Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

his hmōi imp̄ſſio ꝑpetua ad diſcernendū. ſic aūt eſtin baptiſmo cōfirmatōe ordine. Semel .n. fit deletiooriginalis pct̄i. Semel dat̉ cinguluꝫ militie ſpūalis ſic̄ īcorꝑali apparet. Semel dat̉ ptās mīſtrandi ſpūal̓r. dealijs dicet̉.. diffuſius. ideo in his dat̉ quedaꝫ imp̄ſſioꝑpetua quā caracterē noīamꝰ. vt vlteriꝰ ſacr̄o hmōi periteratōꝫ fiat iniuria. De mrīonio aūt manifeſtū ēꝯtingit indigentiā illā multiplicari: eo originalis ꝯcipiſcētia carnis ſꝑ infeſtat: mrīoniū ē in remediū illiꝰ originalis ꝯcupīe. ideo ꝯcedit̉ in ꝑſonis ſecularibꝰ mrīonijẜm prius poſterius multiplicatō. In his ſit effectusad diſcernendū: in his fit. quare aūt quēdā ſic ſe habētquedā: amplius ſuo loco dicet̉.Articulus ſecūdusOnſequēt̉ querit̉ de effectu reformatiōis. Eſtaūt duplex effectus. vnꝰ ꝯtra malū de pͥmo:alius ad bonū de quo ſcd̓o. Effectꝰ ē ꝯͣ malūdicit̉ remediū morbi ſpūalis. Circa qd̓ pōt qͣri: ſintqͣtuor inflicta homī. infirmitas. ignorantia. maliciacupīa: ſicut dicit beda. Contra infirmitatē habemꝰ cōfirmationē extremā vnctōꝫ. ꝯtra ꝯcupīam mrīoniū. cōtramaliciā videat̉ haberi pnīa. vel ſi habet̉ ꝯtra maliciāſic dictā pōt queri. Quare habemus aliqd̓ ꝯtra ignorantiā vel ꝯtra maliciā vt eſt pena. Iteꝫ eſt quoddā ſacramentū tm̄ in remediū originalis peccati .ſ. baptiſmꝰ.alid̓ ī remediū ſcꝫ actualis mortalis vnicū ſcꝫ pnīa: qͣre eſt vnicū in remediū venialis peccati ſꝫ plura. Preterea. ordo videt̉ in remediū morbi ſpūalis alicuiꝰcum ſit datus ad mīſtrandū. Ad qd̓ dd̓m eſt.rantia eſt defectus quidam in cognitiua. Sacran ſe dant̉ ad tollendū defectū in motiua. ideo rn̄detei aliqd̓ ſacr̄m ſe. In ordine tn̄ ſacerdotali dat̉ quedaꝫaucͣtas diſcernendi. ſꝫ hoc magis ad ptātem ꝑtinet ꝙͣ adcognitionē: lꝫ clauis ſcientie noīe deſignet̉. Ad illd̓ v̓oqd̓ obijcit̉ de malicia. dd̓m malicia ẜm ſonat ī penāin remediū illius eſt etiam pnīa rōne alicuiꝰ ſue ꝑtis ſcꝫſatiſfactōis. Sicut .n. ꝓnitas ad malū ſequit̉ ad peccatiita quedam eſt habilitas ad bonū ex ſatiſfactōe. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉: quare plura ſunt cōtra veniale pecca. eſt. Quia veniale peccatū eſt ſine quo vita iſta nonagitur in nobis: ideo multis indigebamꝰ remedijstra illud. Septies .n. in die cadit iuſtus reſurgit. Eteſt iuſtus in terra qui non peccet. Uel pōt diſtingui. ēvnū ſacr̄m qd̓ ſemel datur ꝯtra illud qd̓ ſemel ꝯtrahit̉: illud eſt baptiſma qd̓ ē vnicū remediū ꝯtra originale:ſemel dat̉. Et eſt pnīa que dat̉ ꝯtra actuale mortale prīcipaliter. eſt