Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

rticulus quintˢOnſequēter querendū eſt de cauſalitate ſacramentoꝝ noue legis. Et primo querit̉. vtrūſit alicuiꝰ effectꝰ in aīa. Scd̓o. vtꝝ ſit reſpectu gr̄e.Tercio. ſi ſint cauſa: in genere cauſe. Quarto. vtꝝ virtis ſacramētoꝝ agat ī aīa. Quīto. qūo ſit virſi in elemētis. Sexto. in ſit vt in ſubiectotus cauſaSeptīo. a ſit virtꝰ ſacram̄toꝝ. Octauo. ſit drn̄tia ſacram̄toꝝ inqͣtū ſunt cauſe iuſtificatōis reſpectu alioꝝdicūt̉ iuſtificare vel iuſtificatōis.Primo ergo queritur. §. j.Utꝝ ſacramenta noue legis ſint cauſa alicuiꝰ effectꝰ inaīa. ſic videt̉. dicit .n. hugo. Sacram̄ta noue gr̄e pri bn̄dictōꝫ virtutē in ſe ſanctificatōnis ſuſcipiūt: acdemū quā ꝯtinent in ſe ſanctificatōꝫ ꝯferūt: vt ſint ex ſanctificatōe ſanctificantia: atqꝫ hec ex ſua ſibiqꝫ celitus indita ſanctificatōꝫ ꝯferūt. Iteꝫ in oꝑibus iuſticie diuīevirtutis ſupra naturā corꝑale agit ī ſpiritū. vt ignis purgatorius vel inferni in aīam. Eadeꝫ rōne videt̉ in oꝑibus miſcd̓ie v̓tute data deſuꝑ poſſit aliqd̓ corꝑale vt ī ſacram̄tis agere in aīam. pn̄t eſſe effectus alicꝰ in aīa. Cōtra. Augꝰ. in. vj. muſice dicit. ignobiliꝰ agitin illo qd̓ eſt nobilius. ſꝫ qͦdcūqꝫ corꝑale eſt ignobiliuscūqꝫ ſpūali maxime aīe rōnali. ⁊cͣ. Iteꝫ augꝰ. ſuperGen̄. nullū corpus agit in ſpiritu. ſꝫ ſacramētuꝫ eſt corꝑvel corꝑale. ⁊c̄. Rn̄deo ſine p̄iudicio melioris ſentetie: opiniando dico nihil aſſerēdo. ſacram̄ta ſunt cauſe alicuiꝰ effectus in aīa. dico ſolum diſponēdo: ſꝫ efficiendo. efficiūt .n. ſimpl̓r caracterizando ornādo. Un̄ dico ſingula ſacramēta aliquo modo ornāt aīam. vel imprimēdo caracterē: vel ſignificando. hmōi ornatusſiue ſignificatōes ſunt ſacram̄ta cauſa efficiēs. hoc auteꝫꝓprium eſt ſacramēti ſpūalis ſignificare aliquo ip̄aꝫaīam ſicut ſacramēti carnalis. vt circūciſionis ſignificae̓ipſam carnē. vnde ſicut ſacramētuꝫ legis carnalis .ſ. circūciſio erat ſe effectiua ſigni corꝑalis in carnē: ſacramentū legis ſpūalis eſt effectiuū ſigni in aīa. Ad huiꝰdeclaratōꝫ notandū. ad hoc corꝑale agat in ſpiritū:dico ad reꝑationē eius ſiue purgatōeꝫ: tria requirūt̉. ſcꝫvirtus mirabil̓r collata ipſi corꝑali agenti. defectꝰ ex ꝑtereꝑabilis ſiue purgabilis. gratia fidei. Ad hoc anima purget̉ igne purgatorio requirit̉ ignis ille habeatvirtutē ſupra natura ſit aliquid purgabile ī aīa. gr̄afidei: qua viciū vel labes aīe purgabilis ſit. qꝛ niſi eēttia: ignis ille haberet ptāteꝫ purgādi ſꝫ ſolum puniēſicut pꝫ de igne inferni: qui lꝫ ſit ex omībus ꝯflagratus:ſolum pōt ad penam