Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiodicit ſcriptura. dicit̉ tn̄ de hoīe fecit mirabilia ī vita ſuaqm̄ deus fecit. ſicg deus ſolus infundit grāꝫ. ſanctificat etiā bn̄dicit in ſacram̄tis miniſtrū. vn̄ hec ſimulpn̄t ſtare: deus ſolus facit facit aliū. Uel pōt alit̓ dici. deus ſe oꝑat̉ grān.vt ſit. ſꝫ bn̄ oꝑat̉ creaturā virtute ſibi mirabilit̓gr̄a efficax ſit. vn̄ dic̄ ſolus oꝑat̉ aīe infit. Sꝫ ſacra noue legis diſponūt ip̄m ſutibile efficiēdo ip̄moreꝫ ad gr̄e ſuſcer̄a efficax ſit. Qd̓ ſic pꝫ. dn̄s ꝯfert duptionē. faciūtobus grāmualē. alter ꝙͣtum ex ꝑte ſua pauca habꝫimpedimētar̄e .i. que impediāt efficaciā gr̄e ad oꝑādū:reliquus aūt multa hꝫ impedimēta. Conſtat efficaciꝰgratia in vno ꝙͣ in alio. qꝛ in vno eſt efficacia gratie ad maliciā eius reprimendā: in alio ad ꝓmouēdumexpediendū in bono. Sil̓r dico. virtus ſacramēti amouēdo qd̓ defectus ē: ꝯtrarij gr̄e vt eſt ꝓnitas ſiue incentiuū mali: grām efficit efficacē in oꝑibus ſuis. vn̄ dicoſacramēta efficiūt grām ꝙͣtum ad: ſꝫ ꝙͣtū ad efficaciā in oꝑando. Ex his pꝫ rn̄ſio ad illud qd̓ ꝯſequenterobijcit̉ diffinitōꝫ virtutis. ſꝫ tn̄ attendendū eſt. aliqn̄dat̉ gr̄a virtutibꝰ miniſtrant̉ ſacramēta: tuncſil̓r pōt dici deus in nobis ſine nobis cooꝑantibꝰ oꝑatur. aūt adeſt miniſteriū ſacerdotale in ſacramētis:deus infundit grām ſine ipſo cōinfundēte: ipſo tn̄ aliquomodo diſponēte. quo ad dicit̉ ſine ipſo tūc fieri.Uel pōt aliter dici. qd̓ dicit: deꝰ oꝑatur in nobis virtutē ſine nobis: intelligit̉ qꝛ a dn̄o generalit̓ eſt inchoatio boni cōſummatio ꝓſecutio. vn̄ bn̄ pōt aliqͦoꝑari diſponere ſe ad grām hn̄dam vel virtutē. Seddr̄ a ſolo deo: ꝗa hoc facit a ſolo deo ē. vn̄ augꝰ. degr̄a libero ar. vt velimꝰ ſine nobis oꝑat̉: auteꝫ bolumus ſic volumꝰ vt facimꝰ: nobiſcū cooꝑat̉. diſputatibi ꝯͣ ponētes grām dari ex meritis. Ad aliud qd̓ dicitaugꝰ. virtus diuina ſecretius oꝑat̉ ibi ſalutē. dd̓mverū ē ꝙͣtū ad collatōꝫ gratie qua ſalus efficit̉. nihilominus ſacram̄ta efficiūt aliꝗd in aīa ſimpl̓r diſponēdovt dictū eſt. Ad illud qd̓ obijcit̉. medicina ſpūalisefficit ſanitatē corꝑaleꝫ igit̉ neqꝫ ecōuerſo. Rn̄deo medicina ſacramētalis eſt medicina corꝑalis ſꝫ ſpūalis.Pret̓ea prima falſa ē: qꝛ extrema vnctōe ē medicīa ſpiritualis: corꝑalis ſanitas reddit̉.Cōſequēter queritur. §. iij.