Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiomediū luxurie. Rn̄ſio. vt dicit hugoSacr̄a dei medicine ſunt ſpiritales que foris corꝑibꝰ adhibēt̉ viſibileꝫſpēm: ſꝫ intus aīas ſanāt inuiſibilē virtutē.cramēta ſunt medicine: qd̓ ſanat oculū ſanat calcaneū vt dicit hiero. iuxta numeꝝ morboꝝ ſpūaliū debꝫ ſumi numerus ſacram̄toꝝ. Septe aūt ſunt drn̄tie morboꝝ.Prima ē origīalis pct̄i. ſecūda actualis mortalis. terciavenialis. quarta difficultatis diſcernēdi inter bonummalū. bonū bonū. malū malū. ꝗnta difficultatis ꝓficiendi in bono. ſexta reſiſtendi ꝯͣ ꝯcupīas carnis. ſeptīadifficultas ſtandi ꝯͣ temptatōes. Tres prime ꝑtinent adpeccati drn̄tias tres: qͣtuor ꝑtinēt ad penas pcti. Et pn̄tſumi iuxta illa qͣtuor genera penaꝝ ponit beda eſſe hominū inflicta ꝓpt̓ primū peccatū .ſ. ignorātiaꝫ. infirmita. maliciā. ꝯcupīaꝫ. ſꝫ tres ad tres ꝑtinēt penas: ſuntin tribꝰ motiuis viribꝰ. rōnali. ꝯcupiſcibili. iraſcibili.in rōnali ē difficultas diſcernēdi. in ꝯcupiſcibili difficultas reſiſtēdi ꝯͣ ꝯcupīas carnis. Illa .n. potētia ē corrupta infecta. In iraſcibili ē difficultas ꝓficiendi ī bono. Inhac .n. potētia ē motus ab aīa. in ꝯcupiſcibili ad ani: ſic̄ pꝫ in expulſu attractu. Et intellige de ꝯcupiſcibili rōnali: iraſcibili rōnali. his qͣs coēs habemus brutis. Quarta pena .ſ. difficultas ſtandi in bonotinet coīter ad oēs tres. Cōtra has infirmitates ſunt data nobis ſeptē ſacramēta in adiutoriū. Contra originaleprincipal̓r baptiſmꝰ ſucceſſit circūciſioni. cuiꝰ effectusſpālis fuit ꝯͣ originale pct̄m. Sꝫ amplior exuberat gr̄a ībaptiſmo: qꝛ delet actuale ad culpam penā ſi digneſuſcipiat̉. Contra actuale principal̓r dat̉ pnīa: que ē ſecūda tabula poſt naufragiū. qꝛ multotiēs recidiuatin actuale pct̄m: ideo frequēter iterat̉ illud ſacr̄m. Rōnev̓o venialis peccati principal̓r dat̉ vnctio extrema. Ratione v̓o difficultatis diſcernēdi dat̉ ordo ſicut dic̄ Dyo.in eccīaſtica hierarchia. ad ordinē ꝑtinet illuīare purgare. qd̓ etiā pꝫ in clauibꝰ que in ſummo ordine ꝯferunt̉ſcꝫ ptās ligandi ſoluendi: aucͣtas diſcernēdi inter lepra lepra. Rōne difficultatis ꝓficiēdi ī bono dat̉ matrimoniū. dat̉ .n. ī remediū ꝯtra carnalis voluptatis corruptelam. Rōne difficultatis ſtandi in bono ꝯͣ tēptationes dat̉ ſacr̄m eukariſtie. naꝫ figurat̉ ſacram̄to panisviuus cor hoīs ꝯfirmat. de quo Io. vj. Ego ſum panisviuus ⁊cͣ. Quorūdaꝫ aūt fit ſimpl̓r ablutio: quorundaꝫin ꝑte. Originale .n. ſimpl̓r tollit̉ in baptiſmo ad culpam: lꝫ quo ad penam. tollit̉ .n. reatus originalis primo diminuit̉ fomēs. Sil̓r in pnīa remittit̉ actual̓ pct̄iculpa: ſꝫ ſꝑ pena. niſi poſt ſatiſfactōꝫ. Sꝫ difficultaseſt pena primo ex toto tollit̉: ſꝫ diminuit̉. Sic