Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiotionis eſt in vtroqꝫ. vn̄ dico in ſacram̄to ē actꝰ vnicꝰ reſpectu recipiētis ē a virtute: ſolū determīata in elem̄to vt ſubiecto: ſꝫ in verbo elemēto. Exemplū hꝰ pōt eſſeopus aliqd̓ meritoriū qd̓ ē a virtute que ſolū eſt li. ar.ſꝫ que eſt dei li. ar. vn̄ dico neqꝫ totū ſacr̄m eſt aqͣ: īmoablutio exterior aq̄ imp̄ſſione noīs trinitatis ſignificat̉ ablutio interior gr̄e ē ab ipſa trinitate. ſic igit̉ virtꝰſacram̄ti in vno eſt. Un̄ auḡ. ꝯtra fauſtū. Deꝰ eternꝰ ēnec tn̄ aqua omīs actio illa corꝑalis agit̉ baptizamus ſit tranſit eterna eſt. poſt hec oīa fiūt trāſeūt.virtus tn̄ que illa oꝑatur iugiter manet. ecce dicit illa. Ad aliud qd̓ obijcit̉. illud qd̓ fit in aliquo ēin illo a quo fit. dd̓m eſt verū formalit̓: nihilominꝰ ēin eo virtual̓r. nec tn̄ virtꝰ qua hec virtus fit: in alio poteſt formal̓r a quo fit. Nec tn̄ impedit ꝗn illa virtuseſt ab alio illa a qua cōfluāt ad aliquē effectū. ſicut ptꝫin exemplis. poſitis colore luce deo li. ar. Adillud qd̓ dicit hugo. verbū elementuꝫ ſignificat̉ ⁊cͣ. dicit qꝛ tota virtus ſignificatōis ſit in elem̄to: ſꝫ potiꝰexpͥmit elem̄tū hꝫ virtutē ſanctificatōis: hꝫ a v̓bo ſic̄ color in mutata luce.Conſequēt̉ queritur. §. vij.a quo ſit virtus ſacram̄toꝝ. Et videt̉ ſit a paſſiōe xp̄i.dicit .n. augꝰ. ſuꝑ Gen̄. in pluribꝰ locis. Dormit adamvt fiat eua. morit̉ xp̄s vt fiat eccīa. dormiente adam de latere eius fit eua. dormiente xp̄o in paſſione de latere chriſti vulnerato fluūt ſacram̄ta ī quibꝰ fundat̉ eccīa. ergo apaſſione xp̄i eſt virtus in ſacram̄tis. Iteꝫ Hug. paſſioſaluatoris ſacramēta ſalutis pͥmo ad effectū ſalutis ſanctificat. Pret̓ea. hoc habet̉ in. ij. diſ. iiij. li. ſen. vbi dr̄. ante aduentū xp̄i qui grām attulit: fuerūt ſacramēta gratie danda: que ex morte paſſione virtutē ſunt ſortita. Contra. videt̉ ex ipſa reſurrectione Leopapa dicit. in hoc formā baptizādi noluit dare niſi pꝰeſurrectōꝫ: inſinuare videbat̉. regeneratōis ſacramē ex ſua reſurrectōe grāꝫ acciꝑet. pari rōne alia ſacra (menta que ſunt in miniſtrando poſteriora. aūt virtusſacramentoꝝ aliunde ſit: videt̉ ex hoc ſacramēta pͥuserant inſtituta aliquā virtuteꝫ hēant an̄ paſſionem re­ Cſurrectōneꝫ. que poſt inſtituta erant nondū hēbant virtuteꝫ. non tota virtus fuit ex paſſione vel reſurrectōe. Pret. ſi virtus ſacramentoꝝ eſt ex paſſione ſicut mgr̄in ſent̉. tangit in li. iij. .iiij. ẜm hoc accedētes ficte ad ſacramentū: reciꝑent effectum qui eſt ex virtute