ſi ſacramēta ſunt cauſe: in quo genere cauſe. Et videt̉ in genere cauſe finalis. cauſa .n. finalis melior ē eo cꝰeſt cauſa finalis. gr̄a aūt melior eſt ꝙͣ ſacr̄m erit. gratiapotius cauſa finalis ſacram̄ti ꝙͣ ecōuerſo. Nec formalis. cauſa formalis ſit de. ſacr̄m v̓o eſt de eſſe gr̄e ſine eo haberi poſſit. Nec eſt cauſa materialis. eniꝫmaterialis dicit̉ dupl̓r: aut in qua aut ex qua. ſꝫ ſacr̄meſt materia ex qua: materia ex qua ſit de. Pretereagratia eſt in ipſa aīa: ſacr̄m v̓o eſt extra. eſt cauſa materialis ex qua. Nec eſt cauſa materialis in qua. materiaenim in qua eſt ſubiectuꝫ. aūt eſt gr̄a in aīa. Si v̓odicat̉ materia in qua ad modū loci: ſic̄ videt̉ hugo dicere. ſacramēta ſint vaſa gratie. Cōtra eft. locus ponit de nccītate eēntiaꝫ. ſacramētuꝫ aūt in digne ſuſcipiente ponit grām. eſt materialis ad modū loci. Nec eſt cauſa efficiēs. efficiens .n. cauſa eſt ip̄e deꝰ quiipſam grām efficit ſine medio in aīa. ſacramēta enimrꝑalia ſunt mediū ꝯueniēs in efficiendo: nec adinſtrumēti reſpectu rei ſpūalis. Corꝑale .n. efficit̉ inſtrumentū corꝑale. ſpūale v̓o ſpūale. Forte dicet̉ ſacr̄a efficiūt modū diſpoſitōis ſicut. tactū ē. Sꝫ ꝯͣ eſt. diſpoſitio diſponit illud cui aduenit forma. Forma v̓o eſt gr̄a que adueīt aīe. Sacr̄m v̓o ſit corporale diſponit aīaꝫ. ſacr̄m eſt efficiēs modū diſpoſitōis. Pret̓. diſponēs tꝑe p̄cedit illud ad qd̓ diſponit. Sacr̄m aūt ſimul eſt gr̄a in digne ſuſcipiēte.eſt efficiēs modū diſpoſitōnis. Cōtra. videt̉ ſacr̄mnoue legis ſit efficiēs. dr̄ .n. in ſent̉. hug̓. Illa ſunt ſa.viij.cramēta ꝓprie principal̓r in quibꝰ ē virtus ſanctificationē: effectus ſalutis oꝑatōꝫ. ſacramēta in ſanctificādo hn̄t modū efficiētis. Iteꝫ illud qd̓ eſt cauſa alterius eſt de illius ſꝫ ad: ad efficienteꝫ reducit̉.erunt efficiēs ſacr̄a ſint de in aīa ſunt ad eſtgratie. Itē Hu. ſacr̄a dei ſūt medicine ſpūales: foriscorꝑibꝰ adhibent̉ viſibileꝫ ſpēm: ſed intus aīas ſanant inuiſibileꝫ veritatē. qͦꝝ quideꝫ inſtitutio ꝙͣtū ad p̄cipientē diſpoſitōis ē: ſuſceptio v̓o ꝙͣtū ad obedientē ncc̄itatis. Iteꝫ in glo. multotiēs inuenit̉ ſacr̄a illa efficiatqd̓ figurāt. aūt ſint miodū cauſe materialis videtur qd̓ dicit̉ in glo. ſuꝑ illud pͣs. Poſuit tenebras latibulū ſuū. obſcuritatē ſcꝫ ſacr̄oꝝ. latuit .n. dīnitas ī carne. remiſſio peccatoꝝ in baptiſmo. xp̄s ſub ſpecie panis.Sꝫ ꝯſtat caro modū ſuſceptibilis ſe hꝫ ad diuinitatē ita de alijs. Itē Hu. qꝛ viſibilia ꝯcupiſcēs corruptus fuerat: ꝯgrue reꝑandus in eiſdeꝫ viſibilibꝰ ſalutisoccaſioneꝫ reciꝑe debebat. vt illa reſurgeret que corruerat. Sed iſta viſibilia modū materie ſe habuerūt.