Articulus primꝰIrca primū querit̉ ſic. quia vlet̉ ꝙ tunc fuit inſtitutū qn̄ dn̄s baptizatꝰ fuit a ioh̓e. dicitglo. nō ex indigētia: ſꝫ ex magiſterio. vt renatꝰfilius dei: oēs renatos filios dei fratres ſibi faceret. Ex qͦit̉ nō ex indigētia baptizatꝰ ē: ſꝫ vt alios faceret fratresos ꝑ baptiſma: videt̉ ip̄m baptizandi formā alijs tūcdediſſe. ⁊ hͦ eſt inſtituiſſe. ¶ Iteꝫ videt̉ ꝙ poſt paſſiōꝫ qn̄exp̄ſſit baptiſmi effectū. Mar. vlt̓. Qui crediderit ⁊ baptizatꝰ fuerit ⁊cͣ. ¶ Iteꝫ videt̉ poſt paſſiōeꝫ qn̄ dedit diſcipulis formā baptizandi. vlt̄. Math̓. ibi. Eūtes doceteomēs gentes ⁊cͣ. Forma exprimit̉ cuꝫ dicit. baptizanteseos in noīe patris ⁊cͣ. forma dico nccītatis. glo. inuocatione trinitatis. ⁊ forma honeſtatis. ibi: docete. glo. primo cathecizate: qꝛ impoſſibile eſt ſine fide place̓ deo Hebre. xj. ¶ Iteꝫ videt̉ qn̄ Nicodemo modū noue regeneratōnis inſinuauit. Io. iij. Niſi ꝗs renatꝰ ⁊cͣ. ¶ Itē vt dicitmagr̄ ī ſent̉. ꝙ qn̄ miſit binos ⁊ binos ad p̄dicādū Mathei. x. Luc̄. ix. ¶ Rn̄ſio. ꝙ multipl̓x fuit inſtitutō baptiſmi. Materialis ſiue potētialis qn̄ dn̄s baptizabat̉ a iohāne Math̓. iij. qn̄ collata fuit virtus regeneratiua aꝗsvn̄ Luc̄. iij. Baptizato ih̓u. ibi glo. baptizat̉ dn̄s n̄ mudari indigēs: ſꝫ tactu mūde carnis aquas mūdās vt vimabluendi habeant. Formalis. Math̓. vlt̓. ibi. Ite doceteomēs gentes ⁊cͣ. Tūc .n. fuit inſtitutū formal̓r in expreſſione forme baptizandi. Ꝙtū ad fineꝫ. iij. Io. Niſi quisrenatus ⁊cͣ. finis .n. baptiſmi eſt introductio ſiue ingreſſus in ꝑadiſum. Ꝙtuꝫ ad effectū. Marei vlt̄. Qui crediderit ⁊cͣ. baptiſma .n. ſaluat a pena ⁊ culpa. Ꝙtum adefficaciā ⁊ ſignificatōeꝫ qn̄ de latere xp̄i exiuit ſanguis ⁊ua Io. xix. Ꝙtum ad efficaciaꝫ: qꝛ ex fluxū illo baptiīa hꝫ efficaciā ſiue virtutē. vn̄ Ezech̓. xlvij. Uidi aquaegredientē de templo a latere dextro ⁊cͣ. Ꝙtū ad ſicatōꝫ: qꝛ ſanguis ⁊ aqͣ. illa erāt ſigna baptiſmi ⁊ eukariſtie. Officialiter: qn̄ miſit dn̄s binos ⁊ binos ad p̄dicandū ⁊ baptizandū vt dicit magr̄. tūc .n. ꝯtulit illis officiūbaptizandi. Sic igit̉ diuerſe fuerūt baptiſmi inſtitutōeꝫArticulus ſecūdusEquit̉ inquire qn̄ inſtitutio baptiſmi inducebat obligatōeꝫ nccītatis. Et videt̉ ꝙ qn̄ dn̄sdixit Nicodemo. Niſi ꝗs renatꝰ fuerit Ioh̓.j. ¶ Iteꝫ videt̉ ꝙ in paſſiōe xp̄i: qn̄ dn̄s dixit cōſummatū eſt Io. xix. Quia tūc exprimebat̉ ceſſatio ⁊ terminatō Qlegaliū ⁊ inchoatio ſacramētoꝝ noue legis. ¶ Cōtͣ. ml̓ti erant ad quos nō ꝑuenit noticia inſtitutōis. Inſtitutōan̄ morteꝫ ꝯtra omne ius ⁊ ratōꝫ eſt. ꝙ in obſeruantia legis alicuiꝰ imputet̉ alicui: niſi illi innotuerit latio eiuſdem. igit̉ ⁊cͣ. ¶ Rn̄ſio. ꝙ a tꝑe inſtitutiōis nō erat obligatio nccītatis: ſꝫ a tꝑe quo innotuit inſtitutio ꝑ ꝯſiliumdiuinū vel preceptū. vn̄ Hugo. Ueritati ⁊ ratōni ꝯſonieſſe ꝓbat̉: ex eo vnūquēqꝫ obligari cepiſſe: exquo vel pꝰinſtitutōꝫ preceptū: vel an̄ inſtitutōꝫ ꝯſiliū ꝑcepit baptizandi. Qui .n. nec prius ꝯtemptor ꝯſilij nec poſt preuaricator p̄cepti extitit: culpandus non fuit. niſi forte ꝗs autprius aut poſtea ita ignorās fuiſſe dicat̉ ad quē dine inſtructōnis noticia ꝑueniſſet: niſi eius culpa obſtitiſſet.