igit̉ diſtinguūt̉ ſacr̄a iuxta generales drn̄tias infirmitatū qͣrūſunt medicine: que illis curāt̉. Uel alit̓ pōt accipi diuiſio ſic. Quoddā eſt ſacr̄m ī genere ſacr̄i ꝓpt̓ ſe: qͦddāꝓpter alia. ꝓpter alia ſacram̄ta eſt ordo eſt ſacr̄m miniſterij. ꝓpter ſe aūt in illo genere ſunt ſacra alia ad aliaſacr̄a mīſtrāda accipiūt̉: ſꝫ ſunt in remediū culpe pene: que ſic diſtinguūt̉. Ingrediēs in hanc vitā indiget ſacramēto in remediū ꝯͣ malū culpe naſcimur. ſic eſtbaptiſmus in remediū ꝯͣ originale. Progrediēs in vitaꝫindiget ſacr̄o in remediū ꝯͣ maluꝫ culpe in quam ex actunoſtro incidimꝰ. ſic eſt pnīa. Egrediēs ab hac vita indiget ſacr̄o in remediū aliquoꝝ venialiū ex ſola virtutegr̄e. ẜm ſunt tria ſacr̄a ī remediū culpe. In remediuꝫv̓o pene ſil̓r ſunt tria. Eſt .n. quedā potētia inobedibilisrōni: eſt quedā obedibilis potētia. Potētia inobedibil̓hꝫ penam ꝯcupīam carnis: in remediū ꝯͣ iſtam ē matrimoniū. Potentia v̓o obedibilis aut hꝫ infirmitatē ſtandi in bono: aut fragilitatē cadēdi in malū. Contra vnuꝫeſt eukariſtia: ꝯͣ aliud eſt confirmatō. Uel aliter pn̄t hectres pene accipi: vt ſit vna difficultas reſiſtendi malo.ẜm hoc ī remediū accipiat̉ matrimoniū habet̉ virtus reſiſtendi aliqual̓r. aliud ſit infirmitas ad bonū: ꝯtͣqd̓ dat̉ confirmatio. tercia facilitas amittendi bonum ꝯͣqd̓ eſt eukariſtia. Sicut .n. nutrimentū corꝑale eſt ad.viij.ſeruationeꝫ boni corꝑalis ne deꝑdat̉: ita nutrimētū ſpirituale ad cuſtodiā boni ſpūalis ne amittat̉. Uel alio pōt ſumi diuiſionis. vt cum ſit duplex reꝑatio indigentie ncc̄ia. vna in ſitlis mēbris ſe: alia v̓o in corpore eccīe. Duo aūt ſacr̄a ſunt ad reꝑatōꝫ indigētie ī corpore eccīe. vnū ꝙͣtū ad multiplicatōꝫ ſpūalē .ſ. ordo: alte quo ad carnalē .ſ. matrimoniū. Quīaūt ſunt ad reꝑationeꝫ in ſingulis membris ẜm ſe. Naꝫ indigētia auteſt ex culpa: aut ex pena conſequēte culpam. Culpa autēeſt duplex. aut originalis: aut actualis. Reꝑatio indigētie ex culpā originali eſt in baptiſmo. Reꝑatio indigentie ex culpa actuali eſt in pnīa. ſic ad ſunt duo ſacͣmenta. Reꝑatio d̓o indigentie ex pena triplex eſt ī ſacramento: ſicut triplex eſt pena. Eſt .n. pena ꝯtracta in ingrediente ad vitam .ſ. ꝓnitas ad malū. que ꝯtrahit̉ cuꝫ peccato. ꝯtra hoc eſt ꝯfirmatio. ſicut ſemel ꝯtracta ē: ſicſemel datur confirmatio in qua datur firmitas ne cadathomo temptatōꝫ peccati. Eſt alia pena in ꝓgredientequā accipit ex actualibus .ſ. infirmitas ad recidiuū. qhāc indiget ſacr̄o eukariſtie qd̓ eſt viaticū quotidianuꝫ:vt ſuſtentetur homo in via. Eſt tercia pena in egrediēte .