ſacr̄a ſunt modū cauſe materialis ad ſalutē vel ſanitatem. Itē in eodeꝫ. noſtꝝ ꝓcurat remediū a infirmitatis corruptōis ꝯtraximꝰ morbū. Aliꝗ volebāt dicē. tm̄ erāt ſine qua: erāt in aliqͦ genere ẜm p̄dictū modū. ſicut traditio ānuli vel libri ē aliqͣ collationis alicuiꝰ dignitatis vel bn̄ficij. ſꝫ ſi dicit̉ efficiensvel materialis vel formalis vel finalis. Sꝫ ẜm hoc nihileſſent niſi ſigna indicia: quēadmodū lr̄e ep̄ales que indicant collatōꝫ bn̄ficioꝝ. ita differrent a ſacram̄tisveteris legis: niſi iſta indicarēt genus vt ī pn̄ti: illa v̓ovt in futuro. Ideo alit̓ (ſinc p̄iudicio melioris ſnīe) dicendū eſt. ſacr̄a ſunt cauſe modū materialis diſponētis vel efficiētis large ſumēdo. diſponūt .n. hoīeꝫ aptiorem reddūt ad gratie ſuſceptōꝫ. etiā grām infuſam adoꝑandū expeditiorē. Un̄ ſunt cauſe gratie ꝙͣtū ad:ſꝫ ꝙͣtum ad ineſſe ꝯueniētiori ſiue ꝯformiori. ꝙͣtū admodū oꝑādi expeditiorē. reddūt .n. ip̄m ſuſceptibile magis ꝯformē gr̄e ip̄am grām expeditiorem in operando. Ad hoc aūt qd̓ obijcit̉ in ꝯtrariū. diſpoſitio exhibet̉exterius in corꝑe. forma v̓o que datur eſt in aīa. itarecte modū diſpoſitōis. Dicendū bn̄ teneret ſi noneēt vnio corꝑis ad aīam. vnde recte dicit̉ diſpoſitio eſttotius: vt ſacr̄m rōne eius eſt ſenſibile diſponat corpꝰ.rōne v̓o ſanctificatōis que ē ſpūalis aliqͦ ꝑtingat vſqꝫad aīam ipſaꝫ diſponēdo. Aucͣtes aūt que dicūt ſacr̄aefficiūt: large ſumūt cām efficientē. vt illud dicat̉ efficereqd̓ modū diſpoſitōis ſe hꝫ vt aliquid ī aliquo efficiat̉.Nec eſt dd̓m ſint modū cauſe materialis que ē devel ſubiecti in eſt gr̄a. Ad illud qd̓ dicit̉ in glo. ſuꝑpͣs. dd̓m ibi loquit̉ de eo inuiſibilia latēt ſub viſibilibus modū ſignoꝝ: moduꝫ cauſaꝝ. Ad illd̓ v̓oqd̓ obijcit̉. ẜm eēt ſimilia iſta ſacr̄a illis ſunt ī veteri lege. dd̓m: qꝛ ſacr̄is iſtis ſic ꝯiūxit deus gratiaꝫꝓpter plenitudineꝫ gr̄e que xp̄o venit: vt iſtis ẜmdeberet ſubijceret̉ homo diſponeret̉ eo quo dictū ē: diſpoſitus a deo grām ſalutis inueniret etiā in operemagis expeditam. In illis aūt non ſic fuit: qꝛ nondū venerat ille qui erat plenus gratia: nec ſic ordinauerat inſtituendo diſponēdo.Conſequēter que­ .§. iiij.ritur. qūo agat ſanctificatio ſiue virtus que eſt in ſacramento vt aīa ſancta. naꝫ aliter videret̉. dicit eniꝫhugo. ex ſanctificatōe grām viſibileꝫ conſerūt. dixerūtenim aliqui. ſicut quedam ſunt diſpoſitōnes adhibitecorpori que ꝯſequēs reddūt aīam alteratam. lꝫ agātin aīam ſꝫ in corpus: eo alterato corꝑe fit quedam immutatio ip̄ius aīe a ſeipſa vel a ſuꝑiori: ita eſt de ſacramētis. vn̄ dicebant. aqua vel oleū immutabāt corpus: hoc immutabant̉ ſpūs corꝑales. ex conſequēt̓ ſiebat immutatio aīe a deo ad ſanctitateꝫ capiendā. Sꝫ hoc ſit falſuꝫ arguit̉. qꝛ ẜm aqua vel oleum ſanctifi-