ad purgatōꝫ. qꝛ gratia cuꝫ viciofacit viciū eſt delibile corꝑale agens. Sil̓r dico inpoſito. in ſacram̄tis que ſunt oꝑa mirabilia: hn̄t materialia virtuteꝫ ſuꝑ naturā. viatores aūt in quocūqꝫ ſintſtatu ꝑfectōis: exceptis aliꝗbꝰ p̄uilegiatis: aliꝗd habentpurgādū..3Io. j. Si dixerimꝰ ꝗa pctm̄ non habemꝰ ipſiios ſeducimꝰ. Simul his duobꝰ ē gr̄a fidei. vel ī purabili ſi ſit adultus: vel in mīſtrantibꝰ ſiue in ꝯmēbris ſiit ꝑuulus. ꝙͣtuꝫ .n. ad efficaciā ſacramēti facit quodā fides aliena in ꝑuulis: qd̓ ꝓpria in adultis. dico igit̉ materialia in ſacram̄tis virtute data illis deſuꝑ virtute fidei: pn̄t agere in aīam corpori ꝯiūctam rōne alicꝰdefectus ipſius. ſolū agere ad purgatiōꝫ ſicut ignispurgatorius: ſꝫ ad ornandū ſiue ſignificandū. vn̄ ꝙͣtū adornandū aīam virtute ſanctificatōis. dico pōt aīaꝫ ornare caracterizare. Nec eſt intellectui difficile nec rationi ꝯtrariū: cum ipſa ſacram̄ta aīas diſponūt adaptant ad gratie ſuſceptōꝫ. qd̓ tantū eſt quantū ip̄as caracterizare ſiue aliquo modo ſignare. vel maius cuꝫimprimit̉ caracter in aīa obſtinata que videt̉ ex hir̄e ſuſceptōne appropinqͣri: ſꝫ potius ꝓpter eiꝰ ingratiudinē elongari. Ad illud igit̉ qd̓ obijcit̉. ignobiliꝰ agit in nobilius ⁊cͣ. Rn̄denduꝫ eſt oꝑe naturali: ſꝫ bn̄pōt oꝑe mirabili. Uel pōt dici. ſe loquendo agitminus nobile in nobiliori. qꝛ materialia virtute ꝓpriaagūt: ſꝫ v̓tute mirabilit̓ data. hoc coagēte fide: ī aīavnita carni inqͣtū eſt in defectu aliqͦ rōne ſub̓e. Siobijcit̉ minꝰ nobile impͥmit aliꝗd qd̓ eſt illi ī deco ꝑfectōꝫ. vnde videt̉ hec exteriora pn̄t aīam ornare. Predictis addendū eſt. in hmōi actōne oꝑaſolū virtus creata: ſꝫ cooꝑat̉ increata. Un̄ hugo. Ip̄e miniſtranti cooꝑat̉ cuiꝰ virtutē miniſteriuꝫ mīſtrātiseſanctificādū eſt ſanctificat̉. vt ſit quideꝫ vna virtꝰ viopus ad vnū effectū. Unde dd̓m. in infuſiōe gr̄e pͥncipaliter ꝑficiētis eſt deus tota. in alijs effectibꝰ cooꝑat̉ip̄m ſacrm mīſtratū. Sil̓r ad aliud dd̓m. corpꝰ agitin ſpiritū ex ſua virtute naturali primitꝰ data. ſic accipit augꝰ. Nihilominꝰ tn̄ virtus ſanctificatōis mirabil̓rcollata: pōt aliqͦ agere in aīam ꝯiūctā corpori. Sic̄ ꝯſtitutꝰ ex aīa corꝑe redēptōne eguit: facta ē ver incarnatū. ita reꝑatiōe indiguit ſacr̄a ī ꝗbꝰ ē formacorꝑalis forma etiā ſpūalis. Et teſtat̉ damaſ. exponēdo illud in ſacr̄o baptiſmi. de.. hēbit̉.Conſequēter queriᵐ. §. ij.tur. vtꝝ ſacr̄a ſint cauſe reſpectu gr̄e figurat̉ ſiue ſignificat̉. ſic videt̉. dicit .n. augꝰ. Un̄ ē tāta virtꝰ aque vtcorpꝰ tingat cor abluat? innuēs ex virtute ſanctificate