Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Articulus ſecundusAbita de materia ſacramētoꝝ in genere: conſequēter dd̓m ē forma. Circa quā primoqueri pt̄. vtrū omne ſacramētū noue legis habeat forma. Si v̓o habet formā. querit̉ ſecūdo vtruꝫ illaforma ſit in verbis an̄. Si v̓o illa que ſunt ſacramenta noue legis habeant formā in verbis. querit̉ tercio qͣreduo ſunt inſtituta a dn̄o quo ad formā alia. Deindequarto ſi duo ſunt inſtituta ẜm formā. quare cōtrario ordine ꝙͣ miniſtrent̉.Circa primum ſic..§. j. ē a forma. ſacramētū hꝫ: habꝫ formaꝫ hꝫ a ſe. ex inſtitutōe: ſacramētū habꝫ formā inſtitu. Cōtra. pnīa hꝫ formā vt videt̉ inſtitutā. forma ē in ſacramēto penitētie inſtituta: in ꝯtritōe deleatur culpa et aliqn̄ tāta ē vt etiā deleat̉ pena. Pret̓ea inordinibꝰ ſuſcipiēdis que forma inſtituta ē determinate.Reſtat oīa ſacramēta habēt formā inſtitutā a domino. Ad qd̓ dici pōt. forma dr̄ multipliciter vel forma verboꝝ qua fit ſacratio. vel forma ſacramētū habꝫ ſacramēti. Si dicat̉ vltimo formā ſacramētumaccipit cōplemētū. ī ſacramēto ē aliqua forma. Si v̓odicat̉ forma verboꝝ fit ſct̄ificatio: ē in ſacramento ſeptē ſacramētoꝝ forma verboꝝ inſtituta determīatea qua vnūqd̓qꝫ ſacramentum accipiat ſacramenti. Inqͣtuor que ſunt ꝓprie dicta ſacram̄ta noue legis ē formainſtituta a dn̄o vel eccl̓ia. ſꝫ vtrū in omībꝰ accipiat̉ ſacramēti ab eis: inferius dicet̉ .ſ. in ꝓprio loco. de quibuſ aūt dubital̓. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de penitētiadd̓m in ſacramēto penitētie qd̓ habet cōpletū extritōe. ꝯfeſſione et ſatiſfactōe: ibi ẜm ē ſacramētū eccl̓eē forma ab eccl̓ia ẜm quā fit abſolutio. Sꝫ vtrū eadē inoībꝰ in tractatu de pnīa dicet̉. Sil̓r dd̓m ē de ordinis forma que ē in diuerſis diuerſa.Deinde queritur.§. ij.Si forma illa ſit in verbis. Et videt̉: hoc qd̓ dicit mgr̄in ſentētijs. Duo ſunt in ꝗbꝰ ꝯſiſtit ſacramentū. verba etres. verbū requrit̉ ad ſacramēti. aūt ad ſic̄ materiale: ſicut formale. Sil̓r pōt obijci ex verbis hugonis. dicit. Sūt quedā in eccl̓ia in ꝗbus etſi principaliter ſalus cōſtat: tn̄ ſalus ex eis auget̉ inꝙͣtuꝫ deuotioexercet̉. alia at̄ hmōi ꝯſtāt ex rebꝰ. qualia ſunt: aqua aſꝑſionis. ſuſceptio lumīs. benedictō cercoꝝ. ramoꝝ. Aliaꝯſtat factis: qͣlia ſunt crucis ſignaculū. exorzizatōis ſufflatio. expāſio manuū. incuruatio genuū. Alia in dictisſicut ē inuocatio trinitatis. hec at̄ oīa verbū dei ſanctificant̉. ſiue ꝓlatōem verboꝝ virtute diuina inuocata:ſiue ſola fide exhibita eādē virtutē diuinā. quia vbi fides: verbū deeſſe pōt qd̓ fide ꝯcipit̉. Nullū aūt ſacramentū ſine verbo ſanctificat̉ qd̓ oēm ſanctificatōem oꝑatur. Cōtra. videt̉ illd̓ requirit̉ ī ſacramēto nouelegis. ſimile in alijs legibo. Sacramēta em̄ legis nature erāt ī decimis. ſacrificijs. oblatōnibꝰ. ibi nihil lede dictis. Neqꝫ in ſacramētis legis ſcripte. non em̄ legaliqd̓ dictū fuiſſe in circūciſione qd̓ fuit maximuꝫ ſacramētū. Itē ſicut habet̉ ī canone di. xxiij. vbi traditur forma ordinādi dr̄. ſubdyaconꝰ accipit patenā vacuaꝫ etcalitē vacuū manu ep̄i. De manu b̓o archidyaconi vrceū aqua manili manutergiū. fit mentio de aliquibꝰ verbis. Un̄ videt̉ forma illa ſacramēti ſemꝑꝯſiſtat eēntialiter in verbis. Similiter de ordinatōe dyaconoꝝ dr̄ in li. ſenten. ſit impoſitōne manꝰ ſoliꝰ ep̄iſuꝑ caput dyaconi traditōe codicis euāgelij. nec mentio fit ibi de verbo ſicut ī minoribꝰ. Ad hoc rn̄dent iuriſperiti. querit̉ que ꝑtineāt ad ſubſtātiā. oīa illade quibꝰ ꝯſtat ſint de ſubſtātia. vel inuenit̉. tam̄ debēt fieri intellige oīa de ſubſtātia. niſi inuenias expreſſe in iure ſint de ſubſtātia. de multis at̄ inuenit̉expreſſe ſint de ſubſtātia