ſ. infirmitas mentis corꝑis. ꝯtra hanc eſt extremavnctio mitigās cōtra vtrāqꝫ. ſic in vniuerſo ſunt ſepteꝫſacram̄ta. Duo ad reꝑationeꝫ indigentie in corꝑe eccīe: quinqꝫ ad reꝑatione eccīe in ſingulis membris ẜm ſe. Uel alio modo ſic. Sacram̄ta ſunt āmīcula ſiue iuuamenta virtutum. quia .n. homo infirmus eſt pōt expedite exequi opera virtutum ſe: ꝓuidit ſapīa ſummahumane infirmitati bn̄ficia ſacramentoꝝ. vt illoꝝ ſubſidio melius haberet ſe in exercitio virtutū. vt .n. dicit hugo. Quia .n. homo ſe infirmus erat: venerūt ſacram̄tamedia inter precepta ꝓmiſſa: que illum adiuuarentad precepta ꝑficienda ad ꝓmiſſa obtinenda. ꝓpter qd̓dicūt aliꝗ iuxta numeꝝ virtutū pōt ſumi numerꝰ ſacͣmētoꝝ. Iux igit̉ fideꝫ ē ſacr̄m principiū virtutuꝫ ſumitur baptiſmus eſt primū ſacr̄m .ſ. intrantiuꝫ. Iuxtaſpem confirmatio. ſpe enī corroborat̉ in fide. Iuxͣ caritatē ſacr̄m eukariſtie. Iuxͣ iuſticiā ſacr̄m pnīe. Iuxͣ prudentiā ſacr̄m ordinis. Iuxta tꝑantiā ſacr̄m matrimonij.Iuxta fortitudinē ſacr̄m extreme vnctionis. Nam quiadyabolus inſidiat̉ calcaneo: in fine maxime fortiſſimeinſurgūt temptatōes: ꝯtra quas maxīe eſt nccͣia fortitudo: cui amminiculat̉ tūc ſacr̄m extreme vnctōis. Ad illud qd̓ querit̉ de irregularitate. dd̓m ſacr̄a legis gͣtieſunt ꝓprie ad hoc ſic ꝯſeruet̉ in gr̄a ꝓpter qd̓ ſunt inremediū defectuū: qui oꝑant̉ ad oblatōeꝫ gr̄e. vn̄ ſunt inſtituta in remediū culpe vel pene deordinatis ſiue oꝑantis diſpoſitiue ad culpam. talis eſt irregularitas quepena eſt: deordinās vel operās ad culpa niſi negatīe. Si aūt querat̉ iuxta quas drn̄tias leſionis ſumit̉ diſtinctio ſacr̄oꝝ. dd̓m iuxta drn̄tias generales leſiōis:ꝓut leſio eſt duplex culpe pene. ſꝫ quia vtraqꝫ eſt multiplex: ꝙͣtum ad primas drn̄tias multiplicant̉ ſacram̄tavt dictum eſt. Pret̉. quia illa drn̄tia que eſt culpe actual̓duplex eſt. iuxta dupliceꝫ illam drn̄tiam diſtinguūtur ſacramenta cōueniēter. aūt iuxta illaꝫ que original̓ eſt.quia multiplicat̉. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ de vngēto. thure. thymiamate hmōi. dd̓m ſacr̄a ſunt ad reꝑandā leſionē. predicta v̓o tria ſignificāt nccͣia ſunt ad oꝑandū ad reꝑanduꝫ. Significāt .n. ea que pertinēt ad actusvirtutum. vngentum enim ſignificat̉ gr̄a que ē ad meritum. thus deuotio que eſt in oꝑe meritorio. thymiama gloria que eſt finis oꝑis que ſoli deo debet̉. vn̄ exo.xxx. dicitur de thymiamate. talem compoſitioneꝫ faciatis in vſus veſtros: qꝛ ſanctū eſt dn̄o. ꝗcūqꝫ fecerit ſimile vt odore illiꝰ ꝑfruat̉ peribit de ppl̓is ſuis. q. d. odoreglorie que thymiama ſignat̉ nullus debet ꝑfrui: qꝛ ſolideo debet̉. Quidaꝫ dicunt ẜm iſta non ſunt diuerſa ſacramēta: quia iſta ſignificant illa que ſꝑ ſunt hn̄da. Siaūt quereret̉ de ſanguine vt ſupra. dd̓m ſanguis in nouo teſtamento eſt tm̄ ſacramētū: ſꝫ virtus oīm ſacr̄oꝝ.