cor abluit̉. Itē drn̄tia ē ſacr̄oꝝ veteris legis noue. qꝛ ſacr̄a noue legis efficiebāt qd̓ figurabāt. ſacram̄ta autē noue legis efficiūt qd̓ figurāt. ſꝫ efficere pn̄t niſicauſalitatē hēant. hn̄t cauſalitateꝫ reſpectu gr̄e figurat̉. habet̉. viij. ad heb̓. ſuꝑ illud. Nūc aūt meliꝰ ſortitus eſt mīſteriū. Glo. Sacram̄ta ſunt eadē ī vtroqꝫteſtam̄to. qꝛ illa ꝓmittebāt: hec dant ſalutē. ſacr̄a nouelegis ſunt ſalutis. Itē ad valet qd̓ dic̄ hugo. ſacramēta noue legis ex ſanctificatōe inuiſibilē gr̄ām cōferūt. Itē dicit hugo. Uide ſacr̄a dei ſunt medicine ſpirituales que foris corꝑibꝰ adhibēt̉ viſibilē ſpēꝫ: ſꝫ intꝰaīam ſanant inuiſibilē veritatē. ſꝫ inuiſibilis veritas ēgr̄a. ⁊cͣ. Itē Beda dic̄. deꝰ ꝯtulit vim regeneratiuam aꝗs tactu carnis ſue mūdiſſime. aq̄ hn̄t vim renerādi. pn̄t illaꝫ vim cōferre. ſꝫ illa vis eſt gratia. Contra. ſacr̄a corꝑalia ſunt: gr̄a ſpūalis ē. ſpūalia v̓onobiliora ſunt corꝑalibꝰ. autē inqͣtū hmōi nobilior eſtſuo cauſato. ſacra ſunt cauſe gr̄e. pari rōne nec icaracteris: caracter ſit ſpūalis. Itē ſuꝑ illd̓ pͣs. Gamihi intellectū. Glo. deꝰ ſe illuſtrat pias mētes. illiſtratio gr̄e fit mediantibꝰ ſacram̄tis. Pret̉. diffinitōvirtutis eſt bona qͣlitas mētis quā deꝰ in nobis oꝑatur.multo fortiꝰ ē de gr̄a: virtutes oꝑat̉ deus ī nobistiā dādo. ſacram̄ta requirūt̉ media vt deus cōfergrām. Iteꝫ medicina ſpūalis efficit ſanitatē corꝑaleꝫ. igit̉ eadē rōne nec medicina corꝑalis efficiet ſpūalē.ſꝫ ſi fieret reꝑatio aīe grām effectā a ſacramētis ſuntcorꝑalia materialia: medicīa ſpūalis fieret a corꝑalibꝰigit̉ ⁊cͣ. Iteꝫ augꝰ. Sacr̄m eſt qd̓ ſub tegumēto reruviſibiliū ſalutē dīna virtus oꝑatur ſecretius. igit̉ vt videtur dn̄s oꝑat̉ ſacr̄a. aūt ſacr̄a ipſa niſi ſicut orna. Iteꝫ habet̉. iiij. ſent̉. ideꝫ de impio. homo queriluteꝫ in inferioribꝰ etſi ab illis ſed illa a deo.ſponſio. ſacramenta ſunt cauſe ẜm aliqueꝫ modū eiusquod figurat̉. ſicut illa diffinitio auḡ. dicit. imaginemgerit cauſa exiſtit. Ad obiectum primum in contrarium dicenduꝫ. ſacramenta ſigna ſunt ratione ſimilitudinū corporalium. Sed cauſe dicūtur ratione ſanctificationis que ſpiritualis eſt. ſic poſſunt ſacram̄ta cauſelꝫ deus ſe infundat grāꝫdici. Ad aliud dicendū.tamen homo cooꝑari poteſtanima illuſtrat̉: nihilominꝰvt diſponat̉ homo ad ſuſceptionē gr̄e. hoc intendit hugo cum dicit. deus ſolus ſanctificat: qm̄ ab ipſo eſt omīsſanctificatio. tamē ſacerdos miniſter dei ſanctificatbn̄dicit. qm̄ ip̄m quedā ſanctificatio bn̄dictio ē. ponit ſimile tale quoddaꝫ. deus ſolus mirabilia facit ſicut