¶ Ad hͦ qd̓ obijcit̉. ꝙ omīa legalia erant termīata. vndeſalus nō erat niſi ꝑ ſuſceptioneꝫ ſacramētoꝝ noue legis.Dicendū ꝙ nihilominꝰ cōueniens fuit vt ſacramentū nōue legis curreret cum ſacramēto ve. le. donec ſacramentaveteris legis eſſent interdicta ⁊ noua manifeſtata. vndeHugo. Ꝙuis in paſſione xp̄i veteris figure ſtatus finemaccepit: ⁊ noui conſtitutio ſacramenti exordiū: tn̄ ⁊ priꝰaliquāto temꝑe ⁊ noua inchoata ſunt ad ꝯſuetudineꝫ: ⁊vetera poſtmodū tolerata ſunt ẜm diſpenſatōꝫ. ⁊ poſt ſicut ante paſſionē ipſa circūciſio in ſtatu ſuo ad remediūſuſcipiebat̉. ⁊ tn̄ tunc baptiſmus ſine ꝑiculo ſalutis nonꝯtemnebat̉ ab his quibus predicabat̉. ita poſt paſſiōꝫ qͣiin ſtatu ſuo percipiebat̉ ad ſaluteꝫ: ⁊ tamen tunc circūciſio ſine periculo ſalutis nō ꝯtemnebatur ab his quibusfinis eius nondum manifeſtabatur. Poſtꝙͣ auteꝫ dictuꝫeſt. Si circūcidimini xp̄us nihil vobis prodeſt. v. Gala.iam deinceps circūciſio non poterat ad ſaluteꝫ percipi¶ Ad hoc quod obijcitur. iij. Io. Niſi quis renatus ⁊cͣDicendum ꝙ hoc intelligitur de illis quibꝰ innotuit inſtitutio baptiſmi per conſilium: ſicut Nicodemo. iij. Io.vel per preceptum: ſicut illis quibus innotuit per predicationeꝫ apoſtolorum. ¶ Sed queritur. ſi nondum innotuit alicui inſtitutio baptiſmi. vel quia eſſet loco remotovel occulto ⁊ decederet non baptizatus: damnaretur ne?Reſponſio. Hugo. Si quis adhuc aliquos ī ignotis regionibus ⁊ remotis terrarum ſedibus degere contendatqui forte mandatum diuinoꝝ de percipiendo baptiſmatis ſacramento non acceperint: ego vel neminē talē eſſe.vel ſi forte aliquis talis eſt: ſi eius culpa nō obſtitiſſꝫ audire ⁊ ſcire potuiſſe ac debuiſſe ſine cunctatione affirmomaxime cum ſcriptura euidenter clamet. In omneꝫ terram exiuit ⁊cͣ.¶ Queſtio. xiij. de his queꝑtinent ad eſſentiam baptiſmi.Onſequēter dicendum eſt de his que pertinent ad eſſentam baptiſmi: que ſunt quatuor. ſcilꝫ intentio baptizātis. ⁊ materia ſcilꝫ aqua.⁊ forma verboꝝ. ⁊ immerſio.Membrū primūRimo igitur queritur de intentione baptizantis. Circa quod ꝓceditur ſic. Primo.ſi requiritur intentio baptizantis. Securdo. ſi requiritur intentio recta. Tercio. ſirecta intentio poteſt eſſe ſine fide. Quarto. cuius vt obiecti debet eſſe intentio.Articulus primꝰtio baptizantisUeritur ergo primo: ſi interrequiritur. Ꝙ ſic: videtur. Efficatio operiseſt ab intentione. vnde Mathei. xij. de arbore bona. interlinearis. Quantum quis intendit tantumfacit. igitur ad hoc ꝙ baptiſmus efficaciam habeat reꝗritur intentio. ¶ Si diceretur ꝙ hoc intelligitur de operante aliquod opus virtutis. tunc queritur. Exquo duogenera operum neceſſaria ſunt ad ſalutem ſimpliciter ſcilicꝫ ſacramentorum ⁊ virtutuꝫ. ſed opera virtutum ſineintentione inordinata ſunt. igitur ⁊ opera ſacramentorum. Unde ſuper pͣs. xxx. Auguſti. Bonum opus intentio facit. ¶ Item ſi ſufficeret ablutio exterior ſine intentione ad hoc ꝙ aliquis baptizaretur. igitur mater abluendo paruulum baptizaret illum: quod non eſt verum.igitur requiritur intentio. ¶ Item dicitur in iure ciuili. Qui in alia ſignificatione vtitur voce ꝙͣ inſtitutum ē:non hoc dicit quod ſignificat: quia hoc non intendit.nec quod intendit: quia hoc non ſignificat. Ex hoc patet. ꝙ ad hoc ꝙ vox litterata ⁊ articulata habeat efficaciam actualem ſignificandi requiritur intentio proferentis. Intentio inquam vtendi in ea ſignificatione quamhabet ex impoſitione. igitur eadem ratione videtur. ꝙverba virtutis non habent efficaciam actualem qdi: niſi cum proferantur cum intentione operarvirtutem illis collatam. ¶ Contra. Auguſtinus. Fidesintentionem dirigit. hoc dicitur ſuper triceſimum pſalmum. Si igitur non eſt baptiſmus ſine intentione baptꝰzantis: nullus infidelis poteſt baptizare. ¶ Item intetio non ordinat niſi operationem intendentis. Intentioenim vnius non ordinat opus alterius. igitur cum totaefficacia baptiſmi ſit ab operatione diuina: que ſcd̓mdiuinam ordinationem efficaciaꝫ hꝫ: nullo modo requi