paſſiōis. ſꝫhoc videt̉: nec infideles multo fortiꝰ. reſtāt ex paſſione inqͣtū eſt credita. Contra. paſſio inqͣtuꝫ eſt credita deſcendit ad ꝑuulos fideꝫ hn̄tcuꝫ habeāteffectū qui eſt ex virtute paſſioni:ex paſſiōe inqͣtūeſt credita. Huiꝰ etiā gratia qde fide. vtrum aquaꝫ virtuteꝫ tribuat ſacramētis. Et videt̉ hoc ſuntſacramenta fidei: eo a fidelibꝰ tranctant̉ cuꝫ fide adſanctificationeꝫ recipiunt̉. Pret̉. Hugo de ſacram̄tis.Tria ſunt nccͣia ad effectum ſalutis. fides. ſacramēta fidei. oꝑa bona. Reſtat fides eſt vnū illoꝝ ſine effectus ſalutis non ꝑuenit ex ſacramētis. Sed ꝯtrariumvidet̉ hoc ꝑuuli effectum ſalutis ſuſcipiūt tn̄ hn̄tfideꝫ. Pret̉. pn̄t hunc effectū ſuſciꝑe etiā ſi ab infidelibꝰin forma eccīe baptizarent̉. qui tn̄ non baptizāt eos ī aliqua fide. ¶Ad primū dd̓m. multa ſunt a quibꝰ ſacramenta dicūtur habere virtuteꝫ. Unuꝫ eſt ipſa inſtitutioſaluatoris: qui inſtituit illa ad ſanctificādū. Aliud ē forma verboꝝ xp̄i eccīe. ẜm verba inſtituūt̉ ad ſanctificandū ꝓferunt̉ a miniſtris eccīe. Terciū eſt ipſa debita actio miniſtroꝝ. Quartum eſt ipſa paſſio xp̄i cum reſurrectōne. Euintū eſt ip̄a fides eccīe de creatore ſaluatore. Inſtitutio aūt eſt tanauſa prima. mīſter eſt tarcauſa ſecūda accipiēs virtutēima. verba ſunt mo inſtrumenti. debita actio tanꝙͣ diſpoſitio ex ꝑte minſtroꝝ. paſſio reſurrectōe ſicit que dat virtuteꝫ ad gratiam iuſtifioitē a pena quā ē in ſe. eſt diſpoſito ex.viij.ꝑte ſaluatoris ad plene ſaluādū. fides autē ē ex ꝑte ſuſcipientis tanꝙͣ diſpoſitio vel ipſius eccīe. Per hoc p̄t rn̄deri ad obiecta. Cum .n. dicit̉. a paſſione hn̄t virtutē.dd̓m eſt verum eſt ꝙͣtuꝫ ad ſanationeꝫ a pena. autēdicit̉ a reſurrectōne. dd̓m eſt hoc dicit̉ generalit̓de omnibꝰ ſacramētis: ſꝫ de ſacram̄to baptiſmi. Mortuꝰeſt aūt xp̄s ꝓpter delicta nr̄a reſurrexit ꝓpter iuſtificationeꝫ nr̄am: vt nos in nouitate ambulemꝰ depoſita vetuſtate peccati. hoc maxime eſt in baptiſmo. Ad tercium v̓o dd̓m. ante paſſioneꝫ xp̄i reſurrectiōꝫ aliquēhabuerūt effectum ſacramēta in collatōne gratie. ſic̄ fuit ante paſſionē xp̄i de baptiſmo: ſꝫ ꝙͣtum ad dimiſſionem pene originalis que fuit carentia viſionis dei multaꝝ penaꝝ que dimittunt̉ virtute paſſionis xp̄i nr̄osſupplentes defectus. Ad qd̓ obijcit̉ paſſione xp̄i inꝙͣtū credita. Dicendū hec conditio requirit̉ in ip̄a eccleſia cuiꝰ ſunt ſacram̄ta: tn̄ in ſuſcipiēte .