vnicū in ſpecie ſacramēti: ſꝫ multotiēs dat̉qꝛ cadit homo pluries in mortale. Et eſt ſacramentū qd̓datur ꝯtra veniale. qꝛ illud multotiens multis mōisꝯtrahit̉: dāt̉ multa multotiēs ſacram̄ta. Ad vltimūdd̓m. lꝫ ſacr̄m ordinis ſit per ſe ꝯtra remediū morbi: eſt tn̄ mediantibꝰ alijs. illud .n. eſt qd̓ dat̉ ad mīſtran alia ſacr̄a. ideo alijs mediantibꝰ valet ꝯͣ remediummorbi. Si tn̄ eēt ꝯtra remediū morbi alicuiꝰ ſe: eēt ꝯͣinfirmitatē ſiue impotentiā quandā.Conſequēter dicen .§. j.dum eſt de effectu ſacramentoꝝ qui eſt ad bonuꝫ. Circaqd̓ querit̉. vtꝝ eadeꝫ gratia ſit in ſacr̄is virtutibꝰ donis. Et videt̉ eadeꝫ. cum .n. vtrobiqꝫ ſit gr̄a gratum faciens. In ſacramēto .n. baptiſmi pnīe eukariſtiefirmatōis extreme vnctōis eſt gr̄a gͣtumfaciēs. In virtutibꝰ etiam ſepteꝫ donis ſil̓r eadeꝫ eſt gratia gratūfaciens diuerſe. reſtat eadeꝫ gratia in his ī illis. Item grām in virtutibꝰ donis tollit̉ culpa ſequela culpe. ſꝫ idem fit grām in ſacr̄is. eadē gr̄a eſt. Itēcum ſint tria genera bonoꝝ .ſ. maiora media minima:conſtat vtrobiqꝫ gratia eſt de bonis maioribꝰ. Illa auteꝫ bona maiora ſunt quibꝰ recte viuit̉ quibꝰ nemo male vtit̉: que deus in nobis ſine nobis oꝑat̉. reſtat ea-dem eſt gratia in ſacram̄tis que in virtutibꝰ. Eodemin donis. donū enim eſt qd̓ ex mera liberalitate dātis exhibet̉. reſtat eadeꝫ eſt gr̄a in ſacramētis. qꝛ illa que ēin ſacram̄to ex mera liberalitate diuina exhibet̉. Contra. qui hꝫ grām vnius ſacramēti ꝓpter hꝫ grām alterius: ſicut hn̄s vnū ſacr̄m ꝓpter hoc hꝫ aliud. ſꝫ quihꝫ grām qua infundit̉ vna virtus: hꝫ grām qua alia infundit̉. ex hoc .n. eſt qd̓ dicit̉: qui hꝫ vnaꝫ hꝫ omēs. Et ſimiliter qui hꝫ vnum donū ex illis ſeptem hꝫ omīa. reſtat non eſt eadeꝫ gr̄a in ſacram̄tis virtutibꝰ donisItem gratia in virtutibꝰ neceſſaria fuit an̄ lapſuꝫ humane nature. virtutes .n. defuiſſent homī exn̄te in ſtatu innocentie: lꝫ .n. eēt oīno ad eoſdeꝫ actus ad quosſunt modo. ſed ſacramēta tūc fuiſſent nccͣia. ē eadem gratia in ſacram̄tis virtutibꝰ donis. autē ſacramenta tunc eēt nccͣia: haberi pōt ex. ſacr̄mdatur gratia reficiens. ſꝫ in ſtatu primo fuit ncc̄e hr̄egrām reficientē. non fuit neceſſe hr̄e ſacr̄a. Iteꝫ gͣtiain virtutibus per ſe eſt recta ad oꝑandū. vt pꝫ ex virtutisdiffinitōne. Gratia aūt in ſacram̄tis eſt ſe ad ſanāduma vulneribꝰ. quoꝝ aūt principioꝝ ſunt diuerſi effectusip̄a inꝙͣtum hmōi ſunt drn̄tia. gr̄a hec alia ſunt difirentes. Ad qd̓ rn̄deri pōt. ẜm cognoſcimꝰ habit actus ꝓprios: differūt rōne gr̄a ſacram̄talis gr̄a virtutum donoꝝ. vt gr̄a