eadeꝫ eſt eēntia illoꝝ oīno. ſicut ē de diffinitione diffinito. de Sorte hoc ſedente eodē demōſtrato. ſic debet dici baptiſmꝰ aqͣ ẜm ſuam eēntiaꝫ.Cum obijcit̉. hec predicatio ē eēntiam: baptiſmuseſt ſacrm. Dicendū hoc verū eſt eo modo quo p̄dicatioeſt eēntiam.qd̓ eſt de eſſe alterius p̄dicaturillo. Genus .n. eſt de eſſe ſpēi: dicit totū eiꝰ.aūt ſubdit̉ quia baptiſmꝰ eſt forma vel ſpēs rei viſibilisfaciens aliud in cognitōꝫ venire. hec eſt ſpēs aquā. Dicendū aqua facit aliud .i. rem ſacram̄ti in cognitōꝫvenire inqͣtum eſt aquā: ſꝫ inqͣtū eſt aqͣ abluēs. aqua enīabluens ſignū eſt gr̄e intus mūdantis: ablutio ſignuinterioris mūdatōis. ita vtrūqꝫ ſacr̄m: nec tn̄ duo ſacͣmēta qꝛ vnū eſt ꝓpter alterū. aqua enī eſt ſacramētuꝫniſi inqͣtū eſt abluens. lotio non eſt ſacr̄m niſi qꝛ lotioaque vel in aqͣ. ideo vnū tm̄ ſacr̄m. Nec dr̄ baptiſmꝰ aqͣſimpl̓r in diffinitōne Hugo. ſꝫ aqͣ ſanctificata: quo notatur dicit̉ aqua abluens. in ablutōne .n. ſanctificat̉ ip̄aaqua: qꝛ tūc verba ſanctificātia ꝓferūt̉. Ad aliud dd̓m aqua eſt ſacramentū inꝙͣtum eſt aqua ſolum ꝓprieloquendo: ſꝫ potius inꝙͣtum illi cōuenit actus ablutōis.nec res ſacramēti ē ꝓprie loquēdo gr̄a: ſꝫ gr̄a mūdās ſiueſpūaliter abluens. Ex his pꝫ rn̄ſio ad illud qd̓ obijcit̉ alia ꝑte. ꝗa lꝫ baptiſmus ſit ablutio: ex ſeꝗt̉ſit aqua abluens. quia aqua inqͣtum abluēs eſt ſacramētum. Ad vltimū dd̓m. baptiſmus dicit̉ aqua materialiter loquendo vt dictum eſt. tinctio ablutio qͣſi formaliter. Sed tinctio ſimpl̓r dicit formā actus exteriorisablutio dicit formam exterioris: concernendo quodammodo effectum ipſius actus. Ablutio .n. dicit tinctioneꝫcum effectu ipſius mundationis. ablutio enim eſt lotio aſorde vel aliquo hmōi.Nembrū terciūEquitur inquirere de forma huius ſacramenti. Primo. de neceſſitate huius forme.Secundo. de integritate. Tercio. de mutatione. Quarto. de comparatione diuerſarum formarum.lyticulus primꝰIrca primū querit̉. vtꝝ nccͣia eſt forma vocaliter expreſſa. Quod videt̉ per dn̄s tradidit formam expreſſione vocali. Item verbūexterius formalem rationeꝫ tenet in hoc ſacramēto: ele