ſ. ꝑuulo cuiꝰdefectū ſupplet eccīa ille qui rn̄det ꝑuulo. nec in ipſobaptizante ſꝫ in ip̄a eccīa large ſumēdo.Conſequēter queri. §. viij.tur que ſit drn̄tia inter ſacramēta iſta ẜm iuſtificae̓ dicūtur: alia que dicūt̉ ſil̓r iuſtificare. Ad qd̓ dici pōt.deus iuſtificat ſicut cauſa efficiēs ſeꝑata. Gr̄a iuſtificatſicut cauſa cōiuncta. in hoc ordine fides caritas dicūtur iuſtificare. Sacerdos v̓o dicit̉ iuſtificare ſiue ſanctificare mīſterio. Sacram̄ta v̓o dicūt̉ iuſtificare ſiue ſct̄ificare diſponēdo. Mandata v̓o dicūt̉ iuſtificare dirigendo. Et in hoc ordine eſt lex iuſtificās. Opera v̓o dicūt̉ iuſtificare exercitio.Membrū quartūOnſequent̓ dd̓m eſt de effectu ſacram̄toꝝ.Eſt aūt duplex effectus. vnꝰ reſpectu ꝯgnitiue: alter reſpectu oꝑatiue. vnꝰ ē ad diſcerInendū: de quo primo. alter ad reformādū:de quo ſecundo.Articulus primꝰRimo pōt queri. quare effectus iſte eſt addiſcernendū rōne caracteris: eſt in om̄ibꝰaſſunt bn̄dictōes: bn̄dictōne aūt datur imp̄ſſio ſic̄ ip̄aſacramētis. Si .n. in omni ſacram̄to daturſignatio on̄dit exterius. videt̉ in om̄i ſacram̄to ſit effectꝰ diſcernēdi caracteris imp̄ſſiōꝫ. Pret̓. ſi caract̓ꝓpt̓ ē vt deſignet̉ illa res ē ſanctificata. ſct̄ificatio fiat in omnibꝰ ſacr̄is. imp̄ſſio p̄dicās hmōi ſanctificatōꝫfactā dꝫ in omnibꝰ ſacr̄is. ſic qͦdlibꝫ ſacr̄m hūit hūceffectū. aūt videmꝰ niſi in tribꝰ .ſ. baptiſmo. ꝯfirmatione. ordine. Ad qd̓ ſummarie dd̓m eſt ad pn̄s. infraenī diffuſe aget̉ de caractere. oīa ſacr̄a ſunt gratierōne oꝑis oꝑati ornāt ip̄am aīam: ornādo aliquo modoſignāt. Si .n. aīa an̄ ſuſceptōꝫ ſacr̄i cuiuſcūqꝫ qd̓ ē gr̄eviſibil̓r appareret ſuo .ſ. alicui videlicꝫ angelo vel aīeglorificate. poſt bn̄ diſcerneret ꝯgnoſceret aliquaꝫ factā fuiſſe innouatōꝫ circa ipſaꝫ. qd̓ eſſe poſſet niſi aliquā imp̄ſſioneꝫ ſiue ſignatōꝫ recepiſſet ex ipſo ſacram̄to: tn̄ ſignatū imp̄ſſione ꝑpetua: cuiuſmōi eſt ſignatō caracteris ꝓprie ſumpto caractere. Nec omīa ſacr̄a hūc effectū habuerūt. Sūt .n. quedaꝫ que multotiēs dant̉ eomultotiēs indigemꝰ. Sūt aūt alia que ſemel dāt̉ tāꝙͣ advnicū effectū determīata. In deſignatōe hoꝝ vltimorūfit imp̄ſſio ꝑpetua qua fit diſcretio vt decetero ſacret̉.ſignatōe v̓o primoꝝ fit imp̄ſſio ꝑpetua. ne ſi fieiuria fieret ſacr̄o ſi iteraret̉. Indigemus aūt ꝓpterꝯtinuū lapſuꝫ actualis peccati iteret̉ pnīa. Indigemꝰetiā remedio ꝓpter frequēteꝫ infirmitatē .ſ. ſpūaleꝫ corꝑaleꝫ. Ideo iterat̉ vnctio extrema que ad hoc dat̉ infirmis. Indigemus etiā ꝓpter ꝯtinuā deꝑditōꝫ ſpūalē fitex ꝑte ſpūs ſicut ex ꝑte corꝑis frequēti nutrim̄to ſpūali. ita frequēt̉ mīſtret̉ ſacr̄m eukariſtie. ideo fit in