primaria. Ad illud n̓oqd̓ obijcit̉: Utrū forma ſanctificatōis ſit in verbis. Uidetur dd̓m (ſine p̄iudicio melioris ſnīe) ſic. et aliqͣ forma verboꝝ vtit̉ eccl̓ia in ſinigulis ſacramētis. ſꝫ quedamſunt benedictōes que ꝑtinēt ad ſubſtātiā ſꝫ ad ſolennitatē. Ad illud qd̓ primo obijcit̉ ꝯͣ. dd̓m ſacramētafieri debere p̄dictis. ꝓprie ꝯuenit ſacramenta legis gr̄eſpāliter. qꝛ verbū incarnatū qd̓ ſacramēta habēt virtute in lege noua innotuit. ab eo ꝓprie habēt inſtitutōemet ſanctificatōnem. Un̄ etſi verbū erat a principio apuddeū in cuiꝰ fide ſacramēta oīa exercita erat: tn̄ expreſſum fuit et manifeſtū an̄qͣ factū ē caro. ꝓpter qd̓ in ſacramētis legis nature et legis ſcripte oportuit hmōi ver expreſſe ꝓferri ſic̄ oportꝫ. Si obijciat̉ totꝰ corruptꝰ erat: totus debuit reꝑari. ita oportuit inomni ſacramēto hec tria ꝯcurrerēt. Rn̄ſio. ſuccedentetꝑe validiora ſucceſſerūt ſacramēta: ꝙͣtū ad euidētiamin ſignificādo: et ꝙͣtū ad efficaciā in efficiēdo. Unde licꝫ totus fuit reꝑandus: nihilominꝰ neqꝫ ſignificatio reꝑatōnis ita plene fuit in ſacramētis legis nature neqꝫ inſacramētis legis moyſi. vt in ſacramētis legis noue. necefficacia tanta. nec ita plene et ꝑfecte reꝑat̉ quātumerat de virtute ſacramentoꝝ. at̄ dr̄ fieri mentioī ordine ſubdyaconatꝰ et dyaconatꝰ niſi de facto dicto: dici pt̄ facto adeſt verbū exprimēs intentōꝫ cōferētis. licꝫ in canone exprimat̉: tn̄ hoc intelligiturab eccleſia approbatur.Tercio queritur.§. iij.Cum ſeptē ſint ſacramēta ꝓpter quid ſola duo inſtitutaſunt a dn̄o ẜm ſuam forma .ſ. baptiſma eukariſtia. vnūantę paſſionē alterū poſt. Cum em̄ alia ſint ſacramēta īquibꝰ nobis ſi digne ſuſcipiant̉: mīſtrat̉ aliqua ſct̄ificatio. Sanctificatō aūt omnis ē a xp̄o. ꝓpter qd̓ inſtituebat̉ ab ip̄o aliquā forma verboꝝ quā fieret ſanctificatio. Ad qd̓ dici pōt. dn̄s inſtitutōꝫ forme voluit nobis dare ſeip̄m in illis principalibꝰ ſacramentis nouelegis. qꝛ iſta totuꝫ hominē vniunt in corpore eccleſie ẜmvnitatē fidei caritatis digne ſuſcipiunt̉. Uelſi ē gratia vnitum demōſtrant fidem. Per fidem autē eſt initium meriti: per caritatem cōſūmatio meriti. Ratione ergo huius principalitatis: forma verboꝝ a dn̄o ih̓u xp̄oper ſeip̄m inſinuat̉. Pret̓ea. baptiſma maxime liberat amalo: eukariſtia maxime deſignat meritum in bono. ꝓpqd̓ ꝯueniēter hec inſtituta ſunt a xp̄o ſeip̄m. formāin alijs que ita videntur eſſe principalia: per mīſtroseccl̓ie voluit ordinari. vicinatur autē inſtitutio horū tꝑipaſſionis. quia de latere xp̄i ī paſſione fluxerūt ſanguiset aqua in ſignificationē iſtoꝝ duorum ſacramētorum.Et dicit beatus ioh̓es in cano. ſua. tres ſunt qui teſtimoniū dant in terra. ſpiritus. aqua et ſanguis. vt ſpiriturcum aqua in ſacramento baptiſmi. ſpiritus cum ſangune et carne que cointelligitur in ſacramento altaris preſtet efficaciam.Quarto queriturᵐ. §. iiij.Quare eodem ordine ſit inſtitutio forme in his duobus quo ſit miniſtratio ſed ecōuerſo. Primo em̄ inſtitu fuit ſacramentū altaris ꝙͣ baptiſmi: qm̄ ecōuerſo miniſtrant̉. Ad qd̓ dd̓m. duplex ē trāſitus xp̄i. ab hitucorꝑis mortalis ī ſtatū immortalitatis: ab habitationeterrena ad celeſtē. an̄ paſſionē xp̄o dedit forma in ſacram̄to eukariſtie. qꝛ ibi ſit trāſſubſtātiatio corꝑis corruptibilis ī corpꝰ incorruptibile .ſ. panis ī corpꝰ xp̄i. In paſſione at̄ fiebat trāſitꝰ ex ꝑte corꝑis a ſtatu mortali ad immortalē. baptiſmi v̓o forma tradebat̉ ī vicinitate aſceſionis. In baptiſmate fit trāſitꝰ ab imagine terreni hoīsvſqꝫ ī imaginē celeſtis in digne ſuſcipiēte. In aſcēſiōe atfactꝰ ē trāſitꝰ xp̄i a terra ad celum. vt nos ꝯformaremurnos xp̄o forma baptiſmi inſtitutōeꝫ voluit ſue aſcenſioni vicinari.