ſacramētalis ꝓprie ſit ad ſanāduꝫa vulneribꝰ nature leſe. Gratia v̓o que eſt virtutum veldonoꝝ inꝙͣtum hmōi ad facile vel expedite oꝑandum velſuſtinendū. nihilominꝰ tn̄ cum gratia ſacram̄tali dat̉tia ad bn̄ oꝑandum. vn̄ cum ꝑuulo in baptiſmo infunditur gr̄a qua liberat̉ a culpā originali pena ſibi rn̄dēti:nihilominꝰ datur gr̄a qua cuꝫ adultus ſit valeat bn̄ operari. .n. oꝑtꝫ de nouo infundi ei aliam grām vt valeat bn̄ oꝑari. Sꝫ primo dant̉ virtutes: ſicut habetur īſent̉. ex eis tn̄ elicit̉ oꝑatio niſi cum vires ſunt expedite. De drn̄tia aūt virtutū donoꝝ agit̉: cum ꝑtineat ad ꝓpoſitum. Cum querit̉. vtꝝ ſit eadeꝫ gr̄a in ſacramētis ex vna ꝑte virtutibꝰ donis ex alia. pōt rn̄deri ad alteꝝ ſe eſt illa: ad alteꝝ illa. pōt tn̄ eademin ſub̓a aliqn̄ aliqn̄ differens. Ad obiecta aūt rn̄dēdum eſt. vtrobiqꝫ ſit gr̄a gratūfaciēs: tn̄ oporteteadeꝫ rōne determīari ꝓpter effectuū diuerſitateꝫ. nec exvirtute omīs ſacr̄i noue legis dat̉ gr̄a gratū faciēs: ſed exdata tūc vel prius datur aliꝗs effectus illius gr̄e... ac aliꝗs digne accipiat eukariſtiā exigit̉ hēat gratiāgratūfaciētē: ex vi ſacram̄ti dat̉ effectus illius Ad aliud dd̓m. ex eadeꝫ gr̄a in ſubſtantia: tollit̉ culpa datur habilitas ad bn̄ oꝑandū: lꝫ nos ita ratōne diſtinguemꝰ. Ad aliud dd̓m. vtrobiqꝫ .ſ. in ſacr̄is invirtutibꝰ dat̉ gratia que computat̉ inter maiora bona. Ad alia v̓o que obiecta ſunt ex alia ꝑte dd̓m. lꝫ hecſit dn̄tia inter ſacr̄a virtutes: qui hꝫ vnam virtutgratuitā hꝫ omēs: ſic aūt eſt in ſacramēto: hꝫ vihꝫ omīa. ex hoc ſequit̉ quin gr̄a poſſit eadeꝫ: ſꝫ ex ſequit̉ eſt ideꝫ virtus ſacr̄m. hoc etiā ſequit̉ gr̄ain ſacram̄tis aliquē ꝓpriuꝫ effectū determīat: ꝗ̄ diſtitur ab effectu appropriato donis virtutibꝰ. Ad ſcd̓md̓o ex illa ꝑte dd̓m eſt. lꝫ ſacr̄a eēt nccͣia in ſtatu innocētie: nihilominꝰ pōt eadeꝫ gr̄a que dat̉ in his in illis. quia illa que tūc dabat̉ ad vnū effectū ẜm ſtatum illum eo nūc eſt maior neceſſitas: nūc dat̉ ad dupliceꝫ effectum vel multipliceꝫ rōne ſtatus differentis. ſicut ſtatu illo dimittebatur culpa que erat: nunauteꝫ dimittit̉. ideo oꝑtet gr̄a que eſt modo ad dimittendū culpam ſit alia ab illa quā habilitat̉ ad bonum oꝑandum: ſꝫ ex eadeꝫ pōt vtrūqꝫ effici tꝑe naturecorrupte. Ad aliud dd̓m. illa ratio arguit diuerſitateꝫ ſubſtantie: ſꝫ drn̄tiaꝫ rationū inꝙͣtum eſt ſanans avulneribꝰ quibuſdam inꝙͣtum eſt ad recte vel expediteoꝑandum. Pret̉. diſtinguitur inter ſacramēta legistie virtutes. virtutes aſſimilāt nos deo inqͣtū hm̄Gr̄a aūt inꝙͣtū eſt ſacramētalis aſſimilat nos mediatori